Batuhan Demirel
@Kitap2861
Ettik o kadar ref‘-i te’ayyün ki Neşâtî
Âyîne-i pür-tâb-ı mücellâda nihanız
137 okur puanı
Mart 2022 tarihinde katıldı
Klara MiliçEdebiyat
İvan Turgenyev, hemen hemen Dostoyevski ve Tolstoy ile aynı dönemlerde yaşamış Rus yazar. Şöhreti Babalar ve Oğullar eseri iledir. Döbemin Rus yazarlarıyla arası iyi değildir (bkz. fikir çatışmaları).
Kahramanımız Yakov Aratov isimli yirmili yaşlarda, asosyal ve bayanlarla pek konuşmayan genç bir adam. Tek arkadaşı Kupfer. Kupfer vesilesiyle bir Klara Miliç isimli bir sanatçının tiyatrosuna gidiyor. Orada onun sürekli kendisine baktığını görüyor.
Ertesi sabah bir pusula gönderiyor isimsiz bir zat. Eğer benim kim olduğumu tahmin ediyorsan şu saatte şuraya gel vs. Aratov naz yapsa da gitmeye karar veriyor. Burada Klara Miliç'le buluşuyor. Ama Aratov ona pek karşılık vermiyor ve biraz saygısızlık ediyor. Klara da ağlayarak kaçıyor.
Dahasında Kazan'da (Tataristan şehri) bir tiyatroda Klara zehir içerek intihar ediyor. Aratov bu ölümden dolayı kendini sorumlu sayıyor ve kahroluyor. Belli bir süre sonra aslında ona aşık olduğunu farkesiyor. Ruhsal bir bunalıma uğruyor, Klara'nın hayaletiyle konuşuyor kendince ve ölüyor.
Kısa ama derin tesir bırakan, etkikeyici bir eser. Tavsiye ederim.
Reklam
Suyu Arayan AdamEdebiyat
Şevket Süreyya'nın bu güzide eserini nihayete erdirmeye vakıf oldum. Hangi istikametten bakarsanız bakın bir hayli dolu dolu bir yapıt benin için. Hem tarihi anlamda döneme tanıklık eden bir hayatın öyküsü, hem de edebi manada içinde bir yolculuğa çıkmış; bir nevi suyu arayan adamın hikayesine naçizane birkaç kelam etmek isterim.
Kitabımız yazarı olan Şevket Süreyya Aydemir'in biyografisidir. Şevket Süreyya, 1897 senesinde Osmanlı ile Batı dünyası arasında bir nevi hudut teşkil eden Edirne'de doğmuş. O dönemler Edirne yahut gelen itibariyle Balkanlar yangın, çetecilik ve komitacılık ile mücadele ediyor.
Ardından askerî ortaokul, askerî lise ve öğretmen okuluna gidiyor. Cephede iki abisini kaybetmiş. Kafkasya'da şehit düşen abisinin anısına o cepheye gidiyor. Anadolu'yu yayan olarak geçiyor ve burada vaziyetin vahimliği ve Anadolu'nun sefaletin gözler önüne sürüyor.
O dönemin az çok okumuş isimlerinin ekseriyası Turancılık'ı benimsemiş. Şevket Süreyya da bunlardan. Hatta Kafkaslar'a kadar ilerliyorlar ama Enver Paşa'dan dur emri geliyor. Hiçbiri bunu bekliyordu ve hatta harpten galip ayrılacağımızı sanıyordu. Şevket Süreyya Turan ülküsü için Azerbaycan'a muallim olarak gidiyor. Aydemir soyadını alma hikayesi ise cephede okuduğu bir Turan kahramanını anlatan "Aydemir" isimli kitaptan.
Bolşevik İhtilali, Azerbaycan'a da sıçrayınca İhtilal komisyonları vs. kuruluyor. Azerbaycan'ın başında Neriman Nerimanov diye bir lider var. Kızıl Ordu akın akın Kafkasya'ya girince herkes bir ihtilalin patlak verdiğini anlıyor.
Sonra Şevket Süreyya, Nazım Hikmet ve Vâ-Nû Moskova'ya gidiyorlar eğitim için vs. Olayların tamamını anlatmayacağım. Şunu söyleyebilirim ki Moskova'da büyük devrimcilerle beraber olması ve ihtilali kavraması Şevket Süreyya'yı komünizm ideolojisine yakın
Sabahattin Ali şiirleriEdebiyat
Sabahattin Ali'nin genç yaşta suikaste kurban gitmesine rağmen ülkenin en büyük muharirlerinden, mütefekkirlerinden, ediplerinden olduğu aşikar olsa da en büyük şairlerinden diyemeyeceğim. Zira bu sıfatı ondan çok daha hak eden (bkz. Attila İlhan, Cemal Süreya, Özdemir Asaf vs.) kişiler var.
Sabahattin Ali'yi her ne kadar sevsem de şiirlerinin romanları kadar iyi olduğunu söylemem mümkün değil. Kürk Mantolu Madonna fevkaladeydi bana göre, hakeza İçinizdeki Şeytan olağanüstü bir kitaptı. Bunlar bende derin tesir bırakan ederler oldu.
Şimdi oklarımız Sabahattin Ali'nin şiirlerine gelirse, aralarından bazıları çok sevdiğim ve alıntılarda paylaştığım şiirler oldu. Bu açıdan bir sıkıntı yok. Ama kimseyi kandırmayalım, pek çok şiir alelade idi. Ortalama, sıradan bir şiir diyebilirim.
Serbest ölçüde şiirleri pek sevmem, Sabahattin Ali de kafiye ve rediflere dikkat etmiş. Bu yönden pek etkilendim. Kimi şiirleri de şöhret kazanmış (örn. Aldırma Gönül Aldırma) ve bestelenmiş idi. Aşk, sevgi, doğa temalı şiirlere rastlamak mümkün.
Bir de divan edebiyatı ile ilgili "Terkib-i Bend" var. Burada üniversiteden ya da başka yerlerden arkadaşlarını anlatıyor. Ama eski Türkçe ve divan edebiyatında yeterli bilgim olmadığı için çeviri ile zoraki okudum.
Bir de Sabahattin Ali kendi de çok iyi bir şair olmadığını söylüyor ve birçok şiiri yayınlanacağını bilmeden yazıyor, kendi çevresi için. Her şeye rağmen ilgilisi için dipnot ve açıklamalara boğulmuş olsa da bence iyi bir şiir kitabıydı.