Koray Durdu
@Koraaey
Eski Dünya'da Endüstri Uygarlığına Geçiş - Kültürel alanda Aydınlanma
Endüstriye dayanan bir uygar toplum, tarıma dayanan uygar toplumun üstyapısını (bir kambur gibi) sürgit sırtında taşıyamazdı. Onun ötedünyacı değerleri ve dinsel düşünüş biçimi, ekonomik erkini yitirmekte olan eski egemen katmanlardan yana yontuyordu. Örneğin, her üç tektanrıcı dindeki faiz yasağı (hiç değilse malları satana dek) borç alıp veren burjuva sınıfının yararına olamazdı...
...dinsel düşünüşteki "ereksellikçi" açıklamalarla endüstri üretimi alanı olgularını anlamaya çalışanların yetersiz duruma düşecekleri söylenebilir.
...Dolayısıyla, dinsel dünya görüşü, endüstri üretimi olgularına ters duruma düşmüştü.
Örneğin, Avrupalı mal yapımcıları, Çin'in devlet sırrı gibi sakladığı porselen üretimi tekniğini öğrenmeye çalıştılar. Çin'den getirilen çok pahalı, dolayısıyla pazarı çok sınırlı porseleni, ülkelerinde ucuza üretip çok geniş tüketici kitlelerine satarak "deli paralar" kazanabileceklerini kavramışlardı. Bunu başarabilmek için Çin mallarını inceleyip uzun yıllar alan sınama ve yanılmalarla porselen üretmeye çalışmışlardı. Diyelim ki kap kacağın üretiminin son evresinde fırında çatlaması, artık ateş cinleriyle, tanrının cezasıyla açıklanamazdı. Ne de İslamlığa geçmişlerce fincanların fırına besmeleyle konmasıyla önlenebilirdi. Çatlamaya yol açabileceği düşünülen yüzlerce "nedenin" üretim sürecindeki etkilerini bir bir araştırmak gerekliydi. Sözgelimi, çatlamanın sırça içinde kalan kabarcıkların yüksek ısıda çok fazla genişlemesiyle oluştuğu "işin püf noktası" ancak pratikle anlaşılabilir ya da gazlar hakkında Boyle-Mariotte fizik yasasından çıkarabilirlerdi. Çatlağa yol açan nedeni (kabarcığı yok etmenin bir yolu bir bir üflenerek bulunup) ortadan kaldırınca, Çinlilerinki kadar ince porseleni üretmiş olacaklardı.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Yeni Dünya Uygarlıkları - Aztek İmparatorluğu - Yüzer tarlalar
Tarıma elverişli yeterli toprağın bulunmaması sorununa "yaratıcı" bir çözüm bulmuşlardır: Gölün kıyısındaki (bol) kamışları kesip, onunla hasır örmüşlerdir. Her biri bir metrekare kadar (8 ayakkare) büyüklüğündeki onbinlerce hasırı suyun yüzüne dizmişlerdir. Onları, kıyılarına bağladıkları taş çapalarla karaya eklemişlerdir. Üzerlerine, gölün dibinden çıkardıkları batağı yayarak, onları chinampa denen yüzer tarlalara dönüştürüp "gölden yer" kazanmışlardır.
YeniDünyaUygarlıkları-O. ve G.Amerika'da uygarlığın geri kalmışlığı?
...Burjuva (Hristiyan) uygarlığıyla karşılaştıkları (onaltıncı yüzyıl başında) Yeni Dünya uygarlığı Aztekler'den sorulmaktaydı. Gene de Aztekler, Yeni Dünya'nın ilk uygarlıklarının dininde kurumlaşan insan kurbanı geleneğini sürdürüyorlardı. Öyle ki "Büyük Tapınak" denen yapının açılışı onuruna (İS 1486'da) yapılan törende, insan kanıyla beslendiğine inandıkları güneş tanrılarına 20 bin kurban birden sunulduğu ileri sürülmektedir.⁹ {⁹Oysa Eski Dünya uygarlıklarında, Sümerler (en önce) İÖ 3. binyılda, Çinliler (en geç) İÖ 1500 dolaylarında insan kurbanına son vermişlerdi. (s.987)}
Kuşkusuz Hıristiyan burjuva uygarlığının temsilcilerinin fetih sırasındaki soykırım kurbanlarının sayısı, bunun onlarca katıydı. Gene de vicdanı kılıçla ve tüfekle öldürüşlere alışmış Eski Dünya insanının içinde, nedense "boğazlanmaya" karşı derin bir tiksinme, dehşet ve korku duygusu kabarmaktadır. Bu nedenle olsa gerek, o zamanın bazı Eski Dünya aydınları bile, Yeni Dünya toplumlarını "uygar" (bazıları) "insan" sayıp saymamakta duraksamışlardı.
Ortaçağ İslam Uygarlığı - Köleler ve İslamda kölelik sorunu
Köleliğin çeşitli biçimleri vardı. Örneğin kadın kölelerden daha çok cinsel alanda ve ev hizmetleri alanında yararlanıyordu. "Cariye" kadın köleden başka biri değildi. Ve bir Müslüman erkek, nikâhlı dört karısının üzerine (sınırsız sayıda) cariye (satın alarak, savaş çapulu olarak, armağan verildiğinde ve benzeri yollarla) evine getirebilirdi.
Ortaçağ İslam Uygarlığı - Köleler ve İslamda kölelik sorunu
Musacılıkta (Tevrat'ta), İsacılıkta (İncil'de) olduğu gibi Muhammedcilikte ("son kitap'ta) kölelik kurumu benimsenip düzenlenmiştir. Bunun en kesin kanıtı Kuran'daki şu ayetlerdir: "Allah hiçbir şeye gücü yetmeyen ve başkasının malı olan bir köle ile, kendisine verdiğimiz güzel nimetlerden gizlice ve açıkça sarf eden kimseyi misal gösterir: Bunlar hiç eşit olur mu?..." Ve: "...Öldürenler hakkında size kısas farz kılındı: Hür ile hür insan, köle ile köle..." (Nahl, 75 ve Bakara, 178)