Mihemed
@Kurd_1
Zimanê kurdî, ku di wê serdemê de ji zimanê axaftinê ve veguherî bo zimanê nivîsê, tenê di sînora şi'rê de maye. Ew mîrnişînan ji ber ku li ser binema kulturî-siyasî durist nebûn, hewl nedane da ku proseya pêşketina zimanê kurdî bidomînin. Yanî, zimanê kurdî ji zimanî şirê ve biguherîne ber bi zimanê fikr, zanîn û zanist. Bi vê rêyê ve proseya nivîsîn bi kurdî bikine prensîbeka siyasî, kulturî û zanistî da ku zanîn û epistemolojiya taybetî ya xwemalî berhem bînin, pê xwe ji desthilatên dîtir cihê bikin.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Ew rewşa piştî şerê Cîhanê yê Yekem, dijwariyên nû bo kultura kurdî astengî derxist û diwareka mezin ya kulturî di navbera bêşên Kurdistanê, bi taybetî jî di navbera Bakur, Başûr û Rojhilatê Kurdistanê de, durist kir. Herwiha Kurdistan bi tevahiya ji cîhana derveyî, Ewrûpa, hate birîn û derfeta vê yeke tûnebû û tuneye ku rasterast bi bîr û kultura Ewrûpa û cîhan ve hebe, wek kultura ereb û fars, metirsiyên hêrişên kulturên derekî yên rasterast ji kulturên welatên kolonyal ên Ewrûpî ve rûbirû nemaye, bereks hêriş ji kultura dewletên nasyonal ên ereb, tirk û farisan hatiye.
Bi raya min her projeyeka lêknezikbûn û yekbûna neteweyî pêwist e ji kultur ve, yan jî bi siyasetekî kulturî ve destpê bike. Çimkî yekbûna kulturî dikare xîmê yekbûna siyasî ava bike. Lewre her hegavej ber bi pêş ve bi pênava kulturî wek Engels dibêje; "pêngavek e ber bi azadiyê."
Kürtçe Kurmancî edebiyat alanında bir yılda çıkan yeni roman sayısının iki basamağı bulduğu 2004 yılından itibaren bu alanda büyük bir nicel sıçrama gerçekleşmiştir. Ilk romanın yayınlandığı 1935 ile 2003 yılları arasındaki yetmiş yılda yazılan roman sayısı (90 adet), 2004'ten sonraki beş yılda geride bırakılmıştır (98 adet). Sonraki sekiz yılda bu iki zaman diliminin toplamını daha da katlayarak, büyük bir sıçrama daha geçirmiştir. Aynı dönemlerde roman yazmaya başlayan yazar sayısı neredeyse üç katına (54'ten 151'e) çıkmıştır. Bu nicel sıçramaların kendisi romansal bir alanın oluştuğunu göstermektedir.
Lê bi raya min, mezintirîn derb li Bakurê Kurdistanê de ber ziman û kultura kurdî ketiye. Çimkî dewleta Kemalîstî-tirk, li pal kultursaydî (ji navbirina kulturî), şêwenivîsîna tîpên latînî-tirkî bi ser kurdan de sepandibû, bi vî karî kariye gelê Bakurê Kurdistanê ji tevahiya ew mîrata edebî, kulturî û dîrokî dabibire ku kurdan bi dirêjahiya dîroka xwe ve heta îro hênaye. Bi awayek dî, xwestiye gelê Bakurê Kurdistanê ji dîroka edebî, fikrî û kulturî ya xwemalî qut bike. Ev bizav ji gelek aliyên xwe ve dişihibe proseya sepandina tîpên kîrîlî li welatên rusî ya Sovyetê, bo nimûne gelanên wek tacîk, qazax, tirkman... û hwd.