10/10
2026 2. kitabı
BEYK, bir hesaplaşma romanı. Kısa bölümler ve geriye dönüşlerle örülü. Figür anlatıcıyı kullanıyor, alıştığımız tarzda ileri doğru akan bir roman değil. Duygu ve düşüncelerin neden sonuç ilişkisini parçalı biçimde sunma gayretinde. İçeriğe dair detay vermek, romanı henüz okumayanlar için müthiş derecede keyif kaçırıcı olur. Bu vesileyle baba kız ilişkisindeki kilit noktanın beklediğim ölçüde yoğun işlenmediğini ifade etmekle yetineceğim. Romanın geneli için de bu yoğun bulmama düşüncem geçerli. Teknik olanaklar açısından zengin bir romanla karşılaşmadım. Arka kapakta yer alan "Kendine özgü dil ve anlatım.." ifadesine de katılmam mümkün değil. Zira hemen her kitabın arkasında rastladığımız bu özellik, öyle kolay kolay rastlayacağımız bir özellik değil. Eli yüzü düzgün bir metinle karşılaşmak, bu etiket için yeterli değil. Bu minvalde eleştirilen herhangi bir yazarın kolay kolay üzüleceğini zannetmiyorum. Ufak tefek kusurlarına rağmen dilin son derece akıcı olduğunu düşünüyorum. Son dönemde "Bahçıvan ve Ölüm" kitabının çok sevildiğini gözlemlemistim. Tersi duyguda olsa da BEYK'in söz konusu kitapla benzer yapıda olduğunu söyleyebilirim. Bir çırpıda okunabilecek, günün yorgunluğunu atabilecek, duyguları diri tutabilecek metinlerden hoşlananlara önerebilirim.
Kaçakçı Şahan, 1971 Sait Faik Ödülü'nün sahibi. Toplumcu-gerçekçi çizgide Güneydoğu Anadolu'yu işleyen beş öyküden oluşuyor. Öyküler, duru anlatımını yöresel söyleyişle birleştiriyor. Yazarın kültüre hakim oluşu bu birleşime doğal bir duruş hediye ediyor. Öyle ki benim okumayı pek arzu etmediğim bir sistem olan yansıtmacı anlayışa yaslanmasına rağmen kitabı keyifle okudum.
Sinemamızda da örneğini gördüğümüz, özellikle Kemal Sunal ve Şener Şen'in ustalık sergilediği filmlerden aşina olduğumuz ağa-maraba ilişkisi, gurbetlik, köy eğlenceleri ve bunun vahim sonuçları, kuşçuluk, karı-koca ilişkisi, kaçakçılık gibi ana meselelerin pek çok yan düşünce ve duyguyla beslendiği konulara rastladım. Beş hikayeden "Gaffar ile Zara"yı bir adım öne çıkarabilirim. Zira hem hacmi ve işleniş biçimi hem de kurgusu ile romana göz kırpan öyküydü ve çok da başarılıydı.
Kitaba epey önce bitpazarında rastlamıştım. Okumak bugüne nasip oldu. Dili temiz, kültüre hakim, ne anlattığını bilen ve en önemlisi bunu doğal biçimde gerçekleştiren toplumcu-gerçekçi metinleri sevenlere öneririm. Günümüzün çakma toplumcu-gerçekçilerinin ise ibretle okumasını isterim. Bazen de tozlu rafları karıştırmak gerek.
Not: Bendeki baskı: Sinan Yay., Mart 1972, 4. Baskı.
