“İçimizdəki Şarikov: Bulqakovun Cəmiyyətə Tənqidi Baxışı”
Mixail Bulqakov "İt Ürəyi"
Əsər nəinki öz zamanın, deyərdim ki, bütün zamanların ən kəskin satirasıdır.
Kafkan'nın məhşur "Çevrilmə" əsərinin daha satirik və fərqli formasıdır bu əsər.
( Bir məlumat oxumuşdum, romanın fabulası:
Herbert Uellsin «Doktor Moronun adası» romanından doğulub.
Hərçənd ki, bu kitabı oxumamışam.)
Amma burada çevrilmə təkcə fiziki deyil, eyni zamanda, cəmiyyətin içində gizlənmiş kobudluğun, nadanlığın və mədəniyyətsizliyin insan obrazında canlanmasıdır.
"Şarik" adlı itin dilindən cəmiyyətin iç üzünü görürük və insanın necə qorxunc məxluq olduğunu bir daha görürük.
İnsan təkamül qanunlarına təsir edə bilərmi...?
Filipp Filippoviç Preobrajenski heyvana insan hipofizini köçürür.
Əslində "Şüursuz heyvana, şüurlu heyvanın hipofizini" köçürür desək daha doğru olar.
Şarik olur, Şarikov və professorun az qala infarkt kecirməyinə səbəb olur.
Bu yerdə elə kitabdan bu sitat:
Bütün dəhşət burasındadır ki, onun ürəyi artıq it ürəyi yox, məhz insan ürəyidir. Özü də təbiətdə olanların ən yaramazı”
Əslində insanın yaradılış tarixində ən böyük heyvan olduğunu üzümüzə şillə kimi çırpır.
Bulqakov bizə göstərir ki, mədəniyyət insanın anatomiyasında deyil, şüurundadır.
Cahillik ilə güc birləşəndə fəlakətə doğru aparır.
Yazıçı Sovet cəmiyyətindəki süni " yenidənqurma" ideyalarına tənqidi yanaşır və insan təbiətinin dəyişdirilə biləcəyi illüziyasına güclü zərbə vurur.
Əslində cəmiyyət yanlış ideyaların təsiri ilə formalaşanda, əsil "Şarikov"lar üzə çıxır.
Eynilə günümüz cəmiyyətində üzə çıxan, TikTokerler kimi.
Roman eyni zamanda heyvanların üzərində amansız təcrübələr aparmağın "Elmi tərəqqi" adı ilə ən pis şəkildə etik sərhədləri əzib keçməsinin tənqididir.
Eynilə günümüzdə artıq insanlar