Mustafa Kemal kimdir? Bir milletin uğrayabileceği en ağır buhranlar içinde, en vasıtasız bir milleti en vasıtalı dünya devletleri ile dövüştüren ve kurtaran adam! Şüphesiz, bütün şartlar bir araya toplanıp tartılınca, asrının en büyük adamı idi.
Bir gün Müslüman memleketlerinden birinde(Mısır'da) bağımsızlık davası için çalışan liderlerden biri, Mustafa Kemal'i görmeye gelmişti. Kendisine:
- Bizim hareketin de başına geçmek istemez misiniz? diye sordu
Olabilecek şey değildi ama insan yoklamasını seven Mustafa Kemal:
- Yarım milyonunuz bu uğurda ölür mü? diye sordu.
Adamcağız yüzüne bakakaldı:
- Fakat paşa hazretleri yarım milyonun ölmesine ne lüzum var? Başımızda siz olacaksınız ya... dedi
- Benimle olmaz, beyefendi hazretleri, yalnız benimle olmaz. Ne zaman halkınızın yarım milyonu ölmeye karar verirse o vakit gelip beni ararsınız.
Resmi belgelerde anlaşıldı ki doksan bin kişiden ancak on iki bin kadar er pek acıklı durumda dönebilmiştir. Geri kalanı vurulmuş, açlıktan ölmüş, donmuş veya esir düşmüştür.