Gizem, gerçek sanat ve gerçek bilimin beşiğindeki temel duygudur demişti Albert Einstein. Aytuğ’a göre gizem, şifreleri çözebilme sanatıydı. Aldığı manevi eğitimde ilk öğretilenlerden bir tanesi İlm-i Miftah’dı yani Anahtarlar Bilgisi’ydi.
İnsanoğlu başka herhangi bir şeyle değil ancak kalbiyle Allah'ın marifetine hazırlanabilir. O halde Allah'ı bilen kalptir. O'na yaklaştıran da. Allah için çalışan ve O'nun için gayrette bulunan da yalnızca kalptir. Allah nezlindeki sırları keşfeden de kalbin ta kendisidir. Diğer uzuvlara gelince onlar, kalbin hizmetçisi ve bağlılarıdır.