Diyelim çocuk eve gelen misafire “Hoş geldiniz,” demedi.Davranışı terbiye etmeye önem veren kültürel kalıp içinde çocuk
yetiştiren anne-baba, “Niçin misafire hoş geldin demedin?” der. Bunu
biraz sertçe söyler. Çocuk mahcup mahcup gider, “Hoş geldiniz,” der.Utandırılmıştır. İleride unutursa hatırlatılır ve bir de azarlanır. Yine
utandırılır. Zamanla çocuk eve misafir gelen herkese “Hoş geldiniz,”demeyi öğrenir. Çocuk bu davranışı yapmaya terbiye edilmiş olur.Çocuğun davranışını değil, çocuğun aklını ve duygularını terbiye
etmeye önem veren bir başka anne-baba farklı davranır. Diyelim
çocuk eve misafir olarak gelen bir büyüğe, “Hoş geldiniz,” demedi.Çocuğun kendisini terbiye etmeye önem veren anne-baba, misafirlere
döner ve “Sizden birkaç dakika rica edeceğim; oğlumla/kızımla içeride
bir şey konuşmam gerekiyor,” der ve çocuğunu başka bir odaya
götürür. Onun göz hizasına çömelir ve, “Bak yavrum,” der, “içeride falan filan amca/teyze var, bize misafir olarak geldi. Biz misafire değer
veren bir aileyiz. Sen de bizim çocuğumuzsun. Misafirlerin bizim
hayatımıza kattıkları önemlidir. Şimdi içeri girip misafirlere ‘Hoş
geldiniz,’ dersen, ‘doğru olanı’ yapmış olursun. Senden doğru olanı
yapmanı bekliyorum. Yapar mısın?”
Çocuk muhtemelen, “Evet,” diyecektir.
“Ben istediğim için değil, ‘doğru olan’ bu olduğu için yapmanı
istiyorum. Aradaki farkı anlıyor musun yavrum?”
Çocuk “evet” anlamında kafa sallayınca, “Teşekkür ederim. Şimdi
doğru olanı yapabilirsin,” der ve birlikte odadan çıkarsınız.îlkinde çocuğun davranışı, İkincisinde çocuğun kendisi terbiye
edilmiş olur. Arada dünyalar kadar fark var.
Reklam
Mutsuzluğunun temelinde, olanı ve olmayanı nasıl
yorumladığın yatıyor. Bir işi başaramadığında bunu bir
hezeyan olarak yorumlayan ve özgüvenini kaybeden de
sensin, aynı olayı bir motivasyon kaynağı olarak görüp
bir kez daha başarmayı deneyecek olan da sen olabilirsin. Hatta belki başarmak için mücadele etmek yerine,
bu süreçte öğrendiklerini cebine koyarak bambaşka bir
yol inşa etmeyi seçecek olan kişi de olabilirsin.
Olaylar ve durumlar tek başlarına hiçbir şey ifade
etmezler. Üzerine bir yorum ve yargı oluşturulmadığında ortada boş bir “şey” olarak dururlar.
Seni sonunda mutsuz eden eylemlerini değiştirmeye
çalışman beyhude bir çabadır aslında. Öfkeli oluşundan
gördüğün zararı bir daha deneyimlememek için öfkesiz
olmaya çalışmak doğru değil. Daha sakin, daha anlayışlı olmak için eylemlerini frenleyerek ne kadar uzun bir
yol alabilirsin ki? önünde sonunda ortaya çıkmak için fırsat kollayan o eylem, zaten bir yerde kontrolünden
çıkıp kendini gösterecektir yine.
“O kadar dayandım, mücadele ettim ama ne yazık ki
yine kendimi zapt edemedim” noktasına varacaktır iş.
Mühim olan eylemi zincirlemeye çalışmak değil, eyleme neden olan düşünce biçimini değiştirmek. Böylece
olmak istediğin sen ile dizginlemeye çalıştığın sen birbiriyle mücadele etmek zorunda kalmayacaktır.
Sayfa 19