Nurullah Uygun
@Nurullah73
...Kanım aksın saatlerce, failimin gözlerindeki nefretten doğayım.
Bijîşkê Ajalan
Zanîngeh
Silopiya
Şirnex/Silopiya
39 okur puanı
Aralık 2021 tarihinde katıldı
Tirkiya Lêkolînê Jî Biniyê (İncelemenin Türkçesi de alttadır.)1K
Ev pirtûk li wêjeya kurdî ya nûjen da romana yekemîne. Ji ber vê yekê pêşiya lêkolînê hewceye kû meriv vî bîne berçav.
Naveroka pirtûkê; Li ser debara kurmanca, pisporiya kurmanca kû ser koçeriyê, zilma axa, şêx, beg û melleya, kurtebir jî şoreşa oktobir ê pêk tê. Lê ev roman meriv dikare bêje wekî xwejînenîgarî (otobiyografî) jî bê hesibandin.
Zimanê pirtûk ê zehf giran hat serîda lê belê hêdî hêdî pênas dibî hwd. hevok sade, diyalogên derbas dibe hêsanin. Min serî de jî got dema kû pêşiya lêkolînê hewceye taybetiya pirtûkê jî bînî berçav. Anegorê demê xwe pirtûkek zehf pîroze.
Destê te sax be mamostê hêja xwedê te bi rehma xwe şad bike.
Türkçe(Tirkî)
Bu kitap modern Kürt edebiyatının ilk romanıdır. Bu yüzden incelemeden önce bunu göz önüne getirmek gerek.
Kitabın içeriği; Kurmancların geçimi, koçerlik üzerine ustalıkları, Ağa, şeyh, bey ve imamların zulmü ve kısaca Ekim devrimini(Bolşevik Devrimi) barındırır. Ayrıca bu roman otobiyografi olarak da değerlendirilebilir.
Kitabın dili başlarda ağır gelse de yavaş yavaş aşina oluyorsun bunun haricinde cümleler sade ve geçen diyaloglar basit. Başta da belirttiğim gibi incelemeden önce kitabın özelliğini de göz önünde bulundurmak gerek. Zamanına göre çok iyi bir kitap.
Demirtaş'ın okuduğum 5. Kitabıydı. Gerek kurgu, gerek akış, gerekse de olay açısından dört dörtlük bir kitaptı. Demirtaş'ın siyasi kimliği önemsenmeseydi kuşkusuz Türkiye'de en iyi 5 yazar arasında yer alırdı. Bir Mehmed Uzun okuru olarak da şunları eklemek isterim Demirtaş'ın olayları sıralama biçimi, anlatış biçimi Mehmed Uzun'un biçimine çok benzemekte. Toplumun sorunlarına dokunma, düşüncelerini sakınmadan anlatma ve betimleme kısmında da sorun göremedim ancak kitabın 170. Sayfasından sonraları olay örgüsü biraz basit gelmeye başladı ta ki sonlara doğru şaşırtıcı bir sonla bitirmesi toparlanmayı iyi biçimde sağladı.
Eline, yüreğine ve emeğine sağlık.
Dest û devê te sax be mamostê hêja. Ev pirtûka hanê pirtûka yekemêyê yê nivîskare. Hizrên tê de, doza me, xeletî yên me, pêşeroja me tê çawa be, te kite kit gotiye û tiştê zehf xweş jî ev e kû te hemî tiştî gor xwe nivîsandiye yanî ev fikrên hanê eşkere dibe kû zehf lêkolinek kûr zehf lêkolinek xas(taybet) e. Dîsa eşkere ye tiştên te nivîsîye ne bi carkî da hatiye pêk ez bawerim van ramanan te mêjiye xwe de hezar cara pijandiye hezar caran kemilandiye wisa ser kaxez ê xêz kiriye. Lê belê ew çaxa tu pirtûk ê dixwinî ger nav hevokan ger nav lehenga ger jî pêşte çuyîna buyerê, tu jê derdixî kû nivîskarek nû dest pê kiriye. Buyer zehf balkêş bûn yanî min serî da jî got ev tiştê derbas dibin hemî armanca me, doza me ya yekem e lê buyerê zehftir tiştê balkêş hizir, ravek û gotinên derbas dibin bû ev kêyfa min anî lê ji ber vê yekê xwendina wî pir giran dihat. Her mijar hat xwendinê ez divê vîjî bêjim zimanê wî zehf giran dihat u wekî dinê tişta balamin kişandî hine peyv xelet hatiye nivîsandinê (mînak; pêşîya, bîrewerîyê, elîtîyê, jîyan û hwd.) .
Evet Kürt sorunu, tabi bazılarınız halâ öyle bir sorun yok bu tarz kitaplar ve konular ancak bölücülük içindir yoksa kardeşiz biz (MÜSLÜMAN kardeşliği, DİN kardeşliği) diyebilir bunu tartışmanın artık pek bir ehemmiyeti veya anlamı yoktur. Kitaba gelecek olursak;
Kitabı okumak 1 ayımı aldı. Kitap 680 yakın sayfa ancak anlatılanlar toplam 30 sayfa ya var ya yok geri kalan sayfalar ise önceki sayfaların tekrarı mahiyetinde. Yazar kendi başından geçen bir olaya, Roboski katliamına, Halepçe katliamına, Qazi Muhammed'in İdamına, koruculuk sisteminin doğuda yarattığı sorunlara üstün körü değinmiş. Kitap dil olarak basit anlaşılır. Yer yer çok güzel atıflarda bulunması, bazı çözüm önerileri ve bazı konuları biraz daha derinleştirip araştırmaya sevk etmesi açısından da iyi ancak gerek konunun tekrarlanması gerek verdiği çözümlerin ikide bir aynı kapıya çıkması kitabın iyi özelliklerinin üstünü örtüyor. Özellikle yazarın Kürtçe yazdığı kısımlar çileden çıkaracak türde yazılar çünkü yazdığı kelimelerin neredeyse hepsi yanlış yazılmış (Yazar burda ben Kürtçe eğitim görmediğim için yazmasını bilmem atıfında da bulunmuş olabilir ancak be güzel abim hani sana derler madem bilmiyon yazma, hadi yazdın bari bunların doğru yazılışını internetten bul öyle yaz sen arkadaşına mektup yazmıyorsun ki kitap yazıyorsun)(ikinci bir parantez olarak şunu söyleyeyim, özellikle Kürtçe kitap okuyanlarda bu çok göze batıyor). Sedat Abim eline sağlık ancak beklentilerimi karşılamadı daha güzel kitaplara artık.
Başlamadan önce gerek Hasan Ali Yücel Klasikleri dizisinden olsun gerekse okuduğum bazı incelemelerden olsun çok yüksek bir beklentiyle okumaya başladım ancak beklentilerimi karşıladığını söyleyemem. Klasik, sade ve basit bir anlatım, olaylar çok doğal ( sadece sonları biraz çetrefilli) ve pek benzemesede Türk filmlerine yakın bir olay örgüsü beklentilerimin altında kalmasına neden oldu, kitapta en çok canımı sıkan olaylardan biri de ( buna daha çok Rus ve İngiliz edebiyatında denk geliyorum) aşırı fazla karakter kullanımı, bazı karekterlerin isimlerinin bazı yerlerde değişmesi ( Elizabeth, Mr.Darcy'inin kız kardeşi, bazı yerlerde mis.bennetin Elizabeth bazı yerlerde ise Jane oluşu vb.) Kafa karıştırıcı ilk iki bölümü çok sıkıcı geçti ancak üçüncü bölümde işler biraz daha sarpa sarınca kitap akmaya başladı.
Kitabın konusu ise; 5 kız, anne ve babadan oluşan 7 kişilik bir ailenin yaşadıkları kasabaya zengin soylu bir adamın taşınması ile olaylar başlayıp yavaş yavaş gelişiyor. Kitabın sonunda nerdeyse herkesin son hali verilip nokta konuluyor.
