Oktay Dinç
@OktayDinc
Gönül Türk'e perçinlensin, kor olup alevlensin...
Hüseyin Nihâl Atsız
Hüseyin Nihâl AtsızŞu anda okuduğu kitap
Jules Verne'in Balonla Beş Hafta, Dünyanın Merkezine Seyahat, Ay’a Seyahat, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah, Seksen Günde Devriâlem gibi çok bilinen kitaplarının yer aldığı "Olağanüstü Yolculuklar" serisinin pek bilinmeyen Michel Strogoff kitabı da serideki diğer kitaplar gibi coğrafi ve jeolojik bilgileri maceranın içine yedirerek okuyucuyu bilgilendirmeyi amaçlar.
Bu serideki kitapların kurgusu aslında aşağı yukarı aynıdır. Karakter bir sebepten dolayı (bazen bir iddia, bazen bir görev, bazen de inat uğruna) bir noktadan yolculuğuna başlayıp bitiş noktasına ulaşmaya çalışır. Biz de bu iki nokta arasında kahramanın başından geçenleri okuruz. Genel olarak Jules Verne'in kitaplarında aktarmış olduğu coğrafi bilgilerin detayları ve doğruluğu her okuyuşumda beni daha da şaşırtıyor, sanki önceden o güzergahta yolculuk yapıp sonra kitabı yazmış havası veriyor. Tabii bu başarının altında detaylı çalışma ve araştırma beceresi yatıyor. Misal bu kitap özelinde Rusya tasvirleri için dönemin kaynak kitaplarını incelemiş ve Ivan Turganvey'den yardım almıştır.
Bu kurgu matematiği bir yerden sonra sıkıcı gelmeye başlayabilir, ara ara okumakta fayda var.
Toni Morrison'a Nobel kazandıran eserlerinden olan En Mavi Göz, yazarın ilk romanıdır. Eserde Pecola Breedlove'ın başında geçen trajedileri Claudia MacTeer’in ağzından dinleriz. Pecola, babasının evlerini yakmasından sonra fakir ama gönlü geniş MacTeer’ların yanında yaşamaya başlar.
Pecola siyahlar içinde bile çirkin olarak damgalanmış bir kızdır, bu yüzden en büyük hayali mavi gözlerinin olmasıdır; çünkü beyaz ten, sarı saç ve mavi göz beyaz güzellik ideali olarak bilinç altına işlenmiştir. O zaman güzel olacağını ve insanların kendine daha iyi davranacaklarını düşünür, aslında bu isteğinin altında sevilme arzusu vardır. Onu çirkin bulup sevmeyenlerin başında annesi Pauline Breedlove gelir.
Pauline beyazların evinde hizmetçilik yapan sert, otoriter ve sevgisiz biridir. Çocuklar bir gün çalıştığı eve giderler ve evin küçük beyaz kızı ona "Polly" diye hitap eder, o da kendi çocuğundan esirgediği sevgi ve şefkatle kıza cevap verir. Kitabın beni etkileyen kısımlarından biriydi. Beyazların yanında siyah dünyada kim olduğunuzun hiçbir önemi yok, orada sadece Polly'siniz.
Okuması ve sindirmesi zor, sarsıcı, üzücü bir kitaptı ama yazar da tam olarak bunu amaçlamış zaten, hiçbir şeyden çekinmemiş ve okuyanı gerçekten rahatsız etmek istemiş, bunda da oldukça başarılı olmuş.
Kitap Steinbeck'in doğduğu ve eserlerinde sıklıkla yer verdiği Salinas Vadisi'nde geçen birbiriyle ilintili öykülerden oluşuyor. Öyküler Munroe ailesinin "lanetli"(belki de) olarak tabir edilen Battle Çiftliği'ni satın alıp Cennet Çayırları'na taşınmasıyla bu aile etrafında şekillenmeye başlıyor. Her ne kadar farkında olmasalar da vadi sakinleri üzerinde trajik etkiler yaratıyorlar. Öyküler genellikle sakin, normal bir akışla başlayıp felakat ve hüsranla son buluyor. Vadiye ilk gelen İspanyol Çavuş burayı her ne kadar Cennet olarak adlandırsa da yaşayanlar için kişisel birer cehenneme dönüşüyor.
Kitap, Yunanistan’dan mübadele ile Türkiye’ye gelen ve Adana’nın fakir bir işçi mahallesinde yaşayan Murtaza adlı bir karakterin hikayesini anlatıyor. Murtaza katı bir disiplin ve görev bilinciyle tanınır çünkü "görmüş kurs, almış amirlerinden çok sıkı terbiye hem da disiplin ve de dolaşır damarlarında Kolağası Hasan Dayısının mübarek kanı." Bu replik o kadar çok tekrar ediyor ki yolda giderken içimden söylemeye başlamıştım. Bir de "Yukarda Allah, Ankara'da Devlet hem da hükümet, burda da ben!"
Trajikomik bir karakter Murtaza, yeri geliyor güldürüyor yeri geliyor sinirlendiriyor. Türkiye'ye dönerken herkes yalan beyanda bulunup arsalar, villalar alırken o yine doğruculuk yapıp kalıyor beş parasız çünkü dolaşır damarlarında Kolağası Hasan Dayısının mübarek kanı, yakıştıramaz kendine yalan söyleyip zengin olmayı. Takıntılı bir kişiliği vardır, dayısının idealleri onun için bir rehber görevi görür, onlardan asla ayrılamaz. İdealleri uğruna kendi çocuklarına bile acımaz, bu idealler için canını vermeye hazırdır. Bu durum çevresiyle arasının açılmasına sebep olur ve yalnızlaşır, onu kimse anlamaz, çocukları ideallerini reddeder özellikle de büyük oğlu Hasan.
Üstlerine karşı son derece saygılıdır, yanlarında nefes almaya bile çekinir herkesin de böyle olmasını ister, bu yönüyle otoritenin yılmaz savunucusu rolündedir. Kraldan çok kralcıdır. İşçi sınıfı bu yüzden de kendisinden hiç hazzetmez.
Açıkçası ben Murtaza karakterini sevip sevmemek arasında çok kaldım. Dürüsttür, hem de çok dürüsttür ama bir o kadar da duygusuz ve empatiden yoksundur; İş ahlakı yüksektir ama otoriteye körü körüne bağlıdır. Kendi adıma da kızına yaptığını hala sindiremiyorum. Yine de ben kesin bir karar veremedim, tercihi sizlere bırakıyorum.
Gary Small karşılaştığı 15 farklı vakayı gizlilik sebebiyle isimlerini değiştirerek 15 bölümde bizlere sunuyor. Vakaların hepsi kendi özelinde bir altyapıya sahip ve giriş gelişme sonuç bölümünden oluşuyor. Çoğu vakanın sonuç kısmını bana geçmedi, daha derin psikolojik analizler bekliyordum ancak vakalar çok yüzeysel geçilmiş, daha çok o vakanın hikayesini dinliyoruz gibi geldi bana. Bu sebeple son birkaç vakayı kendimi zorlayarak okudum.
Psikoloji kitaplarını severim ancak bu kitabı beğenmedim. Irvin D. Yalom kitaplarında olduğu gibi bir kurgu ve analiz beklentiniz varsa olmasın, yanından bile geçemez maalesef. Belki ilk defa bu türde kitap okuyacak olanlar için tavsiye edebilirim.
