Timur Altundal
@Oookur
Antik Çağ Tarihi. Askeri Tarih. Şehir Tarihi ve Sosyolojisi. Şiir Meraklısı. Latin Amerika Okumaları. Mimarlık Tarihi. Doğal Taş Toplayıcısı.
Kamu Personeli
Çankırı/Ankara
Kapadokya/Nevşehir, 16 Ağustos 1993
151 okur puanıOcak 2019 tarihinde katıldı
Özet1000Kitap
Vatan Yahut Silistre, Türk edebiyatının "Vatan Şairi" olarak anılan Namık Kemal tarafından yazılmış ve Türk tiyatro tarihinde sahnelenen ilk yerli tiyatro eseri unvanına sahip anıtsal bir yapıttır. İlk kez 1 Nisan 1873 tarihinde İstanbul'daki Gedikpaşa Tiyatrosu'nda sahnelenen oyun, seyirciler üzerinde öyle muazzam bir millî coşku ve toplumsal etki yaratmıştır ki, sarayın bu durumdan rahatsız olması üzerine Namık Kemal tutuklanarak Kıbrıs'taki Magosa Kalesi'ne sürgüne gönderilmiştir. Eser; vatan sevgisi, fedakârlık, aşk ve kahramanlık temalarını iç içe işler.
Kuşatma ve Cephedeki Mücadele
Oyunun kurgusu, 1853-1856 Kırım Savaşı sırasında Rus ordusu tarafından kuşatılan, Tuna Nehri kıyısındaki tarihi Silistre Kalesi'nde geçer. Oyunun başkahramanı İslam Bey, vatanın tehlikeye girmesi üzerine gönüllü olarak Silistre Cephesi'ne gitmeye karar veren genç, cesur ve idealist bir Osmanlı askeridir. Giderken, birbirlerini derin bir aşkla sevdikleri Zekiye ile vedalaşır. İslam Bey'in "Vatan bizden hizmet bekler" diyerek cepheye koşması üzerine, ona olan sevgisi vatan aşkıyla birleşen Zekiye, sevgilisinden ayrılmaya dayanamaz. Kendini gizlemek adına Adem adıyla erkek kılığına girerek İslam Bey'in peşinden gönüllüler ordusuna katılır ve cepheye gider.
Silistre Kalesi, düşman kuvvetlerinin ağır kuşatması ve bombardımanı altındadır. Kaleyi savunan askerlerin başında ise görev bilinci son derece yüksek olan Miralay (Albay) Sıtkı Bey bulunmaktadır. Askerler arasında, her zorluğa göğüs geren ve sürekli "Kıyamet mi kopar?" diyerek ordunun moralini yüksek tutan Abdullah Çavuş gibi sembol karakterler de yer almaktadır. Ağır kış şartlarına, açlığa ve mühimmat eksikliğine rağmen askerler kaleyi teslim etmemek için insanüstü bir azim gösterirler.
Sırların Çözülmesi ve Büyük Kahramanlık
Kuşatma
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Peyami Safa'nın kendi yaşamından güçlü izler taşıyan Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, bedenindeki derin yarayla birlikte ruhunda da ağır yükler taşıyan genç bir insanın büyüme hikâyesidir. Roman, hastalık, yalnızlık, aşk ve hayata tutunma mücadelesi etrafında şekillenen dokunaklı bir insan dramını anlatır.
Eserin isimsiz kahramanı, henüz on beş yaşında olmasına rağmen çocukluğunu hastane koridorlarında ve doktor muayenelerinde geçirmek zorunda kalmış bir gençtir. Yedi yaşından beri bacağındaki kemik hastalığıyla mücadele etmektedir. Sürekli ağrılar, ameliyat korkusu ve sakat kalma ihtimali onun ruhunda derin izler bırakmıştır. Doktorların tavsiyesi üzerine hem dinlenmek hem de temiz bir ortamda iyileşmek amacıyla Erenköy'deki akrabalarının köşküne gider.
Burada paşanın kızı Nüzhet'e âşık olur. Nüzhet, genç kahramanın hastalıklarla kuşatılmış dünyasında bir umut ışığı, yaşama sevincinin sembolüdür. Ancak bu aşk, daha filizlenmeden sınıf farklılıkları, yoksulluk ve hastalık gerçeğiyle karşı karşıya kalır. Nüzhet'in annesi Yenge Reis, hasta ve maddi durumu yetersiz bir genci kızına layık görmez. Tam bu sırada ortaya çıkan varlıklı ve nüfuzlu Dr. Ragıp Bey, genç kahramanın en büyük rakibi hâline gelir.
Aşkını kaybetme korkusu ve geleceğine dair belirsizlikler, zaten hassas olan ruh dünyasını daha da sarsar. Yaşadığı psikolojik çöküntü hastalığını ağırlaştırırken, onu yeniden hastane odalarına ve ameliyat masalarına sürükler. Böylece romanın adını aldığı Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, yalnızca bir hastane servisi değil; kahramanın acılarıyla yüzleştiği, olgunlaştığı ve yeniden doğduğu sembolik bir mekâna dönüşür.
Bu süreçte Nüzhet'in Dr. Ragıp Bey ile evlenmesi, genç kahramanın ilk büyük hayal kırıklığını yaşamasına neden olur. Ancak geçirdiği ağır ameliyatlar ve ölüm korkusuyla
Amin Maalouf’un Beatrice’ten Sonra Birinci Yüzyıl romanı, bilimsel ilerleme ile insan doğasının karanlık eğilimleri arasındaki gerilimi konu alan alegorik bir anlatıdır. Romanın isimsiz anlatıcısı, kelebekler üzerine çalışan bir bilim insanıdır. Eşiyle birlikte bir kız çocuğu, Beatrice, sahibi olduktan sonra dünyada tuhaf bir değişim dikkatini çeker. Bazı toplumlarda erkek çocuk sahibi olmayı kolaylaştırdığı söylenen gizemli bir madde yayılmaktadır. İlk bakışta sıradan bir tercih gibi görünen bu uygulama, zamanla büyük demografik dengesizliklere yol açar.
Erkek nüfusunun hızla artması, kadınların azalması ve toplumların yapısının bozulmasıyla birlikte siyasal, ekonomik ve ahlaki krizler derinleşir. Anlatıcı, bu gelişmelerin yalnızca biyolojik değil, aynı zamanda kültürel ve etik bir felaket olduğunu fark eder. İnsanlığın teknolojiye sahip olmasının, onu bilge yaptığı anlamına gelmediğini görür. Bilimsel keşifler, önyargılar ve çıkarlarla birleştiğinde yıkıcı sonuçlar doğurabilmektedir.
Roman boyunca Maalouf, cinsiyet ayrımcılığını, nüfus politikalarını, küresel eşitsizlikleri ve modern dünyanın sorumluluk sorununu sorgular. Beatrice karakteri ise geleceğe dair umut, denge ve insanlığın vicdanını temsil eder. Eser, belirli bir ülkeyi ya da dönemi hedef almak yerine evrensel bir uyarı niteliği taşır. Sonuçta roman, kadınların sistematik biçimde değersizleştirildiği bir dünyanın kendi geleceğini de yok edeceğini gösterirken, etik değerlerden kopmuş ilerlemenin insanlığı felakete sürükleyebileceği düşüncesini güçlü ve etkileyici bir dille ortaya koyar.
Yazar, olayları bir felaket senaryosu olarak sunarken okuru sürekli ahlaki seçimler üzerine düşünmeye davet eder. Hikâye, korkunun ve ayrımcılığın beslediği tercihlerin yalnız bireyleri değil, bütün uygarlığı
Bir üniversite kampüsünün (Oxbridge) taş duvarları arasında dolaşan anlatıcı, görünüşte sıradan bir yürüyüşe çıkar; fakat adımlarının ritmi kısa sürede düşüncenin derin sularına karışır. Çimenlere basması yasak bir alandan bir görevli tarafından çevrilmesi, kütüphanenin kapısında yanında bir erkek olmadan içeri alınmayacağının söylenerek durdurulması, erkek egemen dünyanın görünmez ama sarsıcı sınırlarına çarpmasına neden olur. Bu gündelik engeller, onu daha büyük ve can alıcı bir sorunun izine götürür: İnsan neden üretir, kadınlar neden az yazmıştır ve kimlerin üretmesine izin verilir?
Anlatıcı, tarihin koridorlarında ve kütüphane raflarında dolaşıırken kadınların yalnızca eksik bırakılmış bir hikâyenin değil, susturulmuş bir hafızanın da taşıyıcısı olduğunu fark eder. Karşısına çıkan büyük bir paradoks vardır: Kadın, erkek şairlerin kurmacalarında ve kaleme aldığı dizelerde insanlığın zirvesi, adeta bir kraliçe gibi yüceltilirken; gerçek tarihin ve hukukun sayfalarında mülkiyet hakkı olmayan, dövülen ve evlere kapatılan bir figürdür. Geçmişin kayıtları tamamen erkekler tarafından ve kadınlar hakkında yazılmış, kadınların kendi sesi ise gölgelerde kaybolmuştur. Bu sessizlik içinde, Woolf’un dehasıyla hayali bir figür belirir: Shakespeare’in kız kardeşi Judith. Ağabeyi kadar yetenekli, aynı gökyüzüne bakan, aynı içsel ateşi taşıyan bu genç kadın; eğitimden, özgürlükten ve kendi yolunu seçme hakkından mahrum bırakılır. Tiyatro dünyasında şansını denemek istediğinde ise aşağılanır ve çaresizlik içinde intihara sürüklenir. Deha ve yetenek, üzerinde yeşerebileceği bir toprağı (yaşam alanı) olmadığı için bir tohum gibi kuruyup gider.
Böylece anlatıcı, yaratmanın yalnızca soyut bir ilhamla doğmadığını, tamamen materyalist gerçeklere bağlı olduğunu anlar. Bir insanın
Károly Kós’un İstanbul: Şehir Tarihi ve Mimarisi adlı çalışması, kentin çok katmanlı mimari belleğini şiirsel bir gözlemle, titiz bir tarihsel kavrayışla birleştirir. Macar bir mimar, yazar ve düşünür olan Kós, I. Dünya Savaşı yıllarında İstanbul’da geçirdiği dönemin hâsılasını, Avrupa merkezli sanat tarihinin göz ardı ettiği Osmanlı-Türk mimarlığının özelliklerini ortaya koymak için kullanır; çalışmasını anekdotsal hatıraların ötesinde, kent ölçeğinde bir şehir okuması olarak sunar.
Eserini kente dair üç ana gözlem hattı etrafında düzenler: Bizans kiliseleri ile Osmanlı camileri; mezarlıklar ve türbeler; ve kentin gündelik dokusunu oluşturan sivil yapılar —evler, çarşılar, sokaklar. Bu sınıflandırma, Kós’un mimariyi yalnızca anıtsal eserler bağlamında değil, sokak seviyesindeki biçim ve kullanım ilişkileriyle okumasına olanak tanır. Yapıların planları, malzeme kullanımı, cephelerin ölçüleri ve süsleme dilinin kentin günlük ritmiyle nasıl bağlandığı sürekli olarak sorgulanır.
Kós için İstanbul, katmanlaşmış bir anlatıdır: Bizans’ın mekânsal kodları ile Osmanlı’nın işlevsel ve ritüel ihtiyaçlarının sentezi kentte görülebilir. Yazar, yapı tipolojilerinin zamansal dönüşümünü, kubbe ve revak gibi elemanların değişen anlamlarını ve sivil mimarinin —örneğin avlu, dükkan sirkülasyonu, komşuluk ilişkileri— kente kattığı değeri örneklerle açar. Kós’un yaklaşımı bir anlamda erken bir şehircilik/urbanistik bakıştır; kenti plan, yapı ve sosyal pratikler üçgeninde okur ve yorumlar.
Metnin gücü, Kós’un ayrıntılara olan düşkünlüğünde yatar: taş işçiliği, ahşap konstrüksiyon, çini ve süsleme uygulamaları gibi zanaat unsurlarını yalnızca estetik olarak değil, üretim süreçleri ve toplumsal bağlamları ile birlikte ele alır. Mezarlıklar ve türbelerin mekânsal diziliminden, sıradan bir
