Münür Rahvancıoğlu
@Rahvancioglu
Üniversite
Lefkoşa
241 okur puanı
Aralık 2018 tarihinde katıldı
Münür Rahvancıoğlu
, bir kitap okudu10/10
29 günde okudu
·Okunma: 20 Nisan 2026 23:59
·2026 11. kitabı
Reklam
Cem Eroğul "Birey Nedir?" isimli kitabıyla tanıdığım ve titiz inceleme sistematiğinden etkilendiğim bir yazar. Kitap tarihte var olmuş tüm devletlerin ortak işlevlerinden yola çıkarak, devletin doğasına dair kuramsal bir temel tarif etmek amacıyla yazılmış. Yazar köleci, feodal, Asya tipi, kapitalist veya sosyalist tüm devletlerde bulunan ve bu yapılara "devlet" dememize neden olan ortak işlevleri masaya yatırıyor. Hem maddeci hem de diyalektik bir yaklaşımı olduğundan dolayı, yazarın incelemesi adım adım ve olgulara dayanarak ilerliyor.
Siyasetin tanımından yola çıkarak, devletin bu tanımdaki rolünü yerli yerine oturttuktan sonra; tüm devletlerde ortak üç temel işlev ortaya koyuyor Cem Eroğul: Bunların birincisi 'toplumun ortak çıkarları', ikincisi 'egemen sınıfın çıkarları', üçüncüsü ise 'devletin kendi çıkarları' olarak tarif ediliyor.
Toplumun ortak çıkarlarının sınıflara bölünmeden önce de var olduğunu, bu anlamıyla siyasetin devletleri öncelediğini belirten yazar; teknik ilerlemeler, nüfus artışı ve sınıflara bölünme süreçlerinden sonra devletin nasıl ortaya çıktığını adım adım açıklıyor. Böylece devlet, hem toplumun ortak çıkarları hem de egemen sınıfın çıkarlarını eş zamanlı olarak üstlenen bir mekanizma olarak şekilleniyor. Bu çelişkili görevin yerine getirilebilmesi için de, devlet kendini toplumun üzerine ayrı bir güç olarak yerleştirmek durumunda kalıyor ve birbiri ile çatışan fonksiyonlarına bir de devletin kendi çıkarları ekleniyor.
Birçok Marksist yaklaşımın bu üç temel işlevden sadece "egemen sınıfın çıkarları"na eğilmesinin, analizde dinamizmi baltalayan bir hata olduğunu ısrarla vurgulayan Cem Eroğul'un, üç boyutlu çelişkinin farklı devlet yapılarına nasıl yansıdığını örneklediği son bölümler gerçekten ufuk açıcı. Evet devlet egemen sınıfların,
CIA tarafından Küba'ya karşı organize edilen Domuzlar Körfezi Çıkartması çoğu insan tarafından bilinse de, Küba'nın silahlı zaferini pekiştiren ahlaki bir zafer olan Havana Duruşması pek bilinmez.
1961 Nisan ayında, ABD yönetimi tarafından eğitilen, tanklar, toplar, uçaklar ve gemilerle tahkim edilen 1500 Kübalı karşı devrimci, Domuzlar Körfezi olarak bilinen bölgeden Küba'ya saldırıya geçer. Küba ordusu, milis güçleri ve halk tarafından yenilgiye uğratılan 1200 kadar karşı devrimci, esir alınır. Ve tarihte bir ilk yaşanır. Vatana ihanetten oracıkta kurşuna dizilmeyi bekleyen karşı devrimciler; tedavi edilir ve halka açık, televizyondan yayınlanan bir duruşmada yargılanırlar. Bu yargılama sırasında kendilerine dünyanın gözü önünde söz hakkı verilir, eylemlerini gerekçelendirmelerine, devrimi eleştirmelerine ve kendi alternatiflerini savunmalarına izin verilir. Havana Duruşması Küba'nın ABD'ye ahlaki bir meydan okuması, bir anlamda ABD yönetiminin yargılanmasıdır.
Bu kitap duruşma tutanaklarından ABD'yi terk eden ünlü yazar Hans Magnus Enzensberger tarafından yapılmış bir seçkidir. Seçkide malları kamulaştırılmış büyük toprak sahibi, mühendis, papaz, Batista polisi gibi çeşitli karakterlerin kendi toplumsal sınıflarına uygun savunma ve fikirlerini görmek mümkün. Birçoğu CIA tarafından kandırıldığını, kimisi Küba'daki rejimi tam olarak bilmediğini, hemen hepsi de politikaya ilgi duymadıklarını ama vatanlarını Rus işgalinden kurtarmaya geldiklerini söyleyen sanıklarla, Castro'nun yaptığı bir söyleşi de kitabın sonuna eklenmiş. Sanıkların bilinemezciliğe kaçışları, liberal ekonomiyi savunurken Batista rejimini lanetlemeleri ama devrimden önce rejimle kurdukları ilişkileri izah edememeleri çok ilginç diyaloglar ortaya çıkmasına neden oluyor.
Duruşma bittiğinde çok daha
