Quranda Habil və Qabilin əhvalatı ən möhtəşəm əhvalatlardandır. Burada Quranın insan barəsində olan nəzəriyyəsi açılır ki, əməl, əqidə, imana yetişmiş, maddi, təbii, ictimai və nəfsani əsirlərdən (və ya əsarətlərdən) azad olmuş insan necə əqidəpərəst olur və öz əqidəsi yolunda necə möhkəm dayanır, hərçinin başqa bir insan necə çökməyə yönəlir?!
Habil və Qabilin əhvalatını danışır, elə oradaca onu iki insan arasında olan savaş kimi qeyd edir ki, biri əqidə və əməl insanıdır, haqq tərəfdarıdır, ədalət arxasıncadır, maddi mənafelərdən uzaqdır, o birisi isə tənəzzül etmiş, alçalmış, heyvanlaşmışdır. Birincisi Allahdan və pəhrizkarlıqdan (təqva), Allahın əməli yalnız pəhrizkarlığa (təqvaya) əsasən qəbul etməsindən danışır. O, elə bir şəxsdir ki, deyir: "Sən əgər məni öldürmək üçün mənə əl qaldırsan da, qatil olan mən olmayacağam (demək, öldürmək insanın təbiətində yoxdur), mən aləmlərin Rəbbindən qorxuram." O biri insan haqqında isə deyilir: "O, özünün əmmarə nəfsinin əsiridir."