Abdulkadir İçel
@Sarajevo
Şu anda okuduğu kitap
Aldous Huxley’nin Cesur Yeni Dünya adlı romanı, geleceğin distopik bir kâbusunu anlatmak isterken çoğu zaman okuyucuyu anlatmak istediğinden daha çok bunaltmayı başarıyor. Kitap; bilimsel terimler, karmaşık üretim süreçleri, sosyal sınıflandırmalar ve duygusuz bir toplum düzeni arasında sıkışan, ilerledikçe daha da yoğunlaşan bir kurgu sunuyor.
Roman, insanlığın tamamen kontrol altına alındığı, herkesin “mutlu olması gerektiği” ama bu mutluluğun bile yapay bir kimyasal düzen üzerine kurulu olduğu bir dünyayı anlatıyor. Ancak Huxley’nin anlatımı çoğu yerde ağır, soğuk ve duygudan uzak. Karakterlerle bağ kurmak zor, olaylar mekanik bir düzen içinde aktığı için okuyucu kendini hikâyenin dışında hissetmeye başlıyor.
Özellikle Bernard Marx, Helmholtz Watson ve John (Yabanıl) gibi karakterlerin iç çatışmaları ilgi çekici olsa da, kitabın genel yapısı bu duygusal derinliklerin ortaya çıkmasını engelliyor. Huxley’nin sürekli “sistem eleştirisi” yapmaya çalışması, romanı bir noktadan sonra kurgu olmaktan çıkarıp uzun bir sosyal deney yazısına dönüştürüyor.
Toplumun genetik olarak sınıflara ayrılması, insanların fabrika gibi üretilmesi, bireysel düşüncenin neredeyse tamamen ortadan kalkması… Evet, tüm bunlar çarpıcı temalar. Fakat Huxley bunları öyle soğuk ve yoğun bir dille sunuyor ki, hikâyenin içine girmek çoğu okur için zorlaşabiliyor. Romanın bazı bölümleri adeta akademik bir makale gibi işlenmiş hissi veriyor.
Sonuç olarak, Cesur Yeni Dünya, önemli fikirler barındırsa da okur dostu bir roman değil. Anlaması kolay değil; hatta bazen yorucu ve uzak hissettiriyor.
Reklam
Sigmund Freud’un Cinsellik Üzerine başlığı altında toplanan makaleleri, modern psikolojinin ve psikanalizin dönüm noktalarından birini oluşturur. Bu metinler, insan davranışını anlamada cinselliğin nasıl merkezi bir rol oynadığını ortaya fikirler içerir. Freud, yalnızca biyolojik bir dürtünün değil, kişiliğin, kültürün, ahlâkın ve hatta toplumsal kurumların kökeninde cinselliğin bulunduğunu iddia ederek alışılmış düşünme biçimlerini kökten sarsar.
Bu eser, Freud’un çocukluk cinselliği, libido gelişimi, bastırma mekanizmaları, sapma ve normallik kavramları gibi bugün hâlâ tartışılan temel görüşlerini bir araya getirir. Freud’a göre insan ruhunu yönlendiren en güçlü itici kuvvetlerden biri cinsel enerjidir; bu enerji yalnızca yetişkin davranışlarında değil, çocukluk döneminin masum görünen evrelerinde de etkisini gösterir. Onun bu tezleri, insan kişiliğinin nasıl şekillendiğini anlamak isteyenler için bir çerçeve sunar.
Cinselliğin doğuştan geldiğini ve çocuklukta başlamış kompleks bir süreç olduğunu vurgular.
Bireyin gelişiminde libido aşamalarının (oral, anal, fallik dönem) belirleyici rolünü açıklar.
Toplumsal normların bireysel arzularla çatışmasının ruhsal sorunlara nasıl zemin hazırlayabileceğini gösterir.
Nevrozların altında çoğu zaman bastırılmış cinsel isteklerin bulunduğunu örnekler üzerinden anlatır.
Freud’un düşünceleri, yayımlandığı dönemden bu yana büyük tartışmalar yaratmış; kimi zaman sertçe eleştirilmiş, kimi zaman ise devrimsel bir açıklama gücü sunduğu için takdir edilmiştir. Ancak tüm eleştirilere rağmen Cinsellik Üzerine, insan psikolojisini anlamaya çalışan herkesin mutlaka başvurması gereken temel eserlerden biri olmayı sürdürür.
Kitap, basit bir mesaj etrafında şekillenir: İnsan, düşündüğünün ürünüdür. Hayatın akışını belirleyen görünmez mekanizma, dış dünya değil, zihnimizde taşıdığımız fikirlerdir.
Allen, düşünceleri bir bahçeye benzetir. Her fikir, iç dünyamıza atılan bir tohum gibidir:
İyi ve bilinçli düşünceler; huzuru, başarıyı, dinginliği ve anlamı yeşertir.
Kötü, kontrolsüz ve karamsar düşünceler ise insanın kaderine dikenli sorunlar eker.
Bu nedenle yazar, değişimin dış koşullarda değil, zihinde başladığını savunur. İnsanın karakteri de, alışkanlıkları da, hayatındaki başarı ve başarısızlıklar da, görünmez düşünce yapılarının doğal sonucudur.
Kitap, okuyucuyu bir farkındalık yolculuğuna çıkarır:
Zihin disiplininin önemi, olumsuz düşünce kalıplarından kurtulma, karakter inşasının içsel kaynakları, hedeflere ulaşmada düşüncenin belirleyici rolü anlatılır.
