Səbuhi Tağıyev
@Sebuh1
Həyatı 2 dəfə dadmaq üçün oxuyuram...
Şu anda okuduğu kitap
Umberto Ekonun “Gülün Adı” əsəri adi detektiv roman deyil — o, oxucunu həm orta əsrlərin siyasi-ideoloji toqquşmalarına, həm də insan zehninin qaranlıq labirintlərinə salan zəhmətli, amma cazibəli bir intellektual macəradır. Oxucu üçünsə romanın ən böyük dəyəri ondadır ki, o, yalnız hadisəni izlətdirmir; bir fikri, bir problemi “yaşadır”.
Romanın mərkəzində duran kitabxana sadəcə kitabların toplandığı yer deyil; bilginin necə qadağaya, qadağanın necə gücə, gücün isə necə faciəyə çevrildiyinin simvoludur. Eko bunu o qədər ustalıqla qurur ki, kitabxananın qaranlıq dəhlizlərində itənlərin təkcə personajlar olmadığını görürsən: insan ağlının da orada itib batdığının şahidi olursan.
Əsərin ən uğurlu cəhətlərindən biri məhz bu metafizik atmosferdir. Lakin etiraf etmək lazımdır: Eco bəzən elə bir alim ehtirası ilə yazır ki, roman ritmi enir, süjet qatı akademik müzakirələrin içində yorulur. Oxucu detektivi izləmək istəyərkən birdən-birə skolastik fəlsəfənin uzun koridorlarında addımlamalı olur. Bu, bəziləri üçün heyrətamiz zənginlikdir, amma digərləri üçün “əsərin gərəksiz dərəcədə ağırlaşması” təsiri yarada bilər.
Buna baxmayaraq, “Gülün Adı”nın ən böyük gücü budur: roman həm ağlı, həm duyğunu, həm də simvol düşüncəsini eyni anda işə salır. Giyomun ironiyası, Adsonun saf müşahidə mədəniyyəti və kitabxananın gizlinləri hamısı birlikdə insanlığın həqiqət axtarışını bir daha müzakirəyə açır.
Eko deyir ki, gülün adının qalması kifayətdir, çünki özü çoxdan solub. Amma əsər göstərir ki, bəzən həqiqətin özü yox, onun izi daha təhlükəlidir. “Gülün Adı” da məhz bu izlə oxucunu illər boyu təqib edən nadir kitablardandır.
Bu romanı oxuyarkən yalnız hadisəni izləmirsən, həmçinin düşünmək məcburiyyətində qalırsan. Və məhz buna görə “Gülün Adı” həm heyranlıq, həm də yüngül narahatlıq
Master və Marqarita’nı oxumayan birinə ən sevdiyin obrazın böyük, sarkastik, qara yumoru olan və şeytanın dəstəsinə daxil olan danışan bir pişik olduğunu izah etməyə çalışmaq necə hisdir?
Bu, bir insana həm klassikanın ağırlığını, həm də absurdun cazibəsini eyni anda izah etməyə çalışmaq kimidir. Deyirsən ki, "Ən sevdiyim obraz Behemot adlı bir pişikdir"—bu artıq qəribə səslənir. Sonra əlavə edirsən ki, "O, danışır, sarkazmla doludur, böyükdür, yeriyir, araq içir, tapança gəzdirir və şeytanın dostudur." Bax, burada adamın gözləri bir az böyüyür.
Əgər qarşı tərəf fantaziyaya açıq deyilsə, ya gülüb keçəcək, ya da düşünəcək ki, sən hansısa qəribə şeylər oxuyursan. Amma əgər o, bu qeyri-adi təsvirin içindəki incə ironiyanı və dərin fəlsəfəni hiss edirsə, onda söhbət başlayır. Çünki Behemot təkcə bir pişik deyil, o, xaosun, absurda verilən cavabın, cəmiyyətin maskalarının güzgüdə əksidir. O, hərəkətləri ilə sənə azadlıq və məntiqin sərhədlərini sorğulatdırır.
Fyodor Dostoyevskinin “Cinayət və Cəza” əsəri əxlaq, psixologiya və sosial ədalətin mürəkkəb məsələlərini araşdıran dərin və çoxqatlı əsərdir. Romanın mərkəzində cinayəti törədən tələbə Rodion Raskolnikov dayanır, öz hərəkətlərinin ali məqsədlərlə haqlı olduğuna inanır.
Raskolnikov daha yüksək məqsədlər üçün əxlaq qanunlarını pozmaq hüququ olan "xüsusi şəxs" anlayışına inanır. Bu fərziyyə dərin ruh axtarışı və daxili qarşıdurma mövzusuna çevrilir. Dostoyevski mənəvi əsaslandırmanın sərhədlərini araşdırır və göstərir ki, ən ülvi ideyalar belə insanı öz əməllərinə görə məsuliyyətdən azad etmir.
Romanda əsas diqqət qəhrəmanın ruhi vəziyyətinə, onun əzabına və daxili çürüməsinə yönəlib. Dostoyevski Raskolnikovun şəxsi işgəncəsi vasitəsilə təqsir və cəza qorxusunun şəxsiyyətə necə təsir etdiyini nümayiş etdirir.
Əsər yoxsulluq və sosial ədalətsizlik məsələlərinə toxunur. Sonya Marmeladova kimi personajlar ifrat sosial bərabərsizlik qarşısında insan xeyirxahlığının və şəfqətinin simvollarını təmsil edir.
Dostoyevski xilas və mənəvi dirçəliş yolunu göstərmək üçün tez-tez dini təsvirlərdən və motivlərdən istifadə edir. Raskolnikovun çevrilməsi son nəticədə onun tanınması və imana çevrilməsi ilə əlaqələndirilir.
Roman həm də Dostoyevski dövründə adi olan həyata və cəmiyyətə rasionalist yanaşmanın tənqidini ortaya qoyur. Roman mənəvi və əxlaqi dəyərlərə əsaslanan alternativ baxış təklif edir.
Beləliklə, “Cinayət və Cəza” insan fitrətinin mahiyyəti, əxlaqın hüdudları və xilas yolu haqqında düşüncələrə sövq edən mürəkkəb bir əsərdir.
Puan vermedi
Günümüzdə texnologiyanın həyatımızın hər sahəsinə təsir göstərdiyi bir zamanda, Corc Oruellin 1984 əsəri daha da əhəmiyyət qazanır. Oruell total nəzarətin və məcbur edilmiş fikirlərin olduğu, həqiqətin manipulyasiya edildiyi bir cəmiyyət təsəvvür etmişdi. Bu təsvir çox uzaq görünsə də, bəzən gündəlik həyatımızda, xüsusən informasiya texnologiyaları və sosial media vasitəsilə bu nəzarətin müəyyən formalarını hiss edirik.
Azərbaycanda da məlumatların təhlükəsizliyi, fikir azadlığı və şəxsi məxfiliyin qorunması məsələləri getdikcə daha çox önəm qazanır. Texnologiya bizə dünyanı özümüzə daha yaxın etmək imkanı versə də, eyni zamanda məxfiliyə və azadlığa təhdid də yaradır. Oruellin yaratdığı qaranlıq gələcəkdən dərs alaraq, texnologiyadan istifadə edərkən hüquqlarımızı, şəxsi həyatımızı və azadlığımızı qorumağa xüsusi diqqət etməliyik.
1984 əsəri bizə göstərir ki, güclü cəmiyyət təkcə iqtisadi və texnoloji güclə deyil, həm də öz vətəndaşlarının azad düşüncə və ifadə hüquqlarını qoruması ilə qurulmalıdır.
Gələcək nəsillərə daha sərbəst və məlumatlı bir cəmiyyət yaratmaq üçün keçmişdən öyrənməli və azad düşüncə dəyərlərini gücləndirməliyik.
Hamıya salam! Bugün ilk dəfə bir kitabı başqaları üçün şərh edəcəm. İnanıram ki, bəyənəcəksiniz.
Kitab bir psixiatrın bir gün gözləmədiyi halda , kimdən gəldiyi bəlli olmayan gül hədiyyəsi alması ilə başlayır.Əvvəldə bu ona heyran olan bir oxucunun göndərdiyi hədiyyə kimi görünsə də sonradan evinə göndərilən adsız məktublar heç də bunun "sadə bir hədiyyə" olmadığını göstərir..Ona sevgisini etiraf edən , ona telefonla zəng edən bu qadın tərəfindən izlənildiyini ve işin getdikcə daha da təhlükəli hal aldığını hiss edir, çünki ətrafda insan cinayətləri başlayır və bunu da edən həmin qadındır.
Bu yazıçının oxuduğum ilk romanı idi. Mənə görə çox möhtəşəm idi .Çünki kitabı hər vərəqləyib oxuduqda sanki bol gerilim, bol aksiyonlu bir film izləyirdim .Kitabda hadisələrin gedişatını öncədən təxmin etmək də qeyri-mümkündür. Yazıçı sanki insanın bütün məntiqini ortaya qoyub cavab tapmasını istəyir.Kitabı oxuduqca ağlımıza gələn bütün ssenariləri boş verin , çünki sonluğu insanı təəccübləndirəcək tipdəndir...
