Doğu kökenli Cengiz Aytmatov'u Batı'da kabul ettiren, onu edebiyat alanında ölümsüz kılan eseridir. Bazı yazarlar vardır ki yarattıkları tiplerle ve kavramlarla tarihe mâl olurlar. Cervantes Don Kişot tipiyle, İvan Gonçarov Oblomov tipiyle edebiyat literatürüne girdiği gibi Cengiz Aytmatov da Mankurt insan tipiyle edebiyat literatürüne adını altın harflerle yazdırmıştır. Bu incelememde Cengiz Aytmatov'dan her ne kadar bahsetsem de yine de bir şeylerin eksik kalacağını düşünüyorum. Manas destanında yer alan mankurt kavramını edebiyatta ustaca kullanan sanatçı, Gün Olur Asra Bedel eserinde bunu derinleştirmiştir. O, döneminin diğer yazarlarından farklıydı. Geçmişini silmek yerine onunla bütünleşerek geleceğiyle barışık yaşadı. SSBC döneminde her şeyin kızılla adlandırıldığı dönemde o, eserine Kızıl değil Beyaz Gemi adını vererek insanlara alternatif bir bakış açısı olduğunu gösterdi. Babası o daha çocukken Kırgız kültürüne dair araştırmalar yaptığı için bir gece ansızın KGB tarafından tutuklanıp götürüldü ve bir sene sonra da kurşuna dizilerek idam edildi. Bu olay Cengiz Aytmatov için bir dönüm noktasıydı. Sistemi yenebilmek için ona karşı kılıçla değil kalemle savaşmaya karar verdi. Sistemin içinde kalarak ve yükselerek onunla mücadele etti. SSBC'nin sistemini yavaş yavaş ama derinden derine çökerten eserler, yazılar yazmaya başladı. Yerel kültürlerin ve manevi değerlerin insanı insan yapan unsurlar olduğunu hiçbir zaman unutmadı ve insanların da unutmamaları için uğraştı. Onun bu tarzını görünce Montaigne ile aralarında inanılmaz benzerlikler olduğunu görüyorum. Montaigne de yazdığı denemelerde her ne kadar krallığa ve kiliseye karşı saygılı davranmışsa da onları yıkmak için daha iyi bir silah icat edilemezdi. Cengiz Törekulovic Aytmatov da komünist rejime karşı hiçbir
Denizde yapmanız gereken işle meşgul iseniz de hürsünüzdür kürek çekip suları yara ilerlemekten doğan ya da batan güneşin su üzerindeki yansılarından büyük bir zevk alırsınız büyük sevinç duyarsınız ama eninde sonunda kıyıya çıkacağınızı da bilirsiniz. Şurada veya burada karaya çıkmanız gerekecektir. Karada sizi bambaşka bir hayat beklemektedir.