Hegel’e göre, doğada ve tarihte bütün oluşum, “idea”ya, “yaratıcı bir idea”ya dayanıyordu. Ama bu “idea”nın yaratıcılığı, “idea”nm doğurduğu “çeşitleme”lerde saklıdır: “Tez” adı verilen bir başlangıç, zamanla, kendi içinden çıkan -ama kendisinden farklı olan- “antitez”i yaratmakta, her ikisinin çelişmesinden de sentez” ortaya çıkmaktadır. Sentez, daha öncekilerin her ikisini de içine alır; ama hiçbiriyle aynı değildir ve onları aşmakta, öteye geçmektedir. Başka bir deyişle, değişen, “kendi çatışmasını kendi içinde taşıdığı için” değişmektedir.