Melville bu kısa ama çarpıcı hikâyesinde "en iyi hayat en kolay hayattır inancına derinden bağlı" bir Wall-Street avukatının,"yapmamayı tercih eden" Bartleby'yi işe almasıyla bu inancının ve hayatının temellerinden sarsılmasını anlatır. Yirminci yüzyıl edebiyatını derinden etkileyen Bartleby dünya edebiyatının simge karakterlerinden biri, hayata karşı takınılan alabildiğine net bir tavrın ismidir. Kâtip Bartleby bir reddedişin, bir direnişin, nihayet insanın kendisi olarak kalma iradesinin ölümsüz simgesidir.
"Yapmamayı tercih ederim." "Yapmayacak mısın?" "Tercih etmem."
İnsanın eşi benzeri görülmemiş ve son derece mantıksız bir şekilde yıldırıldığında en basit inancı konusunda bile bocalamaya başlaması ender görülen bir durum değildir. Hatta çok gariptir ama belli belirsiz de olsa, bütün haklılığın ve bütün doğruluğun karşı tarafta olduğundan kuşkulanmaya meyleder
Ah, mutluluk iışığı sever, biz de dünyayı şen saninz; ama sefalet kendini vakurca saklar, biz de sefalet yok sanırız."
Kitapla arkadaşım sayesinde tanıştım. Beklentim çok yüksekti ve beklentimi fazlasıyla karşılayan bir kitap oldu. Gerçek özgürlük, İstediğimiz şeyleri yapmaktan çok istemediğimiz şeyleri yapmamaktan geçer. Benim kitaptan çıkardığım en güzel mesaj buydu sanırım.Bu nedenle hayır diyebilme cesaretimizi hiç kaybetmeyelim arkadaşlar.