Harnâme, mizah edebiyatımızın ilk örneği ve şaheseri kabul edilen küçük bir mesnevidir.
Ön sözde belirtildiği üzere eser, hikaye kahramanlarından "bilge eşek" vasıtasıyla sosyal eşitlik ilkesini savunur. Ve herkesin yaptığı işin değeri kadar servet ve rahata kavuşması gerektiği fikrini vurgulayan bir mesaj içerir. Şeyhî bunu yaparken sosyal hayatta var olmayı ve sosyal statüyü yaratılış ve kader olgusu ile ilişkilendirme yolunu tercih eder. Örneğin:
(80-88) arası beyitlerin günümüz Türkçesi:
80. Mademki yük çekmekte biz sığırdan üstünüz; öyleyse boynuza neden layık olamadık?
82. Eğer aklında noksan yoksa anla! Bu işin aslına sebep şu:
83. Yaratıcı öküzü yarattığında, O rızık verici, onu rızık sebebi yaptı.
84. (Öküzler) gece gündüz arpa ve buğday ile uğraşırlar, onu otlayıp onu dişlerler.
85. Bunlar böyle bir mukaddes nimetin (ekmeğin)meydana gelmesine sebep oldukları için yaratıcı o şeref ve kıymeti bunlara verdi.
86. Başlarına devlet/mutluluk tacı konuldu; içlerine ve dışlarına et ve yağ kondu.
87. Bizim en önemli işimiz odun taşımaktır; içimizi yakan da o değersiz aşağılık şeydir.
88. Boynuz bir yana, gerçekte bize kulak ve kuyruk bile çoktur.