Bir toplumda ahlak ideali şayet o toplumun istekleriyle sınırlandırılırsa, sosyal vazifeye itaati isteyecek şekilde kendini belirlerse, bundan ferdin vicdanını körleştiren uysallık ahlakı doğar.
İdeolojiler tahribe yeltendikleri imanın yerine sahtelerini ikame etmek için uydurulan bir izm'ler topluluğudur. Başka bir deyişle remizleri,merasimleri,ve kiliseleriyle çağın icaplarına uydurulmuş birer inanç manzumesi. Rüşdünü idrak edememiş nesillere ilim diye yutturulan yalnız zarflarıyla ilmi, muhtevalarıyla masal birer bulamaç.
Müsteşrik, Doğu irfanı ile uğraşan avrupalıların kendilerine verdikleri isim. Aynı mevzu üzerinde çalışan bir osmanlıya bu ismin verilmesi caiz değildir. Biz, son devir muharrirleri, maarif'i garbiyeyi Şark'a ithale çalışan birer müstağribiz.
TALEBE HOCA KOMEDYASI
Ben, insan haysiyetine yakışmayan bu talebe hoca komedyasını kudret ve kabiliyetim nispetinde asilleştirmek hayaline kapıldım. Örneğim yoktu.İrfanı, toprağı dişlerimle ve tırnaklarımla kazarak yerin yedi kat dibinden çıkarmıştım."Çölün kumlarında altın zerreleri arayan adam"