Siyasi fikirlerin baskısından uzak bir tarihçi için 1. Meclis-i Meb'usân'nın süresiz tâtilini 2. Abdülhamid'in büyük hizmetlerinden biri olarak telakkî etmemek, tamâmen imkânsızdır. Zira Türkiye imparatorluğunu, Avrupa'da kızgın ve saldırgan bir emperyalizmin hüküm sürdüğü 1878'de tasfiye edilmekten kurtarmıştır. Bu tasfiye bu tarihte olsaydı 1922'de İstanbul ve İzmir'i değil, ancak Konya ve Sivas'ı savunmak mevkiinde kalabilirdik. Nitekim 30 yıl sonra, 1908 Meşrûtiyeti, imparatorluğu ancak 10 yıl muhafaza edebilmiştir.