Atatürk’ün bu çok partili düzene geçiş için yaptığı denemelerle ilgili çeşitli teoriler var. Mesela bunu ülkede kimler kendisinin yanında, kimler ona karşı bunu görmek için ve karşı olanlar karşı tedbir almak için yaptığını söyleyenler olduğu gibi.
Bu alışılılmış kalıpta bir yorum; yani çok partili hayat denemesini “kim yanımda, kimdi değil, açığa çıksın da göreyim” gibisinden kapan benzeri uygulamalar olarak gören görüşü kast ediyoruz. Bugün İstanbul’da otuz bin polis var, onu da az buluyoruz. O günkü Türkiye’de ise genel nüfus onyedi milyon ve polis sayısı dokuz bin civarında. Her şeyden önce rejimin totaliter olabilmesi için elindeki vasıtalar yeterli değil. Bu insanlar kurmay kafasına sahiptir, öngörüleri güçlüdür ve böyle deneylere tevessül etmez; zira ateşle oynamak olduğu açıktır. Bu nedenle bu söylemler, kahvehane tabiridir demek amiyane olmaz.