Nefsini eğlenceler veya diğer mubah şeylerle oyalayan kimse, gece ibadetlerinden geri kalır. Geri kalır da kendisine, "Sen Bizden başka şeylerle oyalandın, o yüzden Biz de seni Bize ibadetten başka şeylerle oyalanmaya bıraktık!" denilir. Artık sana geceleyin kalkıp iki rekât namaz kılmak, Uhut dağından daha ağır gelmeye başlar.
Hz. Lokman (Lokman-ı Hakîm) şöyle diyordu:
"Müminin iki kalbi vardır. Biri korku, diğeri umuttur. Amellerinin kabul edileceğini umar, ya reddedilirse diye de korkar. Müminin korkusuyla umudu tartılsa birbirine denk gelir."
Allah kalbi vücudun sol tarafına bir kova misali asmıştır. Şehvet esintisi onun üstüne doğru estiğinde, harekete geçer, takvâ meltemiyle karşılaştığında da aynı hareketlenme görülür.
Ona bazen şehvet, bazen de takva hâkim olur. Böylece de Allah sana hem kahrını, hem de lûtfunu hissettirir.
Takvâ meltemi kalbine egemen olursa, senin övülmen içindir; şehvet esintisi kalbine galip gelirse, o da senin yerildiğindendir.
Kalp, evin tavanına benzer. Hiç tavan altında ateş yakılır mı? Duman yükselir ve tavanı karartır.
Şehvet dumanı da aynen öyledir. Bedene şehvet egemen olunca, onun dumanı yükselir ve kalbi karartır.