Kurân-ı Kerim 'in açıklamasına göre, nefisler üç
çeşittir.
Birincisi, hep kötülüğü isteyen ve onu emreden
"emmâre" nefistir. Bu nefis, inkarcı ve fâsık insanların nefsidir. Bu nefsin özelliği, kötülüğü ve kötü şeyleri (işleri) istemek ve sahibine hâkim durumunda olduğu için, bunları devamlı olarak ona yaptırmaktır.
İkincisi, "levvâme" nefistir. Bu nefis orta derecedeki mü'minlerin nefsidir. Bu nefis de arada sırada kötülüğü ister ve bütünüyle hâkim durumda olmamakla birlikte, onu bir ölçüde sahibine yaptırmayı da başarır. Ancak, bunu yaptırdıktan sonra pişmanlık duyar ve sahibini tevbe ve istiğfar etmeye sevk eder.
Üçüncüsü ise, iyice olgunlaşmış, kötülük isteme huyunu terk etmiş ve Rabbinin emir ve iradesine tamamiyle boyun eğip teslim olmuş nefistir. Bu nefis peygamberlerin ve onları yakın mesafeden takip eden veli ve mukarreplerin nefsidir.