Karanlık bir tip Hidâyet. Sanki zorla yeryüzünde tutuyorlarmış gibi bir hali var. Neden böyle? Doğal olarak önce kişisel nedenler geliyor akla. Ama kişisellik toplumsallıktan tümüyle soyutlanamaz ki! Sâdık Hidâyet, yaşamının hiçbir yönüyle uyum sağlayamamış bir kişi aslında, uyumsuz bir özne.
Hakikat Tellalı’nın sözleri nefret ve aşağılama yüklüdür. Burada, belirli bir toplumsal düzene duyulan tepkinin insan düşmanlığına dönüştüğü, varoluşsal boyutlar aldığı söylenebilir. Sâdık Hidâyet’in öbür yapıtları hesaba katıldığında bu tanıyı geliştirmek de gerekebilir.