Savaş sana çok şey öğretir. Bunların ilki, duyu yetinin keskinleşmesi ve ateş atıldığı yerin yönünü tayin edebilmek için dikkat kesilebilmendir. Sanki bedenin, içinde pusula olan büyük bir kulağa dönüşmüş gibi dört yönü belirleyebilirsin. Ya da beş yön çünkü artık gökyüzü de sana ölüm getirebilecek yönlerden birisi olmuştur. İkincisi; bir miktar teslim olup ancak ölçüyle korku yaşamandır. Sadece yeteri kadar. Korkun bundan zerre miktarınca artacak olsa gereksiz yere evini terk edip gitmek zorunda kalırdın, oysa şehrin diğer yanında da bombardıman var. Yine aynı şekilde korkun, zaman içinde bedenini yok edinceye kadar yiyen habis bir hastalığa dönüşürdü. Yine korkun zerre miktarınca azalacak olsa bu sefer de merdivenlerden sığınaklara inmek veya balkon ve pencere lerden uzakta merdivenlerde oturmak konusunda aceleci davranamazsın. Füze seni böylece göz açıp kapayıncaya kadar öldürür. Çünkü bomba oturduğun caddeyi belki yaşadığın evi hedef almıştır. Üçüncü olarak da savaş sana evini terk etmek zorunda kaldığında önemlinin önemlisini yanına almayı öğretir. Bir şişe su mesela, sen bedeninin uzuvlarını veya küçüğünü toparlamaya çalışırken gözden kaybedebileceğin yaşlı bir kadın... Kesin olan şu ki savaşın sana öğrettiği dördüncü, beşinci, altıncı şey de var... Ama önce de öğrensen sonra da öğrensen her zaman öğrendiğin şey "tahammül" oluyor. Bekliyor ve dayanıyorsun, başka türlü olursa dengen altüst olur, özetle delirirsin.
Aliya İzzetbegoviç'in Bosna Savaşı sırasında yapmış olduğu konuşmaların derlendiği bir kitap. Bosna meselesi hakkında fikir edinmek isteyeceklerin ilk başvurabileceği kaynaklardan bir tanesi. Kitabı çok beğendim. Bosna halkının içinde bulunduğu durumu, tek başına bırakılışı, yaşanan adaletsizlikleri Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç'in bizzat kendinden duymak oldukça çarpıcı. Neresinden bakarsanız bakın 20. yy. da yaşandığına kanaat getiremeyeceğiniz bir canilik. Birçok katliam ve acının yaşandığı, dünyanın sessiz kalarak sadece seyrettiği bir soykırım girişimi. Ve onca insafsızlığa ve haksızlığa direnen Bosna halkının özgürlük mücadelesi. Tarih bu yaşananları asla unutmayacaktır.
KonuşmalarAliya İzzetbegoviç · Klasik Yayınları · 2010404 okunma