Ayşe
@alisze
“Jack of all trades master of none, though oftentimes better than master of one.”
29 okur puanı
Şubat 2023 tarihinde katıldı
Türk MitolojisiDin
Türk mitolojisine göre Kayra Han, Gök Tanrı'nın oğludur, annesi yoktur. Dünyada var olan her şeyi yaratan baş tanrıdır. Gökyüzünün 17. Katında oturur ve evrenin kaderine karar verir. Bu sıfatlarından ötürü bazen ismi Gök Tanrı'nın yerine de kullanılmakla birlikte bence ikisini ayrı değerlendirmek daha doğru olur. Kayra Han'dan sudur (taşma) yoluyla üç ilah meydaha gelmiştir: Semanın 16. katında altın bir dağ üzerinde yaşayan ve orada altın bir taht üzerinde oturan Bay Ülgen, Türk mitolojisinde iyilik ve merhamet tanrısıdır. Semanın 9. Katında oturan Kazıgan Tengere (Kazıgan Han) Mars gezegeniyle simgelenen savaş tanrısıdır. Tarihte birbirinden habersiz birçok toplum kızıl parıltılar saçan Mars gezegenini yaklaşan bir yıkımın habercisi olarak görmüştür. Semanın 7. Katında ise bu üç ilahın üçüncüsü olan akıl tanrısı Mergen Tengere (Mergen Han) , gökle yeri aydınlatan güneş ana ile beraber bulunur. Fark ettiyseniz bu efsanede de Türklerin 7 ve 9 rakamlarına atfettiği kutsallığın etkilerini görürüz.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Bazı Türk topluluklarında Kutupyıldızı (Kuzey yıldızı ya da Demirkazık yıldızı) göğün direği sayılır ve tanrıların atlarını bu direğe bağladığına inanılır. Başka bir mitteyse sözü edilen bu yıldız, göğün göbeği olup yerin göbeğiyle kozmik eksen aracılığıyla birbirine bağlanır.
Değişik araştırmalarda, çeşitli Türk topluluklarında ve Moğollarda bazı yıldızların, yıldız kümeleri ve gezegenlerin önemli sayıldığı, hatta bunlara tapıldığı ifade edilmektedir. J.P. Roux'ya göre özellikle 7. ve 9. gezegenler olan Venüs ve Mars pek çok mitin kaynağını oluşturur. Bu nedenle 7 ve 9 ile bu sayıların katlarına önem verilmiştir. Bunlardan Venüs, tanrı Erlik'le ilişkilendirilir ve Roux'ya göre şafak söktüğü zaman yıldızları öldüren bir savaşçı olarak düşünülmüştür. XI. yüzyıldan sonra ışıklı bir yıldız olarak Çobanyıldızı'yla karıştırılır. Bu ikiliden Mars ise özellikle Kırgızlarda kötü etkiler getiren gezegen olarak tanınır. Ülker yıldızları (iyi yediler) VIII. yüzyılda iyi mevsim getiren yıldızlardır, tersine kötü mevsim getiren yıldız da vardır. Büyükayı, yedi hanlar, Jüpiter ya da Terazi burcu uyumlu kahramanlar olarak algılanır. Yine Roux'ya göre, özellikle, Türklerin tanrıların tanrısı olarak andığı Sirius yıldızına, Satürn (Zühal) gezegenine ve İkizlere zaman zaman tapılmıştır
Harput'ta, güneş doğarken uyuyan kişinin evinin bereketinin kaybolacağına inanılır. Bu belki de Hunlardan beri süren güneş doğar doğmaz, ona saygı göstererek selam verme geleneğinin bir yansımasıdır ve bu nedenle güneş doğarken uykuda bulunmamak, güneşe duyulan saygının ifadesidir ve bereketin sağlanması için gereklidir.
Türklere ait birçok efsane, masal ve hikâyede ay "erkek", güneş "dişi" olarak algılanır. Bu Umay kültüyle bağlantılıdır; çünkü bir tanrıça ya da dişi ruh olan bu ilah aynı zamanda güneşle de ilişkilendirilmiştir. Bu yüzden Anadolu Selçuklu mimarisine ait birtakım örneklerde erkek ve kadını temsilen içinde ay ve güneş kabartmaları bulunmaktadır.