Amerika'nın en uzun hücre cezası çeken mahpusu
Anı-Roman; Thomas E.Gaddis; Türkçemize çeviren: Naci Serez; Altın Kitaplar Yayınevi; 1965; 302 Sayfa (7)(04.03.2016)
Az önce devrettim "Alkatraz Kuşçusu" başlıklı bu kitabı. Benim elimdeki nüshası epeyce eski, yıpranmış, fakat henüz şakülü kaymamış, 1965 basım yılına ait Altın Kitaplar'dan çıkmış bir kitaptır. Kırmızı renkli karton kapağın üzerinde SEVGİLİM yazıyor, harfleri kapağa çiviyle oyulmuş gibi ...Ve ufak bir araştırmayla bu SEVGİLİM yazan kitap kapağının aslında "Fransız Edebiyatı'nın en ateşli kadın yazarı Colette'in en ünlü ve en güzel romanı" olduğu sonucuna ulaşıyorum. "Ufak bir araştırma" dediğim de "Alkatraz Kuşçusu" başlıklı bu kitabın 302 sayfasından sonraki sayfalarında reklâmlar başlıyor; hemen 303'üncü sayfasında yazıyor: "Fransız Edebiyatı'nın en ateşli kadın yazarı Colette'in en ünlü ve en güzel romanı" SEVGİLİM (CHERİ).
ALKATRAZ KUŞÇUSU bir anı-roman aslında. Yazarımız Thomas E. Gaddis "Amerika'nın Hapishane Tarihi'nde en uzun hücre cezası çeken mahpusunun öz geçmişini yazmış. Mahkumun ismi Robert Stroud. Alaska'da işlediği bir cinayet sebebiyle 1909 yılında hapise girmiştir. Hapiste bir başka mahkumu bıçaklar. Ve daha sonra bir gardiyanı öldürür el-işi bıçağıyla. İdama mahkum olur. Cezası 1920 yılında müebbet hapse çevrilir. Diğer mahkumlarla gardiyanların emniyeti bakımından tehlike arz ettiği için sürekli hücre hapsinde tutulmuştur. Robert Stroud hücresinde kuşçuluğa merak sarmıştır. Bu merak bir gün izinli olduğu bir esnada, hapishanenin avlusunda bulduğu bir kuş yuvasının içerisindeki üç yavru kuş ile başlıyor. Zamanla Robert Stroud bir kuş uzmanı olur çıkar. Dışarıyla irtibat kurabilmektedir bu sayede,,, kuşlar hakkında topladığı bilgileri dergilere satarak para da kazanır. Bulabildiği ilkel aletlerle kuşların iç organlarını inceler;
Alcatraz Kuşçusu, bir insanın en sert, en insafsız koşullar içinde bile doğayla kurduğu bağ üzerinden kendi varlığını yeniden inşa edebileceğini gösterir. Demir parmaklıklar bir bedeni kilitleyebilir ama zihni, merakı ve şefkati zincirleyemez. Robert Stroud’un kuşlara duyduğu ilgi, aslında onun insanlıkla bağını tamamen kaybetmemesi için bir tutamak olmuştur. Film (ve hikâye) bize şunu hatırlatır: En karanlık yerlerde bile hayat, merhamet ve öğrenme ihtiyacı filizlenebilir.
Sen yanımda olmadığından
teyelliyorum ruhumu hicranıma
“Çocuk kalmak iyiymiş, biz de iyi kaldık albayım;
medeniyet bizi bozamadı”-Hikmet Benol
Beni çöz Miss Marple
İçimden çıkmak istiyorum artık
Acılarınızın karnı bahar olmuş madam dedi Zeyna
Baktım su kabında şiir yoktu, mama kabında da
Kızışmıştı inleyip duruyordu
yarım zanax verdim sakinleşti
oturup TV seyrettik iki beyaz zombi gibi yanyana
Zeyna gölgesini bir başkası sanıp oynuyordu
Ben de bir başkası sanıp bir şiir yazıyordum
Bir aydınlanma ruhu içinde felaket yalnızdık
Patimizle yani Zeynep patisiyle kalemi itti
ve şiirin içine doğru yürüdük
Zeyna bir kısım kelimeleri dişleri ile yakalayıp kaçırdı
zavallı kelimeler kedimin faresi olmuştu
ben de onları çocuğum sanıp durmadan kokluyordum
yaralarını yalayıp azıcık ağlıyordum
bir bakıma Alkatraz Kedisi olmuştum
Derhal bir manifesto yayınlamalıydım koklayarak ve avlanarak şiir yazma tekniği bulmuştuk
artık çatıları ters çevirebilir, içinde yağmur suyu biriktirebilirdim.
sonra saçlarıma sürerdim uzasın diye
trafik lambalarına üçlü göz farı seti olarak görebilirdim
gözlerime sürerdim ne güzel rengârenk
Amerikan tarihinin en uzun süre hücre cezası çekmiş mahkumu Robert Stroud’un gerçek ve mücadelelerle dolu hayat hikayesi... 42 sene tek başına bir hücrede kalan mahkum hapishanenin dört duvarının içinde kendine bambaşka bir yaşam kurmuş. Gencecik yaşında hayatındaki ilk ve tek kız arkadaşı için adam öldüren Robert daha sonra da bir gardiyanı öldürmüş ve hücre hapsine konulmuş.
Robert’ın hayatı bir gün avluda bulduğu bir kuşla kökünden değişir. Robert zamanla hapishanede yüzlerce kanarya beslemeye başlar. Ardından kanaryalar ve kanarya hastalıkları hakkında bugün bile hala önemini koruyan bir kitap yazar. Kanaryalar konusunda dünya çapında bir otorite haline gelir. Yetmez ve ilerleyen yaşlarında Amerikan hapishaneleri ile ilgili bir kitap yazar ancak yönetim bu kitabın basılmasına izin vermez. Robert durmaz ve altmışlı yaşlarında Fransızca öğrenir ve Fransız klasiklerinin tercümesini yapar.
Bu hayat hikayesi bir insanın yapamam diye bir şey yoktur inancıyla duvarların arkasında bile olsa ne kadar çok şey başarabileceğinin ispatı şeklinde kesinlikle okunası bir eser... İyi okumalar :)
Çok eski basım bir kitaptır (Basım Yılı: 1965) Çeviren: Naci Serez.
Zamanında küçük bir çocukken "Sıcak Saatler" adında bir dizi vardı. Arzum Onan'ın babasını Kenan Işık oynuyordu. O zaman aralarında "Tutsaklık ve tutsaklığa karşı direnebilmenin tek yoludur, umut ve amaç." içerikli bir konuşma geçip bu kitabın filmine gönderme yapmıştı. Küçücük çocuktum sözler aklıma kazındı.
Aradan yıllar geçti lise çağlarımda korsan kitap tezgahı sanıp yanaşmıştım satış noktasına ve sohbete başlamıştım tezgahtaki arkadaşla. Tezgah başındaki genç, benden biraz daha büyük bir üniversite öğrencisiydi. O sırada tezgahta bu kitabı gördüm ciltli ve 1965 basım. Aklıma direk dizideki o sahne geldi. Genç arkadaş için kitap değerli değildi çünkü harçlıksız kalıp babasından okumak için aldığı kitapları satıyordu (kesinlikle yargılamıyorum hepimiz öğrenci olduk). Kitabı o zaman için haftalık harçlığımın yarısı gibi bir miktara satın aldım. Kitabı, şu anda piyasada bulmak çok zor olup, güzel bir kitaptır.
Kitap, Alcatraz Hapishanesi'nde kalmakta olan mahkumumuzun amaçsız ve yaşamaya karşı isteksiz olduğu bir anda hapishane avlusunda bulduğu kuşla ilgilenmeye başlaması ve akabinde hayatının değişimini anlatır.
Bende güzel bir anısı olan bu kitabı sizlere öneririm... Saygılarımla