9/10
2026 56. kitabı
NEFSANİ İSTEKLERİN KIRILMASI
Hüccetü'l-İslâm İmam Gazzâlî Hazretlerinin kaleme aldığı insanın nefsi arzularını kontrol altına alma yollarını anlatan klasik bir İslam ahlakı eseri olan #nefsaniisteklerinkırılması nın yorumu ile karşınızdayım.
Eser, İmam Gazali'nin başyapıtı olan İhyau Ulumid-Din (Dini İlimlerin İhyası) adlı kitabının "Mühlikat" (Helak Eden Şeyler) bölümünden müstakil hale getirilmiştir. Kitapta temel olarak oburluk, şehvet, harama meyil gibi bedensel hazların insan ruhuna verdiği zararlardan bahsederek Müslümanlara sırat-ı müstakimi ve itidali göstermektedir.
İtidal (denge ) İlkesine göre ne bedeni tamamen halsiz bırakacak kadar aç kalmalıyız ne de ibadete engel olacak kadar çok yemek yemeliyiz.
Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurdu: “Açlık ve susuzlukla nefsinizle mücahede ediniz. Çünkü nefisle mücahede konusundaki mükâfat Allah'ın (cc) yolunda mücahede edenin mükâfatı gibidir. Öyle ki Allah'a (cc) açlık ve susuzluktan daha sevimli gelen bir amel yoktur.”
Şehvet ve Arzulardan Sıyrılmak ilkesine göre karşı cinsle ilişkilerde ve dünyevi arzularda ifrattan (aşırılıktan) kaçınmanın, ruhun özgürleşmesi için şart olduğundan bahsedilir.
Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:
“Nihayet onların peşinden öyle bir nesil geldi ki bunlar namazı bıraktılar; nefislerinin arzularına uydular. Bu yüzden ileride sapıklıklarının cezasını çekecekler. Ancak tevbe eden, inanan ve iyi iş yapanlar, onlar cennete girecekler ve hiç haksızlığa uğratılmayacaklardır.” (Meryem sûresi, 59-60)
Bakara Suresi tefsirinin 3. cildini de bitirmiş oldum. her satırını sindirerek okuduğum bir kitap oldu. Naçizane tavsiyem, bu eserin kesinlikle not alınarak okunması yönündedir. Konuyla ilgilenen herkesin satın alıp kitaplığına katması gereken çok başarılı bir tefsir çalışması. İyi ki okumak nasip oldu; konuları derinlemesine inceliyor ve çok güzel örneklerle açıklıyor.
Kitapta 49 ile 89. ayetlerin tefsir açıklamaları yer alıyor. Kur'an-ı Kerim'in evrensel olduğunu, her döneme ve her kesime hitap ettiğini, kıyamete kadar da tek hak kitap olarak kalacağını bu eseri okurken bir kez daha derinden hissediyorsunuz.
Şimdi, kitaptan çok beğendiğim bir bölümü sizlerle paylaşarak sözlerimi noktalamak istiyorum:"
Allah (cc) ne buyuruyor ?
“Yoksa siz, Kitabın bir bölümünü inanıp da bir bölümünü inkâr mı ediyorsunuz ? “
Tüm ayetler, hadisler ve tarihsel veriler,böyle seçmeci bir yaklaşımı reddeder.Bir kişinin,ayetlerin işine gelen kısımlarıni alıp,diğerlerini “mensup” diyerek geçersiz sayması; Allah’ın kelamının bir bölümünü geçersiz ilan etme cüreti göstermesi ; kendi teorisini vahyin önüne koyması ciddi bir inanç problemine işaret eder. Eğer bu tutum küfür değilse, küfür nedir ?
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Bir'lemek
Allah (cc) kendisinden razı olsun Savaş Şafak Barkçin, bu kitabında biz'im kendi'miz olamamızı muhtelif zamanlarda farklı mecralarda yayınladığı denemeleri bir araya getirerek ortaya koymaya çalışıyor.
Bir kaç başlık altında dert edindiği meseleleri özetlemeye çalıştığımızda karşımıza çıkan ilk ifade son 200 yıla işaret ederek bir zillete saplanmış olduğumuzdur. Maddi gerekçelerle geri plana düşen Osmanlı'nın Türklerin Müslümanların bu geriye düşüşü farketmelerinden itibaren Batı mukallidi olarak derman aramalarını eleştirir, Şafak Barkçin. Çünkü Batı'da ahlak yoktur etik vardır; Batı'da estetik ve doğru ikiye ayrılmıştır, bunların tevhidi yoktur; Batı'da çıkar vardır, gönüle yer yoktur.
Çözüm önerilerinin hemen ilk birincisi olarak da şunu önerir Barkçin. Edilgen cümleden kurtul. Bize böyle yaptılar demekten vazgeçip; şunu yapamadık de ve hemen o meselenin inşaasına başla. Örneğin, dilimizi kaybettirdiler demek yerine Osmanlıca öğrenmeye başla demek istiyor.
İkinci husus ise Müslüman'ın kulluğunu birlemesidir. Bu da aslında sekülerleşmeye karşı alınacak en önemli tavırdır. Müslüman'ın hayatında la-dini herhangi bir şey yoktur. Dolayısıyla doğru ve güzel aynı şekilde yer alır gönülde; ancak bu şekilde zuhur eder.
Bizler bil'meliyiz, kıl'malıyız ve ol'malıyız; ancak böylece kul olabiliriz.
***
Bu kitap çoğunlukla 2010-2016 yılları arasında yazılmış denemelerden oluştuğu için matbu kitap olarak okunduğunda maalesef şöyle bir eleştiriyi hak ediyor. Çok fazla tekrara düşen konu işlenişleri... Bundan korunarak okunabilinirse biricik bir denemenin gönle değmesi daha çok yangına yol açar inşallah.
Günlük yaşamda kullanılan insan zekasının sadece buz dağının görünen kısmı olduğu, bilinçaltı denilen devasa bir yapının farkında olmadan bizi biz eden varlık olduğunu ve bu varlığında geçmişten günümüze evrimsel ve kalıtsal olarak aktarıldığını vurgulayan bir kitap.
Kullanılan terimlerin dolayı dili biraz ağır gibi..
"Beynimizdeki bilinçli biz'in aslında en önemsiz oyuncu olmasıdır. Genç kralın bir tahtı devralıp, ülkenin ihtişamı için bütün övgüleri toplamasından farksızdır bu. Kral işleri yürüten milyonlarca işçinin farkında bile değildir."
"Liberaller de muhafazakarlar da ülkelerini sever fakat onu yönlendirmek için birbirinden ciddi biçimde farklı stratejilere yönelirler. Benzer şekilde beyinde de sorunları en iyi kendisinin çözebileceğine inanan farklı rakip gruplar bulunmaktadır. 'Çoğunluğun iyiliği için' kimi zaman müttefik olmalıdır. Sinirsel alt gruplar içinse bu ortak hedef organizmanın hayatta kalması ve başarısıdır."
Özgür irademizin olmadığı savını güçlendiren bilimsel araştırmalar, yaşanmışlıklar olaylardan alıntılamalar yapıyor.
Kararların, seçimin yani seni sen yapan tüm davranışların, olaylara karşı verdiğin tepkiler bilinçaltına kodlanmış, evrimleşmiş, aktarılmış ve farkında olmadığımız birtakım nörol bağlarla gerçekleşmekte ve biz bunun dahi farkında değiliz..
Kitaptan edindiğim bilgiye inancım perspektifinden baktığımda Allah'ın(cc) belirttiği külli irade ve cüzi irade kavramlarına daha iyi anlam verebildim. Külli iradenin tahmin ettiğimden daha külli olduğunu ve cüzi iradenin de yine tahmin ettiğimden daha cüzi olduğunu görebildim. Tabi kitap bunu yaratıcıdan bağımsız ve tamamen evrim gözüyle değerlendirmekte..
İyi okumalar..
Üç ciltten oluşan epey uzun bir tefsirli meal. Tefsiri çok kapsamlı sayılmaz bence. Daha çok meal ağırlıklı. Yeni başlayanlar için meal okurken anlaşılmakta zorlanılacağı düşünülen ayetlere açıklamalar eklenerek tefsir oluşturulmuş diyebilirim. Yine de çok açıklayıcı olduğunu düşünmüyorum. Ayrıca açıklamalar ayetlerin uzunluğuna göre yan sayfaya veya arka sayfaya eklenmiş. Bu okumayı benim için zorlaştırdı. Ayetin hemen altına yazılmasını tercih ederdim. Bu şekilde okurken kopukluk yaşadım açıkçası. Ama meal okumak isteyenlere tavsiye ederim. Az açıklama mı hiç mi derseniz, açıklama olması her zaman iyidir. Çünkü öğreneceğimiz çok şey var gerçekten.
Ben bu meali her hafta bir cüz olacak şekilde okumaya gayret ettim. (Ara verdiğim haftalar da oldu tabi.) Sözlü olarak da aynı cüzün tefsirini dinledim. YouTube'da çok fazla tefsir videosu var, hoşunuza giden kişilerden dinleyebilirsiniz. (Ki farklı farklı kişilerden dinlemek daha iyi oluyor, farklı bakış açıları edinirsiniz.) Anlama açısından çok daha iyi oldu.
Allah (CC) imanımızı kalbimizde sabit kılsın. Araştırarak, öğrenerek, bunları uygulayarak yaşamayı nasip etsin inşallah.
İyi okumalar dilerim..
Tefsirli Kur'an Meali Kur'an-ı Hakim ve Meal-i KerimHasan Basri Çantay · Risale Yayınları · 2017144 okunma
İmam Gazali 'yi sevdiğimi bilmeyeniz yoktur. Kalemi o kadar sağlam ve sarsıcı ki hayran kalmamak elde değil imamı Gazali'nin en büyük eserlerinden olan 
İhya-i Ulûm'id Din (4 Cilt Takım) kitabından alınan bazı kısımlardan oluşan bölümleri kitap haline getiren çevirmenler Allah kendilerinden razı olsun çünkü büyük eseri okumak belkide bir kerede nasip olmayabiliyor böyle okuyunca daha akılda kalıcı kalabiliyor ve bu durumdan gayet memnunum.
Azıcık kitaptan bahsedeyim 
İki Şehveti Dizginlemek - Mide ve Cinsellik Bu kitapta bize nefsimizi açlık ve tenasül organının şehvetini azaltmaktır. Anlatılan yerler hem çok ilginç hem sarsıcı bunu dizginlemek oldukça zor olacak benim için aşırı yemek yiyorum bi nevi doymak nedir bilmem ve bu durum canımı çok yaksada azaltmak zorundayım çünkü açken yapılan ibadetler daha çok insanı Allah'a sevk ediyor hani derler yaa tok olan açın halinden anlamazdir diye aç kalarak o insanların bir nebzede olsa anlamak iyi olur en azından sevdiğimiz şeyleri yerken sofradan doymadan kalkmamız gerekiyor. Bunu yapmak biliyorum çok zor ama yapmak gerek yapılmayacak şeyde değildir. Rabbim hepimize nefsimize hakim olmayı nasip etsin yoksa büyük bir sıkıntı.
Müslüman gerçekten acıktığı zaman yemeli ve doymadan da elini yemekten çekmelidir... Diyor kıymetli yazarımız daha güzel mertebelere ulaşmamıza büyük bir yardımcı kitaptır.
Şöyle bir kısa anlatayım Utbet-ül Gulam'ın nefsi uzun yıllar boyunca hurma yemeği arzulamıştı bir gün biraz hurma aldı ve bunu iftar yapmak amacıyla akşama kadar sakladı derken o gün öyle şiddetli bir rüzgar esti ki hava kapkaranlık oldu ve insanlar paniğe kapıldı bunun üzerine Utbet-ül Gulam kendi nefsine şöyle dedi tüm bu yaşananların sebebi sana karşı gösterdiğim cüretkarlık ve senin için satın aldığım bu hurmadır insanların böyle cezalandırmasını sadece senin günahından ötürü olduğunu