Bir dışarlıklının gözünden Osmanlı'nın son dönemi
Aynı döngüde süren bir kitap. Başta ilgi çekici geliyor ama bir türlü açılmıyor, açılmayınca zenginleşmiyor. Osmanlı'nın Batılılaşma çabalarına ilgi duyanları, sancılı zamanlarına yakından bakmak isteyenleri, bir "dışarlıklı"nın gözünden görme düşüncesi çok cezbediciydi.
19. yüzyılın ikinci yarısında İran üzerinden derviş kılığına girerek seyahat eden Macar Yahudi'sinin gözlemleriyle kaleme alınan bu eser okuru oldukça şaşırtıyor. İran'dan hacı kafilesiyle yola çıkan yazar Hive, Buhara gibi Asya'nın kalbine doğru yürüyor. Yazarın yolculuk boyunca izlenimleri Asya konusunda okuru birçok yönden bilgili hale getiriyor.
Vambery yolculuk yaptığı zaman dilimi içerisinde birçok istasyonda konaklıyor. Bazen istasyonlar arasında yol arkadaşları ile saldırıya uğruyor. Kabileler halinde örgütlenmiş herhangi bir siyasi birliğe ulaşamamış Türkmenleri medeniyetten uzak vahşiler olarak resmediyor yazar. Ayrıca hanlıklar arasında girişilen kanlı mücadelelerin nelere sebebiyet verdiğine de şahit oluyoruz. Buhara'nın İslam kimliğiyle nasıl şekillendiği ve çevresini etkilediği de yazarın şehir üzerindeki izlenimleri üzerinden ortaya konuyor.
Orta Asya'nın tarihi, siyasi, sosyal, kültürel özelliklerinin 19. asırda ne durumda olduğunu merak eden tüm okurlarca rahatça okunabilir.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Abdülhamid: Aranan Casuslar, Yanındaki Adam
Arminius Vambery ; filolog, coğrafyacı, etnograf, tarihçi, etnolog, politikacı, sahte imam, dilenci, yalancı bir derviş…
İşte karşınızda Abdülhamid’in en çok güvendiği adamlardan biri olan Reşit Efendi.
Yahudi kökenli bir anne babanın çocuğu olarak dünyaya gelişi, küçük yaşta babasını kaybetmesi ve daha çocukken büyük zorluklarla mücadele etmek zorunda kalması, anlatının temel eksenini oluşturuyor. Bu noktada Mücadelelerimin Hikâyesi ifadesi kitabın ruhunu doğru yakalıyor. Daha ilk bölümden itibaren gerçekten yoğun bir mücadele anlatısıyla karşılaşıyoruz.
Ancak bu bölüm yalnızca bir yaşam öyküsü ya da seyahat öncesi hazırlık anlatısı gibi ilerlemiyor. Anlatı, sanki bir romanda bir karakteri takip ediyormuş hissi uyandırıyor. Vambéry, daha kitabın başında kendini yalnızca anlatan biri olarak değil, izlenen bir karakter olarak kuruyor ve ilk bölüm bu karakter anlatısıyla güçlü biçimde devam ediyor.
Bunun en büyük sebebi, edebiyata duyduğu büyük tutkunun kalemine açıkça yansıması. Kitap onun için —ve aslında çoğumuz için— gerçekliğe katlanmanın bir aracı. Okuduklarıyla yaşadığı hayat arasındaki sert karşıtlık Vambéry’yi ikiye bölüyor: okuma onu yukarı taşıyor, yüceltiyor; hayat ise sürekli aşağı çekiyor. İnsanlara, romanlardaki karakterlere bazen acıyarak bazen alay ederek bakmasının kaynağını da burası veriyor.
Vambéry, aynı zamanda belki de farkında olmadan iyi okur tanımını yapıyor. Okumak onun için yalnızca anlamak değil, metinle duygusal bir rezonans kurmak. Burada “çok kitap okudum” gösterisi yok; anlatılan şey kitapların onu nasıl dönüştürdüğü. Bu okuma deneyimi bir tür katarsise dönüşüyor. Okuma, yalnızca zihni değil benliği de dönüştüren bir süreç olarak karşımıza çıkıyor.
Ortaya çıkan metin, güçlü bir roman tadı taşıyor; otobiyografik ama aynı zamanda seyahatname,
Arminius Vambery ; filolog, coğrafyacı, etnograf, tarihçi, etnolog, politikacı, sahte imam, dilenci, yalancı bir derviş…
İşte karşınızda Abdülhamid’in en çok güvendiği adamlardan biri olan Reşit Efendi.
Yahudi kökenli bir anne babanın çocuğu olarak dünyaya gelişi, küçük yaşta babasını kaybetmesi ve daha çocukken büyük zorluklarla mücadele etmek zorunda kalması, anlatının temel eksenini oluşturuyor. Bu noktada Mücadelelerimin Hikâyesi ifadesi kitabın ruhunu doğru yakalıyor. Daha ilk bölümden itibaren gerçekten yoğun bir mücadele anlatısıyla karşılaşıyoruz.
Ancak bu bölüm yalnızca bir yaşam öyküsü ya da seyahat öncesi hazırlık anlatısı gibi ilerlemiyor. Anlatı, sanki bir romanda bir karakteri takip ediyormuş hissi uyandırıyor. Vambéry, daha kitabın başında kendini yalnızca anlatan biri olarak değil, izlenen bir karakter olarak kuruyor ve ilk bölüm bu karakter anlatısıyla güçlü biçimde devam ediyor.
Bunun en büyük sebebi, edebiyata duyduğu büyük tutkunun kalemine açıkça yansıması. Kitap onun için —ve aslında çoğumuz için— gerçekliğe katlanmanın bir aracı. Okuduklarıyla yaşadığı hayat arasındaki sert karşıtlık Vambéry’yi ikiye bölüyor: okuma onu yukarı taşıyor, yüceltiyor; hayat ise sürekli aşağı çekiyor. İnsanlara, romanlardaki karakterlere bazen acıyarak bazen alay ederek bakmasının kaynağını da burası veriyor.
Vambéry, aynı zamanda belki de farkında olmadan iyi okur tanımını yapıyor. Okumak onun için yalnızca anlamak değil, metinle duygusal bir rezonans kurmak. Burada “çok kitap okudum” gösterisi yok; anlatılan şey kitapların onu nasıl dönüştürdüğü. Bu okuma deneyimi bir tür katarsise dönüşüyor. Okuma, yalnızca zihni değil benliği de dönüştüren bir süreç olarak karşımıza çıkıyor.
Ortaya çıkan metin, güçlü bir roman tadı taşıyor; otobiyografik ama aynı zamanda seyahatname,Macaristan'ın HikayesiTarih
"Tarafımdan oluşturulmuş bu yorumun tüm hakları kitapyurdu.com'a aittir."
Eseri değerlendirmeye başlamadan önce, yazarını tanıtmayı her zaman faydalı buluyorum. Arminius Vámbéry (1832-1913), Macar asıllı bir seyyah ve Türkologtur. Yoksul bir Yahudi ailede dünyaya gelen Arminius Vámbéry, çocukluk zamanında iyi bir eğitim alamasa da, onun yüksek dil yeteneği, hayatının farklı bir yöne evrilmesine olanak sundu. Arminius Vámbéry, bu becerisi sayesinde zaman içerisinde birçok Avrupa ve Asya dillerini anadili seviyesinde öğrendi. Daha sonra, üniversite eğitimini Viyana ve Budapeşte'de tamamladı. Buradaki eğitimi boyunca Doğu dilleri üzerinde çalışmalarını sürdürerek kendisi için hareketli bir akademik kariyer inşa etti.
Vámbéry'nin gençliği, XIX. yüzyıl Avrupası'nın bilimsel ve siyasi atmosferinde şekillendi. Bilhassa bu yoğun atmosfer, onu Macarların tarihsel kökenini ve Türklerle olan bağlantılarını incelemeye yöneltti. Bu yönelim, Vámbéry'nin Osmanlı topraklarından başlayarak, İran, Türkmenistan, Buhara ve Semerkant'a değin uzanan bu geniş coğrafyadaki seyahatlerinin bir başlangıcıydı. Seyahatleri ile tanınan Vámbéry, güzergahı üzerindeki bölgelerde yaşayan Türk halklarının dilini, kültürünü ve tarihini yakından tanıma imkânı buldu. Nitekim değerlendirme vesilesiyle incelemiş olduğum bu eser de Macaristan'ın tarih öncesi zamanlarından başlayarak, dünyanın orta zamanında yine Macaristan'ın Avrupa'daki rolünü ve modernleşme sürecini incelerken; Osmanlı dönemindeki Macar kimliğini de siyasi, sosyal ve kültürel gelişimini de dahil ederek etraflı bir şekilde ele alıyor. Bu nedenle, tarih ve kültür konularına ilgi duyan okurların da dikkatini çekebilecek bir eser olduğu rahatlıkla ifade edilebilir. Nitekim Macaristan'ın tarihsel sürecini ele alırken, değişimi de gözle görünür
tarz'ı siyaset
kitap tez şeklinde yazılmış gibi. 60 sayfalık bir inceleme metni gibi.
vamberry'i hakkında birçok bilgi yer almakta. dost mu, düşman mı, ajan mı gibilerinden. ama kitap bazında yaptığı çıkarımlar gayet makul.
tanzimatla değişen bir ülkenin, gelişmekte, değişmekte olduğunu bize göstermekte. yani geri kalmak antropolojik olarak etnik bir neden değil kimine göre halka indirgenememiş bir refor, kimine göre baskıcı bir imparatorluğun getirmiş olduğu zorunluluk, kimine göre de bölgesel olarak yaşanan türklerin azınlığı.
diğer milletlere nazaran türklerin gelişmeye ve geliştirmeye daha meyilli olduğu, gelişimin kadının gelişimiyle başladığı ve türk kadınlarından bu yönde çok adım olduğunu görmekteyiz. 40 yıl arayla iki ziyaretini karşılaştıran vamberry türklerin esasınca osmanlının yenilik konusunda halk tabanında hızlı kabullenildiğini ve bunun yanısıra islam yüzünden geç kalındık şeklinde düşünenlere eleştirisini görmekteyiz.
Osmanlı ve Ortadoğu’da 12 dil bilen casusun hatıraları1000Kitap
Öncelikle kitabın baskısının ortalama kalitede olduğunu aktarmak isterim. İçeriğe geldiğimizde ise kitap okuruna eğer farkındalık sahibiyle okuyorsa; psikoloji, sosyoloji, tarih, oryantalizm ve diplomasi hakkında geniş bilgiler vermekte. Kitabın yazarının kılık değiştirip orta doğu ülkelerinde 19. yüzyılda gezmesi ve buralardaki yaşantısıyla alakalı hatıratlarını aktarması, böyle geniş bir yelpazede bilgi veriyor olması hususda şaşırtıcı gelmemelidir. Kitabın eleştirilecek yanı ise Türkçenin her yerde çok iyi kullanılamamış olmasıdır. Tavsiye edilir.