Selda Uygur: Babalar ve Kızları
“Denizleri çok severim… Rüyalarım… Taşların rengi de gökyüzü gibi kasvetlidir… Bu her gece böyle olur…”
Bu şiirsel sözler, Babalar ve Kızları’nın açılış sahnesinde yer alıyor. Türk Edebiyatı yepyeni bir kalemin doğuşuna tanıklık ediyor bir süredir. Selda Uygur, Fazlı Necip’in Ah, Anne romanını günümüz Türkçesine aktaran ve Türk Edebiyatından Örneklerle “Edebiyat ve Kıskançlık” adlı çalışmalarıyla tanınan akademisyen bir yazar.
Romanında pek çoğumuzun ama özlemle ama kasvetle dalıp gittiği o ölgün deniz manzaralarını işlemiş sevgili Selda. Denizin verdiği huzuru ve aldığı canları okudum bu eserde ve babaannesini… O mistik heyecanları bilirsiniz elbette, ölülerle konuşmaktan bahsediyorum. Ölümün kokusunu bilmeyeniniz kaldı mı? Ah bazılarınız anlayacaktır beni; insan olmak, düşünebilmek ve farkında olmak ne zordur bilirsiniz -ölümün kıyısında yaşarken. Rüyalardan bahsediyorum, kaçmayın; bitmek bilmeyen döngülerden, büyük ve kederli nefeslerden ve gecenin en zor saatlerinde yaşanan o ani irkilişlerden, uyanışlardan…
Şanslıysanız, gecenin bu saatinde, yanı başınızda birisi vardır ve o kişi size ne olduğunu sormuştur. Ya kimse yoksa? Ya kimse size bir şey sormamışsa? Ya kimsecikler sizi sarıp sarmalamamışsa? İşte o zaman üzülmekte haklısınız derim. Yazık. Çok Yazık. İşte sevgili Selda, rüyalarından uyanırken adeta denizde boğulur gibi oluyor, tasvir ediyor ve yaşıyor o anı. Peki, ama neden? Ölülerle dans ediyor çünkü ve ekliyor -unutmadan:
“Ölülerle dans edebilen birini kimse üzemez.”
Kelimeler akmaya devam ediyor. İstanbul’un o eski yokluklar içindeki halini okuyoruz. Ancak yine de bir umut var o yıllarda. Kavganın, hasretin, kaosun, sanatın, edebiyatın ve kalabalığın şehri İstanbul’da yaşanıyor Babalar ve Kızları’na dair ne varsa. Kıskançlığın kitabını yazmış olan
Sevgili kitabım, öncelikle hasta halimle okul bahçelerinde kah banklarda, kah kaldırımlarda bana eşlik ettiğin için teşekkür ederim :) Soruyla başlamak istiyorum. Kendi değerinizi hiçe sayacak, kendinizden vazgeçecek, olası bir ihanette bırakın hayatta kalmayı, ayakta kalamayacak kadar bağlanmak aşk mıdır? Saplantı mı?
Efendim kitabımız oldukça akıcı. Konuyu kavrayana kadar elimden bırakamadım. Sonrasında da meraktan bırakamadım. Beklenmeyen bir savaş, kabileler arası bir soykırım, canını kurtarmaya çalışanlar, acısız ölmek için kurşun satın alanlar... Ve tabi ki ilk sayfalardan başlayan, sinir katsayımı arttırarak sonuna kadar devam eden gizem. Neden sinirlenmiş olabilirim? Karakterlerle birbirimize girdiğimiz için. Şöyle ki: Sevgili Nerissa... Tercihlerin o kadar aşktan yana oldu ki, yaşadığınız soykırıma, savaşa, geride bıraktıklarınıza, kayıplarınıza yeteri kadar üzülemedim. İnsanların çaresizlikleri diz boyuyken, sen sevdiğinin gözlerine bakınca dünya durduğundan o duyguların hakkını veremedim. Diyorsan ki:"benim istediğim aşkımı vurgulamaktı zaten" o zaman ayakta alkışlıyorum. Gerçi yine yanlış bir şeyler var. Bu kadar sırlarla dolu bir adam hayatındayken "güvenmeyi tercih ettim" diyerek yıllarca susamazsın hayatım. Evet adam gerçek olamayacak kadar süper olabilir ama seninde yaradılışına aykırı, kadınsın sen. İçini kemiren kuşkularla susup oturamazsın.
İşte böyle, saf aşk, koşulsuz, sorgusuz sualsiz güvense aradığınız o kitap, bu kitap. Tarzı özgün olmakla birlikte, yakından takip ettiğim Sarah Jio'yu anmadan edemedim, bunu da belirtmeden geçemicem.
"Aşk, insanları alt etmek için hayatın kurduğu en büyük tuzaktır."
"Kendi yaramızı saramazken, başkalarının yarasına merhem oluruz bazen."
"Sonsuz mutluluğa açılan kapıdır uzaklar... Mutsuz oldukça uzaklara
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Tam yeşil değil
Kitap üç bölümden oluşuyor ve onu farklı kılan şey üç bölümü ayrı üç karakterin anlatımı oluyor. Her karakter kendi hikayesinin baş kahramanı olduğu için ayrı üç hikaye okuyormuşuz gibi gelebilir ama onların buluştuğu ortak payda kitabın yazılış amacı oluyor. Bunlar aşk, sevgi, burjuva ve proleterler arasındaki farklar ve yalnızlık.
İlonka Peter e verdiği sevginin karşılığını alamaz. Peter ise jüdit e ulaşamadıkça aşık olur ya da olduğunu sanar. Peter judit le olan sınıf farkını asla göz ardı edemez. Ama kendi sınıfından olan İlonka ile de yapamaz. Bu basit ve gayet klasik aşk üçgeni Peter in ne istediğini bilememesi yüzünden oluşur. Sevgiye karşılık veremez ve aşkına sahip çıkamaz korkağın tekidir aslında. Burjuva oluşuyla övünmediğini söylese de onun getirileri olmadan yaşayamaz. Sonunda yalnız kalır.
Bunlar olurken yani insanlar kendi “küçük” acılarıyla boğuşurken dünya, ikinci “büyük” savaşın eşiğindeydi. Durup üzülmeye fırsat bulamadan kendi sorunları içinde boğuluyorlardı. İlonkanın kızıl hastalığından ölen 2 yaşında bebeği vardı. Dünyada da savaş yüzünden ölen milyonlarca bebek. Peki şimdi hangi acı daha büyük?
Kitabın ikinci bölümünü Peter anlatır ve yalnızlığı güzellemeye başlar çünkü farkındadır hiç kimseyle mutlu olamıyordur. 8 yıllık İlonka ile olan evliliğini bitirip judit e kavuşup onunla da olamadığını anladığında bize bir hikaye anlatır:
Bir adamın hayattaki en büyük arzusu yeşil bir balık kutusuna sahip olmaktır. Balıkçıların iğne, misina ve yemlerini koydukları o metal, yeşil kutulardan… Adam yıllarca bunu düşler. Yaşlanır, ömrü geçer. Sonunda tanrılar ona acır ve istediği kutuyu verirler. Adam kutuyu eline alır, uzun uzun inceler ve hayal kırıklığıyla şöyle der:“Bu tam yeşil değil.” Peter anlar ki judit de onun tam yeşili değildi.
Hayatta Tam
Zaman bazen bir nehir gibi akar; sakin, dingin, gürültüsüz… Fakat öyle hikâyeler vardır ki bu akışı kökünden bozar. Okurken sanki suyun yönü değişir, geçmişin kıyısında unutulmuş taşlar yeniden gün yüzüne çıkar. Abdurrahman Avcı’nın “Zamanın Ötesindeki Aşk” eseri, tam da böyle bir yolculuğa davet ediyor okurunu.
Bir insanın başka bir zamandaki kendisine —ya da asla dokunamayacağı birine— bağlanması, aslında hepimizin içinde bir yerlerde büyüttüğü o imkânsız özlemin bir dışavurumu değil mi? Zaman bazen en büyük uçurum, bazen de iki yüreği birleştiren o görünmez köprüdür. Arda ile Elif’in hikâyesi, bu uçurum ile köprü arasındaki o ince çizgide nefes alıyor.
Beni en çok etkileyen nokta, karakterlerin sadece birbirine değil, kendi kaderlerine de meydan okuması oldu. Çünkü insan, zamanla mücadele edemez belki ama kendi içindeki karanlıkla her gün savaşır. O savaşta kazanılan her küçük zafer, kişiyi kendi özüne bir adım daha yaklaştırır.
Bu kitapta tam da bunu hissettim: Kimi zaman bir bilim deneyi gibi soğuk görünen gelecek tasvirleri, bir anda en sıcak duygularla harmanlanıyor. Böylece zaman, mekân ve gerçeklik kavramları bulanıklaşırken geriye sadece "insan" kalıyor. İmkânsız bir aşkın gölgesinde bile umut bulabilmek… Belki de hepimizi hayata bağlayan yegâne şey bu. Duyguların zamana direnebildiğini görmek, kalbimizin sınırlarının sandığımızdan çok daha geniş olduğunu hatırlatıyor.
Kısacası bu eser, sadece iki zaman arasında sıkışmış bir aşkı değil; kendi iç dünyamızda, geçmişimizle geleceğimiz arasında kurduğumuz o köprüyü de anlatıyor. Kitabı bitirdiğimde zihnimde kalan o düşünce şuydu: Zaman geçer, insanlar değişir… Ama insan ruhu, en çok da imkânsız olanla yüzleştiğinde büyür.
Kitap; konu, tema ve aslında karakter tasarımı açısından çok başarılı bence ama yok yani erkek karakter bana hiç gerçekmiş gibi hissettirmedi kitap boyunca cidden tanrıçasına tapan bi din adamı havası var yani bi karakterin hiç mi kişiliği olmaz. İlk 400 sayfa cidden çok ortalama bi okuma sunuyor size eglenirsiniz de cringe de olursunuz. Son 200 sayfayı (kampa vardıkları yerleri) sevdim şahsen, delilik temasi hoşuma gitti işlenme tarzı felan.
Sonu genel anlamda beni hiç tatmin etmedi cidden, yanlış anlaşılmasın kötü sonlardan hoşlanirim gayet. Ama keşke cidden biraz daha uzun bi son yazsaydı yazar. Smutu azaltıp sona ekleme yapılabilirmis bence son çok oldu bitti olmuş gibi geldi bana.
Genel konu ve konsept çok güzel ama her şey sadece “vibe” ile sınırlandırılmış gibi geldi bana hiç içine işleyemedi karakter ve olaylar
Psikolojisi ağır bir eser.Psikoloji
Fransa’nın küçük bir kasabasında bir kerestecinin oğlu olarak doğan Julien Sorel. Kardeşleri gibi güçlü-kuvvetli olmadığı için babasının işine hiçbir zaman yaramadı ve bu sebeple hep hor görüldü. Ama köy papazı Abbé Chélan onda başka bir şeyin, zekânın parıltısını fark etmişti; ona Yeni Ahit’i öğrenmesine ve tamamını Latince olarak ezberlemesine yardımcı olmuştu. Bu o dönemde onun yaşındaki birisi için fazlaca göz alıcı bir meziyetti. Ama bu zekânın idolize ettiği başka bir şey vardı: Napoléon Bonaparte
Kasabanın belediye başkanının çocukları için öğretmen olarak tutuldu -bundan daha iyisi mi vardı- Zamanla kendisi de belediye başkanın zarif karısı Madam de Rênal’e gönlünü kaptırdı, o da ona karşı boş değildi; başta takınılan anaç düşünceler bambaşka bir evreye evrildi…
Çok sevilen papaz aracılığıyla Besançon’daki papaz okuluna gönderildi ve ücretsiz okunmasında karar kılındı. Burada kendisini geliştirdi ama bir yandan yüreğindeki ateşli askerlik sevdası, Napoléon sevdası da varlığını devam ettirdi. Din adamlığı mı askerlik mi?.. Diğer arkadaşları tarafından ve hocaların birçoğu tarafından hiç sevilmedi…
Okul müdürü Rahip Pirard tarafından Paris kibar çevresindeki asillerden Marki de La Mole’e takdim edildi ve ona katip olarak sunuldu. Julien bir Fransız köylüsüydü, Paris kibar çevresine uyum sağlayabilecek miydi? Daha öncesinde Rênallerin burjuvazi hayatına girmişti ama bu bambaşka bir şeydi…
Marki de La Mole, Julien’in zekâsına, ezber gücüne hayran kalmıştı… Gel zaman git zaman Julien burda da boş duramadı, Madam de Rênal’i unutmuş muydu yoksa? Marki’nin inatçı, zıt kişiliği ve güzelliğiyle ünlü kızı Matmazel Mathilde de La Mole ile garip bir ilişkileri peyda oluverdi…
Bir yandan yükselme sevdası, bir yandan garip duygular ekseninde kerestecinin oğlu Julien