Hani insan varoluşunun beş boyutu diyorduk ya... Yine bağlama çalmak üzerinden gidersek... Bu kişinin bu mesleğe biyolojisi uygun mu? Ellerinin mahareti var mı? Duyguları, aklı buna yatkın mı? Sosyal ilişkileri bakımından hadiseyi düşünüp taşınmış, bir yere yerleştirmiş mi? İnanç ve değerleriyle ilgili kafasında yerli yerine oturtmuş mu? Ayrıca yaşam bir ekip işi; yarın evlenecek, eşinin ailesinin muhitine bu kimlikle girecek. Bu kimliğe hazır mı? Bunları bugünden hesaba katmalı. Çünkü bu toplumun içinde, sosyal ilişkiler ve sosyal kimlikler içerisinde yaşayacak. İşte bu bir geliştirme ortamıdır.
Ya çevresinde konuşacak, sohbet edecek bir büyüğü yoksa onlara ne söylersiniz?
Ben o kişi olsam... Önce konuşacak kimsem yok deyip kendi köşeme çekilmezdim; çevremde konuşabileceğim, akıl alabileceğim insanlar olup olmadığını, hangi kitapları okursam kendimi keşfetmeme katkı sağlayacağını araştırmaya başlardım. İkinci olarak daha önce sözünü ettiğim türden günlük gözlemler yapmaya başlar, duygularımın bana neler söylemeye çalıştığını her gün not ederdim. Ayrıca Selim'le izlediğim yol gibi kendimle mektuplaşmaya başlardım. Diyelim bugün 8 Ağustos 2020. Şimdi on sekiz yaşındayım. 8 Ağustos 2040'ta otuz sekiz yaşında olacağım. On sekiz yaşındaki ben, otuz sekiz yaşındaki Doğan'a mektup yazar ve kafamın karışıklığını, neler hissettiğimi, hayallerimin ne olduğunu söyler, içimi dökerdim. Yıllar sonra da otuz sekiz yaşındaki Doğan Ahi, genç Doğan'a, "Sevgili Doğan" diye başlayarak görüşlerini yazardı. Böyle bir tutum ve azimle işe girişen, okuduğu her kitaptan, konuştuğu her kişiden öğrenecek şeyler keşfeder ve güçlü bir kendini keşfetme yolculuğu başlatır.
Hiç kimse başka bir insanı yetiştiremez. Bir insan yetişmeye karar verdiği zaman onu yetiştirecek en önemli kişi yine kendisidir. Sen ancak onun hedeflerini bulmasına yardım edebilirsin.
Özçıkar savaşları genel olarak kazanan tarafın çıkarları tatmin edilince sona erer. Ahlak savaşları ise daha uzun ve daha kanlıdır; eğer düşman kötü ya da dinsiz gibi görülüyorsa savaşın sona ermesi için yok edilmesi gerekir.