Ayşa..
@ays_zdmr
Daha güzel bir dünya dilerdim
instagram.com/aysaozdmr?igsh=...
Özel eğitim öğretmenliği
Aksaray üniversitesi
Aksaray
137 okur puanı
Ağustos 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Sevgili Bilge,
Bana bir mektup yazmış olsaydın, ben de sana cevap vermiş olsaydım. Ya da son buluşmamızda büyük bir fırtına kopmuş olsaydı aramızda ve birçok söz yarım kalsaydı, birçok mesele çözüme
Misail Poloznev’in yaptığı şey aslında çok basit: babasının mimarı oğlu olarak belirlediği hayatı reddedip işçi olmayı seçiyor. Ama Çehov’un elinde bu basit tercih, taşra Rusya’sının tüm katmanlarını yerinden oynatan bir sarsıntıya dönüşüyor. Çünkü buradaki asıl mesele sınıf değiştirmek değil, insanın kendi doğasına sadık kalma inadı — ve toplumun bu inadı nasıl affetmediği. Misail ne bir kahraman ne de bir devrimci; sadece yalan söylemeyi beceremeyecek kadar dürüst biri. Ve bu, etrafındakileri düşündüğünden çok daha fazla rahatsız ediyor.
Çehov burada uzun uzun açıklamıyor, vaaz vermiyor. Sahneyi kuruyor, karakterleri konuşturuyor, sonra geri çekiliyor — ve tam da o çekilme anında okur, söylenmeyen şeyin ağırlığını hissediyor. Misail’in babası, karısı Maşa, kız kardeşi Kleopatra; hepsi farklı biçimlerde aynı tuzağın içindeler: toplumun kendileri için çizdiği çerçeveyi gerçeklik sanmak. Yalnızca Misail o çerçevenin dışına çıkmayı deniyor — ve bunun bedelini hem fazlasıyla ödüyor hem de garip bir huzurla taşıyor.
Hayatım adı ilk başta sıradan geliyor, belki biraz da mütevazı. Ama kitabı bitirince bu başlığın ne kadar doğru seçildiğini anlıyorsunuz: bu gerçekten bir hayat — büyük zaferler ya da çöküşler değil, sabahları kalkmak, çamurda çalışmak, sevilmek, terk edilmek ve yine de burada olmaya devam etmek. Çehov’un olgunluk dönemi eserlerinin en karakteristik özelliği bu zaten; hayatın içindeki o sessiz, inatçı onuru görme becerisi. Hayatım da bu becerinin en yalın ve en sarsıcı örneklerinden biri.
Anna Sewell Siyah İnci‘yi hasta yatağında, annesine dikte ederek yazdı — ve bu bilgi kitabı okurken sürekli aklının bir köşesinde dolaşıyor. Çünkü roman da tam olarak öyle bir şeyden bahsediyor: acıyı içinde taşıyıp yine de devam etmekten. Siyah İnci bir at olarak konuşuyor, ama hiçbir zaman “bakın bir hayvan ne kadar akıllı” havasında değil bu. Aksine, Sewell’in kurgusu o kadar doğal akar ki birkaç sayfa sonra anlatıcının at olduğunu unutuyor, sadece yorgun ve sabırlı bir varlığın sesini duyuyorsunuz.
Kitabın asıl ustalığı şurada: Sewell zalim insanları karikatürize etmiyor. Bazıları bilgisiz, bazıları aceleci, bazıları sadece umursamaz. Kötülük burada çoğu zaman kasıtlı değil, ilgisizlikten doğuyor — ve bu, romanı bir hayvan masalından çok daha gerçekçi bir insan hikâyesine taşıyor. Siyah İnci’ye en çok zarar verenler, aslında kötü kalpli değil, sadece karşılarındakini hiç düşünmemiş olanlardır. Bu tespiti 1877’de kâğıda dökmek, bugün hâlâ geçerliliğini koruyan bir öngörüdür.
Sewell kitabını bitirdikten birkaç ay sonra öldü, eserin büyük başarısını göremedi. Ama Siyah İnci o tarihten bu yana elli milyondan fazla satarak dünyanın en çok okunan kitapları arasına girdi. Bunu okuyunca insan şunu düşünüyor: belki de en kalıcı şeyler, en sessiz niyetlerle yazılır. Sewell’in niyeti büyük bir edebi yapıt yaratmak değildi; sadece insanların atlara biraz daha iyi davranmasını istiyordu. Ve bu küçük, somut istek, bir şekilde asırlık bir edebiyat eserine dönüştü.
Saramago romanına “Ertesi gün hiç kimse ölmedi” diye başladığında, insanın içinde garip bir sevinç kıpırdıyor — ta ki birkaç sayfa sonra o sevincin ne kadar naif olduğunu anlayıncaya kadar.
