Tek sarhoşluk veren şey alkol değildir. Alkolün haram kılınmasının sebebi üzümden ya da arpadan yapılması değil, aklı baskılamasıdır.
Çünkü mesele maddenin kendisi degil, zihni devre dışı bırakmasıdır. Peki aklı baskılayan tek şey alkol mü? Elbette hayır. Tek taraflı egitim, sorgulamayan zihin, körü körüne ideolojik bağlılık, kin ve nefret gibi yoğun duygular da aklın sağlıklı çalışmasını engeller.
"Aşkın gözü kördür" denir. Aşk olduğu için değil, yoğun bir duygu olduğu için aklı baskılar. Aynı şekilde öfke, nefret ve aşırı bağlılık da aklı baskılar. Asıl mesele şudur:
Aklı örten her şey aynı mekanizmayla insanı
etkiler. O halde sadece alkolü konuşmak yeterli değildir. Aklı susturan, düşünmeyi baskılayan, muhakemeye kurutan her şeyin sarhoşluk yarattığını görebilmek gerekir.