Öznel fikrim
ilk önce söylemeliyim ki ilk okuduğum klasik kitap bu. Garip ama bir o kadarda sonu merak edilen bir kitap. Ama ben 'okumasamda olurmuş' diyenlerdenim. Ben genel olarak kitapların abana bir şey katmasını isterim ama bj kitap maalesef öyle olmadı.
Benjamin Button'ın Tuhaf HikayesiF. Scott Fitzgerald · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202027,8bin okunma
Benjamin ve Tersine Yaşam - Spoiler
Sanırım uzun zamandır bu kadar ilginç bir hikaye okumamıştım. Kitabın adıyla birebir uyuşan bu öykü, aynı zamanda Brad Pitt başrolünde bir film olarak karşımıza çıkıyor. Aslında her zaman böyle olsa nasıl olurdu dediğim kurgusal bir yaşamı 50 sayfada özetleyebilmiş yazar. Gerek dilin sadeliği gerekse yazının akıcılığı beni adeta kitabın içine çekti. Kitabın tek kötü yanı 50 sayfada bu şaheseri tamamlamak zorundasınız. Gönül isterdi ki bir 200 sayfa daha okuyalım ancak bazen kitapların da heyecanını arttırmak için olabilecek en güzel ve en sade şekliyle bitirmek lazım. Kitapta aynı zamanda çocukluktan erişkinliğe ordan da yaşlılığa adım atan bir insanın hayatı kronolojik olarak tam tersinden verilmiş. İnsanların yaşamımızın farklı evrelerinde bizi nasıl gördüğü, çevremizin bize nasıl baktığı ve en önemlisi bir babanın sosyal çevresinin düşüncelerinden dolayı kendi öz oğlunu tam olarak sahiplenemeyişi. Bir erkeğin hayat evreleri ve ilgileri kısa sayfalarda okuyucuya olayı zihninde bir film şeridi oluşturacak şekilde veriliyor. Dilinin sade olması sebebiyle ortaokuldan itibaren okuma meraklısı herkesin zevkle okuyacağını düşündüğüm bir kitap.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
F. Scott Fitzgerald’ın "Benjamin Button’ın Tuhaf Hikayesi" kitabını elime aldığımda, aslında çoğumuz gibi benim de aklımda Brad Pitt’in oynadığı o meşhur sinema filmi vardı. Ancak kitabı bitirdiğimde anladım ki, karşımızda filmden çok daha farklı, çok daha hiciv dolu ve sarsıcı bir edebi metin var.
Film bize oldukça epik, romantik ve dramatik bir aşk hikayesi sunmuştu. Ama kitabı okurken fark ettim ki Fitzgerald, bu hikayeyi aslında 19. yüzyıl sonu Amerikan toplumunun o şekilci, tabularla dolu yapısıyla dalga geçmek için bir araç olarak kullanmış.
Düşünsenize; 70 yaşında, ak sakallı bir ihtiyar olarak doğan bir bebek var ve babasının en büyük derdi "El alem ne der?" korkusu. Adam, sırf toplum yadırgamasın diye koskoca yaşlı adama çıngırak sallatıyor, ona bebek maması yedirmeye çalışıyor. Kitabın ilk yarısındaki bu absürtlük beni hem çok güldürdü hem de insanın "uyum sağlama" çılgınlığı üzerine derin derin düşündürdü.
Kitap ilerledikçe eğlenceli ton yerini müthiş bir melankoliye bırakıyor. Benjamin yaşlandıkça gençleşiyor; hayatın tadını çıkarıyor, savaşa katılıyor, aşık oluyor, iş kuruyor. Ama zamanın herkes için ileriye, onun için geriye akması muazzam bir yalnızlığı beraberinde getiriyor.
Beni bir okur olarak en çok vuran kısım, Benjamin’in karısı Hildegarde ile olan ilişkisiydi. Benjamin gençleştikçe karısı yaşlanıyor ve bir süre sonra Benjamin, karısını "yaşlı ve sıkıcı" bulmaya başlıyor. Buradaki dürüstlük can acıtıcıydı. Fitzgerald, insanın doğasındaki o bencilce kusurları hiç saklamadan yüzümüze vuruyor.
Kitabın son sayfaları, bir okur olarak boğazımda bir yumru bıraktı diyebilirim. Benjamin, herkesin "en tecrübeli ve bilge" olduğu yaş sınırına geldiğinde, fiziksel olarak bir çocuk, hatta en sonunda bir bebek haline geliyor. Gençleştikçe anılarını,
Benjamin Button'ın Tuhaf HikayesiF. Scott Fitzgerald · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202027,8bin okunma
Zamanın tersten akması fikri ne kadar muazzamsa, bu fikrin bu kadar kısa bir kitaba sıkıştırılıp yüzeysel geçilmesi o kadar hayal kırıklığı. Fitzgerald, harika bir potansiyeli derinleştirmek yerine adeta aceleyle bir durum hikayesi anlatıp geçmiş. Kötü değil, bir oturuşta okunuyor; ama bittiğinde 'bu fikir çok daha iyisini hak ediyordu' dedirtiyor. Sinema uyarlamasının orijinal metni fersah fersah aştığı nadir işlerden.
Benjamin Button'ın Tuhaf HikayesiF. Scott Fitzgerald · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202027,8bin okunma
Benjamin Button’ın Tuhaf Hikâyesi aslında yalnızca zamanı ters yaşayan bir adamın hikâyesi değil; insanın yaşla, ölümle ve hayatın anlamıyla kurduğu ilişkinin ironik bir anlatısı. İnsanlar yaşlanmaktan korkuyor ama bir yandan da uzun yaşamayı istiyor. Çünkü yaşlılık, toplumun düşündüğü gibi yalnızca “çöküş” değil; yaşanmışlıkların ağırlığı, hatıraların birikimi ve insanın kendini daha çıplak tanıdığı bir dönem.
Benjamin’in hayatı ters aktıkça, Fitzgerald bize şunu hissettiriyor:
Hayat aslında hiçbir zaman “doğru zamanda” yaşanmıyor. Çocukken olgun değiliz, olgunlaştığımızda genç değiliz, gençliğin enerjisini bulduğumuzdaysa zaman elimizden kaymış oluyor. Benjamin tam da bu trajedinin beden bulmuş hâli gibi. Gençleşirken yalnızlaşıyor; çünkü insanlar zamanı birlikte yaşar, tersine değil.
Kitap psikolojik olarak da insanın aidiyet problemine dokunuyor. Benjamin hiçbir döneme tam ait değil. Çocukken yaşlı gibi, yaşlıyken genç gibi hissediyor. Bu da insanın toplumun beklentilerine göre şekillenmesinin ne kadar acımasız olduğunu gösteriyor. Aslında Fitzgerald burada yaşlanmayı değil, “zamana uyum sağlayamayan insanın yalnızlığını” anlatıyor.
Ölümün yalnızca yaşlılara ait olmadığını, hayatın her anında bizimle yürüdüğünü hissettiriyor. Benjamin’in ters akan ömrü, bize zamanın doğrusal olsa bile aslında hep elimizden kaydığını söylüyor.
Ve belki kitabın en hüzünlü yanı şu:
İnsan hangi yaşta olursa olsun, hep biraz geç kalmış hissediyor.
Benjamin Button'ın Tuhaf HikayesiF. Scott Fitzgerald · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202027,8bin okunma
Benjamin Button yaşlı doğup giderek gençleşen bir adamın hikâyesi üzerinden, insanların yaşa ve hayata dair beklentilerini sorgulayan kısa ve ironik bir öykü. Film kadar duygusal değil; daha çok toplum eleştirisi ve “zamana ait olamama” hissi ön planda.
Benjamin Button'ın Tuhaf HikayesiF. Scott Fitzgerald · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202027,8bin okunma