Cengiz Aytmatov’u çok geç tanıdım. Türkçe’ye çevrilmiş eserlerinin büyük bir çoğunluğunu da okudum. Hakkında yazılan makalelere de fırsat buldukça baktım. Ama Cengiz Aytmatov’u yeterince tanımadığımı Mehmet Yılmaz’ın Bozkırın İnsanlık Türküsü-Cengiz Aytmatov eserini okuduktan sonra anladım.
‘İnsan için en zoru her gün insan olmaktır’ sözünün sahibi Aytmatov öyle bir kitaba da kolay kolay sığmaz ama Mehmet Yılmaz gerçekten güzel bir iş kotarmış.
Eser yine Cengiz Aytmatov’un hayranlarından değerli seyyah-yazar Harın Çelik’in sunuş yazısı ile başlıyor. Sonrasında Mehmet Yılmaz’ın Cengiz Aytmatov’un Türkçeye çevrilmiş tüm eserleri hakkındaki incelemeleri var. Bu incelemelerin hepsi birbirinden değerli. Öyle ki Cengiz Aytmatov’un eserlerini; hangi şartlarda, hangi tarihlerde, hangi düşünce yapısı içinde ve hangi olaylardan etkilenerek yazdığını görüyorsunuz bu incelemelerin satır aralarında. Kullandığı sembollerin anlamlarını, eserlerdeki karakterlerinin gerçek hayatta neye karşılık geldiğini de.
Her incelemenin sonunda o eserle ilgili alıntılara da yer vermiş yazar. İyi de etmiş. Toprak Ana, Gün Olur Asra Bedel, Beyaz Gemi, Dişi Kurdun Rüyaları ve daha nicelerinin ele alındığı bu bölümde eserlerin Türkçeye kazandırılırken yapılan hatalardan da bahsedilmiş. Mesela bir yayınevi Deniz Kıyısında koşan Ala Köpek hikayesinin kapağına deniz kıyısında duran bir köpek resmi koymuş ve kitabı öylece basmış. Oysa esere ‘Ala Köpek Dağı’ bu adı vermiş.
Cengiz Aytmatov’un romanlarında ve hikayelerinde genel olarak nelere yer verdiğini de bu eserde bir arada görüyoruz. Bunun yanında tüm eserleri içinde farklı olanları da anlamamıza imkân tanıyor Bozkırın İnsanlık Türküsü.
İkinci bölümde yazarın Cengiz Aytmatov ile hayali röportajı var. Soruları yazar bugünümüzden soruyor ama cevaplar
Alın size kitabın ilk cümlesi:
"
İnsanların hayatları bir gecede değişiyordu. Her şey öylesine çürümüştü ki hiç kimsenin hayatı kendi geçmişinin köklerine tutunamıyordu. Herkes lunaparklardaki kukla hedefler gibi bir vuruşla devrilip kaybolma ihtimaliyle yaşıyordu."