Velhasıl… mekanik ve tam manasıyla ruhsuz bir alemde imanı yitirdik. İnanç namına elimizde kala kala gösterişçilik, şarlatanlık ve inkar kaldı. Evet, inkarcılık artık ahireti değil, yeni bir manaya kavuşan dünyayı reddetmektir.
Modernliğin ifadesi, romanda ortaya çıktı. XVII. asırda hayatın da hikayenin de öznesi konumuna geçti insan. İçimizde hürriyet ümitleriyle, muazzam mesuliyetler üstlendik. Aklımızı kullanmaya cüret ettik.