Sağlıklı insanlarda psikoloji yoktur. Bütün bilgi ızdıraptan doğar: "Izdırap her zaman sebepleri sorgular, oysa keyif daha çok, olduğu yerde durmaya ve geriye bakmamaya meyillidir.” İnsan "ızdırabın içinde zarifleşir". Sürekli eşeleyen, törpüleyen ızdırap ruhun toprağını alt üst eder. Yeni zihinsel meyveye hareket ve canlılık vermeye muktedir olan ise bu toprağı süren, iç dünyanın altını üstüne getiren o acıdır ancak. "Zihnimizin nihai kurtarıcısı o büyük ızdıraptır ancak. Bizi en son derinliğimize inmeye zorlayan sadece odur." Neredeyse ölümle burun buruna gelmişse biri, kendisi hakkında şu onur verici sözleri söyleyebilir: "Yaşam hakkında epeyce bilgim var. Çünkü onu kaybedeceğim anlara pek çok yaklaşmıştım."