“İçlerinden önemli bir adam ölürse ev gibi onun için bir çukur kazarlar, ölüye gömleğini giydirirler, kemerini takarlar, yayını kuşandırırlar, eline içinde şarap (nebiz) olan ağaçtan bir kadeh verirler. Her şeyini getirip bu oda gibi mezara koyarlar. Sonra onu oturtup odanın üzerine çamurdan kubbe gibi bir tümsek yaparlar. Sonra hayvanlarının yanına varırlar. Miktarına göre 100 veya 200, bazen 1 hayvanı öldürürler. Başları, ayakları, derisi, kuyruğu dışındaki etlerini yerler. Kalan kısımlarını sırıklar üzerine koyup mezarının etrafına asarlar. “Bunlar cennete giderken bineceği hayvanlar” derler. Eğer ölen kişi sağlığında insan öldürmüş, yiğit bir kişiyse öldürdüğü adam sayısı kadar ağaçtan sûret yontup mezarının başında dikerler. “Bunlar onun hizmetçileri, Cennette ona hizmet edecekler” derler.
“Türkün yurdundan bilmediği bir insan geçse, ona “Ben senin müsafirinim. Develerinden, hayvanlarından, malından şu kadar ihtiyacım var” dese Türk ona istediğini verir.”
“Evlenme âdetleri şu şekildedir: Biri diğerinin hareminden bir kadını belli bir Harezm elbisesi karşılığı ister. Bu kişi kızı, kız kardeşi veya velayeti üzerinde olan başka biri olabilir. O kişi teklifini kabul ederse, mihri veliye götürür. Bazen mihr deve, at, sığır ve başka bir şey olabilir. İsteyen kişi anlaştığı mihri kızın velisine teslim etmedikçe kıza yaklaşamaz. Teslim ederse gelir, rahat bir şekilde kızın evine girer, anasının, babasının, kardeşlerinin huzurunda kızı alır gider. Kimse engellemez.”
Nutuk okurken dikkat edilmesi gereken hususlar;
📌 Nutuk orjinal dili ve yazım ifadesi bakımından yüksek bir düzeydedir bu sebepten ötürü sadeleştirilmiş bir Türkçe düzenlemesinin okunması tarihi hatıraların daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır.
Bu noktada önerim ZEYNEP KORKMAZ hanımefendi tarafından düzenlenen ve ATAM YAYINLARI tarafından basılan çevirisini okumanızdır.
📌 Nutuk nispeten en sakin olduğunuz zaman diliminde okunmalıdır;konuların iyi anlaşılması için ilgi ve odak noktanızın merkezinde yer alması gerekir.
📌Nutuk okurken mümkünse eş zamanlı başka bir okuma yapmamanızı öneririm.
📌Bölüm bölüm ilerleyip aynı anda birden çok olayı okumak yerine konu konu ilerlemeniz söz konusu meselelerin giriş-gelişme-sonuç bölümlerini anlamanıza ve neden -sonuç bağlamında bunların bir değerlendirmesini yapabilmenize olanak sağlayacaktır.
(Yani örneğin Samsun’a çıkıştan Erzurum Kongresine kadar olan bir bölüm okumak yerine Samsun’a çıkışını okuyup buraya niçin ve hangi maksatla gittiğini,burada hangi faaliyetlerde bulunduğunu,Osmanlı’nın bu seyahatteki rolünü ,Samsun’a çıkışın milli mücadelede nasıl bir öneme sahip olduğunu gelişi ile gidişi arasındaki tüm meseleleri iyicene tahlil ederek okuduktan sonra bitirip ara verin sonra diğer konuya geçin .)
📌 Tüm siyasi-sosyal değer yargılarından arınmış bir halde tarihçi objektifliği dediğimiz bir disiplin ile okumalısınız çünkü bu kıymetli eseri ancak bu şekilde anlayabilirsiniz.
📌Olayların birbiri ile olan bağlamını tahlil etmeli her meseleyi ve her görüşü günün şartlarına göre değerlendirmelisiniz.
📌Okurken” Neden “,” Niçin “,” Nasıl”,” Hangi Amaçla”,”Ne şekilde” gibi sorular yöneltin kendinize .
📌Atatürk ‘ün izlediği yöntem ve tekniğin özünü çıkarıp bakış açısına odaklanmalısınız.
📌Not almanız ve meseleler