Mine
@birpersona
Visibilia ex invisibilibus.
İngiliz Dili ve Edebiyatı
110 okur puanı
Mart 2021 tarihinde katıldı
Dikkat, Spoiler içerir*1000Kitap
Oz serisinin bu ikinci kitabını okurken, ilk kitaptaki o "ev arayışı" yerini tamamen bir "kimlik arayışı"na bırakıyor. Dorothy’nin yokluğunda, kötülüklerle dolu Mombi’nin yanında büyüyen küçük Tip’in hikayesini takip ediyoruz. Ama bu kitap, sıradan bir fantastik macera değil; insanın özünü bulma hikayesinin en garip hallerinden biri.
Kitapta beni en çok etkileyen şey, karakterlerin "yaratılmış" olmalarıydı. Balkabağı Kafalı Jack ya da Odun At... Hepsi bir şekilde hayata döndürülmüş cansız varlıklar ve her biri "ben neyim ve bu dünyadaki rolüm ne?" diye soruyor. Bu kitapta sosyal birer varlık olmaya çalışan, henüz kendi doğasını bile bilmeyen bu karakterlerin o saf ama derin sorgulamalarını izliyoruz.
Hikayenin sonu ise tam bir ters köşe ve "maskelerin düşüşü" dersi niteliğinde. Yıllarca Tip adında bir oğlan çocuğu olarak yaşayan karakterin aslında büyüyle saklanmış olan Prenses Ozma olduğunu öğrenmesi, kimlik dediğimiz şeyin ne kadar akışkan ve bazen ne kadar başkaları tarafından kurgulanmış bir şey olduğunu gösteriyor. Kim olduğumuzu biz mi seçeriz, yoksa bize dayatılan rolleri mi yaşarız?
L. Frank Baum, çocuksu bir anlatımın arkasına yine o büyük soruyu gizlemiş: Gerçekten göründüğümüz kişi miyiz? İlk kitaptaki Büyücü’nün sahteliğinden sonra, bu kitapta da bizzat ana karakterin kendi varlığının bir "maske" olduğunu görmemiz, toplumsal roller üzerine düşünmek için harika bir zemin hazırlıyor.
Reklam
Şeker Portakalı, sadece bir çocuk kitabı değil; büyümenin aslında ne kadar can yakıcı bir süreç olduğunu anlatan bir yetişkin romanı. Zeze’yi okurken bazen onun hayal dünyasına gülümsüyor, bazen de bir çocuğun o küçük omuzlarına yüklenen dünyanın ağırlığı altında eziliyorsunuz.
Zeze, etrafındaki yetişkinler tarafından "yaramaz", "şeytanın çocuğu" olarak yaftalanan ama aslında sadece sevilmek ve anlaşılmak isteyen muazzam zeki bir çocuk. Ailesinden gördüğü şiddet ve anlayışsızlık, onu kendi iç dünyasına sığınmaya zorluyor. Hayali arkadaşı Şeker Portakalı fidanı ve sonrasında hayatına giren Portuga, Zeze’nin o sert dünyadaki tek sığınağı oluyor.
Zeze bize toplumun ne kadar acımasız olabileceğini gösteriyor. Bir çocuğun yaramazlıklarının altında yatan o saf merakı ve sevgi açlığını göremeyen koca bir yetişkinler dünyası var. Portugues ile kurduğu bağ, aslında bir insanın başka bir insanın hayatını nasıl güzelleştirebileceğinin en saf kanıtı. Fakat hayatın gerçekleri ve o "erken gelen olgunluk", Zeze’nin kalbindeki o neşeli çocuğu yavaş yavaş öldürüyor.
Kitabın o meşhur sorusu her şeyi özetliyor aslında: "Sevgisiz hayatın hiçbir anlamı yok mu?" Zeze’nin çocukluktan çıkıp acıyla tanıştığı o anları okurken, insanın sosyal çevresinin bir bireyi ,üstelik bir çocuğu, nasıl şekillendirebileceğini ya da nasıl kırabileceğini iliklerinize kadar hissediyorsunuz. Duyguların bu kadar yalın ama bu kadar sarsıcı anlatıldığı çok az kitap vardır
Halil Cibran’ın bu eseri, bir kitaptan çok bir rehber gibi. Şehirden ayrılmak üzere olan El Mustafa’nın, halkın sorularına verdiği cevaplar aracılığıyla aslında hepimizin zihnini kurcalayan temel meselelere dokunuyor: Aşk, evlilik, suç, özgürlük ve ölüm...
Kitabı okurken şunu fark ediyorsunuz; bizler sosyal varlıklarız, bir arada yaşıyoruz ama aslında en temel duygularımızı yaşarken hep tek başınayız. Cibran, insanın toplum içindeki o "maskelerini" değil, ruhunun en saf halini anlatıyor. Özellikle evlilik hakkındaki "Birlikte olun ama çok yakın olmayın; çünkü tapınağın sütunları da ayrı durur" benzetmesi, sağlıklı bir sosyal bağın nasıl olması gerektiğini muazzam özetliyor.
"İnsan sosyal bir hayvandır" olgusunu Cibran, daha ruhani bir yerden ele alıyor. Ona göre birbirimize bağlıyız ama birbirimizin sahibi değiliz. Çalışmaktan bahsederken "İş, sevginin görünür kılınmış halidir" demesi, hayatın içindeki o her gün yaptığımız sıradan işlere bile ne kadar derin bir anlam katabileceğimizi gösteriyor.
Kısacası; kelimelerin şiir gibi aktığı, her cümlesinde durup düşünmek istediğim bir eserdi. Hayatın karmaşasından ve insanların gürültüsünden yorulduğunuzda, kendinize dönebilmek için okuyabileceğiniz en huzurlu limanlardan biri. İnsanın hem kendisiyle hem de toplumla olan ilişkisini çok daha naif ve derin bir yerden sorgulatıyor.
Jack London bu kitabında bizi çok ilginç bir deneyime davet ediyor: Modern bir insanın, rüyaları aracılığıyla milyonlarca yıl önceki atasının (Büyük Diş) anılarını yaşaması... Kitabı okurken, "insan" dediğimiz canlının bugünkü karmaşık duygularının aslında ne kadar köklü ve ilkel temellere dayandığını fark ediyorsunuz.
Henüz kelimelerin, yasaların veya sosyal statülerin olmadığı bir dönemde bile; hayatta kalma mücadelesi, korku ve "bir topluluğa ait olma" ihtiyacı aynen orada duruyor. Kitapta anlatılan üç farklı topluluk (Ağaç İnsanları, Mağara İnsanları ve Ateş İnsanları) aslında insanlığın gelişim basamaklarını ve "sosyal bir hayvan" olma yolundaki ilk sancılarını simgeliyor.
Beni en çok etkileyen kısım, karakterlerin henüz kendilerini ifade edecek bir dilleri olmamasına rağmen; sevgiyi, kıskançlığı ve en önemlisi o amansız hayatta kalma içgüdüsünü en saf haliyle yaşamaları oldu. Modern insanın taktığı tüm o maskeler, unvanlar ve nezaket kuralları aradan çıktığında; geriye sadece korkularıyla baş etmeye çalışan, bir sığınak arayan o ilkel canlı kalıyor.
"İnsan sosyal bir hayvandır" olgusunun en ham halini burada görüyoruz. Mağara İnsanları'nın o vahşi ve tehlikelerle dolu dünyada bir arada durma çabası, aslında bugünkü toplum yapımızın ilk taslağı gibi. Jack London’ın o meşhur gözlem yeteneğiyle, bizi kendi köklerimizle yüzleştirdiği, hem sarsıcı hem de çok düşündürücü bir eser
Hikaye, 84 gündür tek bir balık bile tutamamış olan Santiago adındaki yaşlı bir balıkçıyı anlatıyor. Çevresindekilerin ona "şanssız" gözüyle bakması, artık işinin bittiğini düşünmeleri Santiago'yu hiç yıldırmıyor. O, kimseye bir şey kanıtlamak ya da başkalarının alkışını toplamak için değil; sadece kendi varoluşunun gereği olarak okyanusa açılıyor.
Yakaladığı dev kılıç balığıyla okyanusun ortasında, tek başına günlerce süren mücadelesi aslında insanın doğayla değil, kendi sınırlarıyla olan savaşı gibi. Yanında ne bir seyircisi var ne de onu destekleyen biri; sadece o, denizi ve yakaladığı "kardeşi" balık... O sahneleri okurken açlığı, susuzluğu ve ellerindeki acıyı resmen Santiago ile beraber hissediyorsunuz.
Kitabın en vurucu noktası ise şu: Santiago limana sadece balığın iskeletiyle dönüyor. Dışarıdan bakan bir göz için bu bir "başarısızlık" ya da "kayıp" gibi görünebilir. Ama kitabın meşhur cümlesinde dediği gibi: "İnsan yenilmek için yaratılmadı. Mahvolabilir ama yenilmez." Santiago fiziksel olarak mahvolmuş olabilir ama o irade savaşından zaferle çıkıyor.
Kısacası, başarının sadece "sonuç" değil, o yolda verilen "mücadele" olduğunu anlatan çok sarsıcı bir eserdi. İnsanın kendi onuru için verdiği savaşın her şeyden üstün olduğunu hissettiriyor. Kesinlikle okunmalı.
Reklam