BOLCA SPOİLER İÇERİR
*Genç Werther'in Acıları Goethe tarafından 1774 yılında ve iki haftada yazılmış mektup romandır. Goethe, bu romanı yazdığında 25 yaşındaydı. Romanın piyasaya çıkmasının ardından hem pek çok intihar vakası ile karşılaşılmış, hem de Almanya sokakları bir "Werther salgınına" uğrayarak, ortalığı mavi ceket, sarı pantolon giyen duygulu gençler istila etmiştir.* diye bahsediyor sevgili wikipedia bu eserden. Henüz 25 yaşında üstelik iki haftada böylesine bir eser çıkarmak gerçekten inanılmaz , hele ki bir de yirmi beşini çoktan geçmiş ama iki kelimeyi bir araya getiremeyen onca insan varken dünya da... Yazara sonsuz saygılarımı iletmekten başka diyecek söz bulamıyorum.
Kitabı okuduktan sonra esere dair daha fazla bilgi edinme ihtiyacı hissettim. İncelememin başında bahsettiğim bilgiler bir yerlerden kulağıma çalınmıştı kitabı henüz okumamışken. Bu bilgiyi yeniden görene kadar ise bu bilginin bu esere ait olduğuna dair olan bağlantıyı unutmuştum ama bu kitabı okuduktan sonra bu bilginin muhtemelliği su götürmez bir gerçek haline geldi belleğimde.
İnsan ruhu, hele ki melankoli batağına batmışsa olumsuz yönlendirmelere o kadar açık hale geliyor ki...
Kitap hakkında edindiğim ikinci bir bilgi ise Werther karakteri ve Lotte'ye olan aşkı yazarın kendi tecrübelerinden ( bir arkadaşının nişanlısına aşık olduğu söyleniyor.) yola çıkılarak oluşturulmuş ayrıca yazarın Werther için uygun gördüğü son yazarın arkadaşı avukat Karl Wilhelm Jerusalem'in intiharından (evli bir kadına duyduğu imkansız aşk yüzünden intihar ettiği söylenir) esinlenilmiştir. Öyle ki Werther intihar ettiğinde masasında açık durduğu belirtilen Gotthold Ephraim Lessing'in trajedisi Emilia Galotti Jerusalem'in masasında da açık halde bulunmuştur.
Kendi düşüncelerime gelecek olursak, yer
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Yazar bu kitapta ne ismi ne suçu tam olarak belli olmayan ( başkişi kendisinin bir cinayet suçundan yargılandığını söylese de olaya, nedenlerine vs dair bir izlenim verilmemiştir) bir insanın idam kararından itibaren idam edileceği güne kadar olan duygu ve düşüncelerini, bu kişinin ağzından aktarmış bu yolla her ne kadar suçlu da olsa kişinin yaşam hakkının olduğunu ve idama mahkum edilen kişinin karar anından itibaren bir duygusal işkenceye maruz bırakıldığını anlatmaya çalışmıştır.
Önsözlerden de anlayacağımız gibi yazar idam kararlarının kaldırılmasına katkıda bulunması adına kamuoyu yaratmak için kaleme almış bu kitabını. Soylu bir amaç. İdama karşı olmanın oldukça haklı gerekçeleri vardır. Misalen bir alıntıyla örnekleyecek olursak ; "bütün toplumsal krizlerde, tüm idamların içinde siyasal nitelik taşıyanının en korkunç, en üzücü, en zehirli ve kökünün kazınması en gerekli olanı olduğunu belirtmeliyiz. Bu çeşit giyotin, kaldırımlarda kök salar ve kısa bir süre içinde toprağın her yanından sürgünler fışkırır.
Devrim zamanında ilk düşen başa dikkat edin. Halkın iştahını kabartacaktır. "
Yani demem o ki idamın yeniden bir adalet sağlayıcı olduğunu düşünün. Şimdi farklı düşünen, hakkını savunan herkesi bir kovuşturmaya tabii tutan, mahkum eden adalet anlayışımız o vakit bu insanları başından edecekti. Dahası bir iftira bir yanlış anlaşılma bir insanın hayatına mal olabilecekti. Mahkumiyet, suçun gereksiz ve aşırı olduğu anlaşıldığı zaman geriye alınabilecek bir durum iken idamın geriye dönüşü de telafisi de yoktur.
Peki diğer yandan çocuk tecavüzcüleri! İnsan canını keyfi olarak alan katiller! Bu noktada, doğruyu söylemek gerekirse yazardan ayrıldığım bir nokta var. Bu tür mahlukatlara yaşam hakkı tanımak (kesinlikle idamı güzellemiyorum.) daha fazla insanın
Kitaba dair söylenecek bir iki basit cümleden ibaret olacak incelemem, ama bu demek değil ki basit, boş, gereksiz bir kitaptı. Aksine hoş, kolay bir dil ile gündelik hayata olabildiğine yakın bir o kadar da uzak güzel bir hikaye çıkarmış yazar.
İlk olarak söylemek istediğim kitabın üslubuna yönelik olarak oldukça akıcı olması. Bu belki çevirisinin iyi olmasıyla da alakalıdır ama yazarın kurgusal açıdan ustalığı da yadsınamaz.
İkincisi ise hikayenin aslına ve baş kahramanımız Jay Gatsby'ye dair olacak...
Burdan sonrası bir parça spoiler içerir!!!
Jay Gatsby, verdiği ihtişamlı davetlere katılan, onun yemeğini yiyip içkisini içmesine rağmen onun evinde ve yine ona karşı bilumum kötü dedikodu çıkaran zatı muhteremlerce bir kez bile gerçekte kim olduğu merak edilmemiş ve hatta edildiyse bile bu onun umrunda olmamış belki de onun bu gizemli tavrı yüzünden çıkan bu olumsuz dedikodulara rağmen kaynağı belli olmayan parasını bu amaçsız davetlere ve gereksiz insanların eğlencesine akıtmaya devam etmiş bir garip kişi.
Kitabın anlatıcısı konumundaki Nick Carraway ile beraber keşfediyoruz Gatsby'yi. Önce heybetli evi ve bu evde verdiği yüzeysel ama ihtişamlı ve çekici davetleri ilgimize vakıf oluyor, sonra yavaş yavaş keşfediyoruz onu, tutkularıyla, amaçlarıyla, hayalleriyle... Ve tüm bunların tek bir noktada birleştiğini görüyoruz. Bu amaç ki Mecnun'a çölleri aştırmış, Ferhat'a dağları deldirmiştir. Bu amaç ki insanın gözünü kör, kulağını sağır eder. Bu amacın tek bir adı vardır o da kahramanımızın ilk ve yegane aşkı, ona aşkı ve hırsı tanıtan, dünyasını değiştirmesini sağlayan ve yine dünyasını yok eden Daisy...
Jay tüm bu davetleri onun için verse de Daisy bir türlü gelmez, çaresiz, aynı zamanda Daisy'yle akrabalık bağı olan komşusu Nick'ten yardım ister
Bu kitabı neresinden tutsam bilemedim. Hani anlatacak çok şeyim varmış ama dilini bilmediğim bir ülkede bana tamamen yabancı insanlara kendimi anlatmaya çalışıyormuşum gibi hissediyorum. Düşüncelerim nasıl kelimelere döküleceklerini bilmiyorlar adeta.
Dağılmış bir yumak ip gibi kitaba dair düşüncelerim. Karmaşık... Çözümsüz değil ama ipin ucu nerede bilene aşk olsun.
Sadık Hidayet hayatını kendi isteğiyle sonlandırmış, bu hayata tutunamamış, toplumda kendine yer bulamamış veya bulduğu yeri kabullenememiş bir birey. Bu kitabında (ki yazara ait okuduğum tek kitaptır) ana karaktere kendinden birşeyler kattığını düşünebilirsiniz. Karakterin yaşadığı iç bunalım, toplumdan uzaklaşma, yalnızlaşma, gördüğü sanrılar, zaman-mekan algısındaki kayıp, kendini hakir görme (ve aynı anda kendini yüceltip diğer tüm insanları hakir görme!!) ve ölme arzusu belki de yazarın iç dünyasına ışık tutar niteliktedir.
Dedim ya aslında çok şey var diyecek, ama eser yalnızca bir temel niteliğinde düşüncelerim için. Çok şey var diyecek ama daha ziyade yazara, hayat hikayesine ve okuduğum şu tek ve kısacık eserine bakarak dahi görebildiğim çöküş, çürüme, adım adım o malum sona ulaşımına dair..
Ve yine dediğim gibi karmakarışık düşüncelerim ve dahası duygularım karmakarışık. Tam manasıyla kendimi ifade edememenin, velev ki edebildim bu ifade için öyle birkaç satırın yeterli olmamasının verdiği huzursuzlukla sözlerimi noktalıyorum.
Ağaçlar da hisseder! Duyguları vardır...
Ağaçlar da konuşur! Kendi bilinçleri vardır...
Göründüklerinin aksine, en az bizim kadar, canlıdır. Canları yanar, yaralanabilirler...
Tüm bilgisi tecrübelerine ve merakına dayalı yazarımız, yıllar boyu üstlendiği orman koruculuğu görevi sırasında ağaçların sanılandan daha fazlası olduğunu keşfediyor ve bu keşiflerini bilimsel temellere dayandırarak biz okurlarla buluşturuyor.
Ağaçlara merakınız varsa ve şaşırmaya hazırsanız durmayın, zaman kaybetmeyin, okuyun derim
