BOBOK
(Hikâye / Satirik Fantastik Metin)
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski
1821–1881 yılları arasında yaşamış olan Rus yazar Fyodor Mihayloviç Dostoyevski’nin düşünce ve duygu dünyasına dönük okumalarımıza onun belki de en ilginç öyküsü BOBOK ile devam ediyoruz. BOBOK anlamsız bir kelime. Ölülerin dil yeteneğini kaybettiğinde kullandıkları dilden kalan kelime kalıntısı gibi de düşünülebilir.
BOBOK, görünürde absürd bir fantezi gibidir. Altta ise ahlaki çürümeye ve ölümden sonra bile bitmeyen yozlaşmaya, maskesinin düştüğü haline dönük sert bir eleştiridir.
Konu
———
Anlatıcı bir adam, bir cenaze sonrası mezarlıkta dolaşırken ölülerin konuşmalarını duyar.
Ölüler, bedenleri çürürken bir süre daha bilinçlerini korumaktadır. Bu kısa “ara zaman”da, hayattayken sakladıkları tüm maskeleri atar; utanmadan, ahlâk kaygısı olmadan, çıplak benlikleriyle konuşmaya başlarlar.
Konuşulanlar; rüşvetler, rezillikler, ahlâksızlıklar, ikiyüzlülükler, utanmaz itiraflardır. Konuşmaların arasına karışan tek kelime “Bobok.”tur.
(Çürümenin, anlamsızlığın, artık dilin bile çözüldüğü bir hâlin sesi/sayıklaması.)
Asıl soru:
—————
İnsan, ahlâkı gerçekten içselleştirmiş midir, yoksa yalnızca toplumdan utandığı için mi düzgündür?
Cevap çok serttir:
—————————
Utanç kalktığında, insan çürümeye devam eder.
Hikaye insanı, maskesiz hâliyle mezara sokar.
İnsan, denetlenmediği anda ahlâklı değil; yalnızca dürüstçe çürüktür.
Güzel bir hikaye.
Bir anlamda kendini tam olarak bulamamış tanınmamış bir yazar, bir cenaze töreni sonrası mezarlıkta kalır ve mezarların altından gelen seslere tanık olur.
Bobok, kısacık ama tahmin edilemez şekilde yoğun bir öykü.
Bu öyküyü Tolstoy yazsaydı ölümün mistik yönünü vurgular, ölülere iç hesaplaşma yaptırır ve bu yoldan giderdi. Gogol yazsaydı, ölülerin dilinden hayattayken yaşadıkları anıları anlattırır bunu yaparken de toplumdaki aksaklıkları mizahi dille eleştirirdi. Peki Dostoyevski ne yapıyor?
O kendine en yakışanı yapıyor, insanlık onurunu üzerinden insanın ölüyken bile ne kadar hızlı şekilde alçalacağını gözler önüne seriyor. Ölüler arasında bile sınıf farkı ve güçlü olana yalakalık devam ediyor, bu kısım çok güzeldi. Öte yandan çürüyen bedenlerden geriye sadece tek kelime söyleyebilen kemikler kalırken ölüler henüz çürümeden son bir kez utanmadan her istediğimizi yapalım diyor. "Hayattayken utanmadan şu davranışı yapmadım, bari şimdi yapayım." Bu düşünce ki hayattaki yanlışların en büyük bahanesi değil mi? "Sadece bir kez var olacağım bari gönlümce yaşayayım, bir kereden bir şey olmaz."
Bu eserde bir anlamda ölüm de insanları uslandırmıyor ve iç hesaplaşma yaptırmıyor. Yazarımız bu durumu fark edince bir uyanış hali gibi diğer mezarlıkları dinlemek için yola çıkıyor.
İster ders çıkarmak için ister vakit geçirmek için okunsun kitabı kapatınca üstüne düşündüren eserlerden.
Not: Bobok kelimesi Rusçada fasulyecik demektir.
Kitabda Dostoyevskinin 3 hekayəsi yer alır.
gülünc adamın yuxusu, Bobok və Həzrət İsanın Milad yolkasındakı oğlan.
Gülünc adamın yuxusu insanın özünü sevməsini, yalanın bir cəmiyyəti hətta cənnəti belə məhv edə bilməsini yeganə çıxış yolunun isə sevgi olmasından bəhs edir.
Bobok qəbirstanlıqda yatan ruhların nə danışdığını eşidən bir adamın hekayəsi idi, bunlara qulaq asıb Bobok çox daha maraqlı və redaksiyalar tərəfindən sevilən bir kitab yaza bilər deyə ümid edirəm.
Həzrət İsanın Milad yolkasındakı oğlan isə tipik ac olan bütün evlərdəki xoşbəxt, yolka ətrafındakı adamlara baxlb həsəd aparan sonra da donaraq ölüb Həzrət İsanın Milad yolkasının ətrafında yığışan bir oğlanın hekayəsi idi.
Əgər hava bir az tutqun sizin də dramaya ehtiyacınız var amma çox zamanınız yoxdursa təbii ki Dostoyevski qələminə müraciət edə və bu hekayələri oxuya bilərsiz.
İncələmə
"Dürüst Hırsız " kitabını səsli dinləmişdim , ikinci dəfə oxumaq şansı yarandı . Bununla yanaşı kitabda " Dokuz mektupluk Roman " , "Bobok" , " Tatsız Bir Olay "," Tuhaf Bir Adamın Rüyası " hekayələri var idi .
Ən bəyəndiklərim 2-ci və 4 cü hekayələr oldu. Axrıncı hekayəni xüsusilə qeyd etmək istəyirəm. Çünki həyatın mənasızlığından bezən bir insanın gördüyü yuxu, insanlığa dair ümidini qazanmasına səbəb olur.
Merhaba arkadaşlar. Hepimize mutlu akşamlar. Tam 30 Dostoyevski eserini bu vesileyle geride bırakmış olduk. Ne mutlu bize. Daha okunacak çok kitap var. Yine Öyküler kitabında karşılaştığımız, çok zaman önce Beyaz Geceler eserinde de okuma şansı bulduğumuz bir eser. Daha iyi bir yayın bulamadığım için biraz kendime serzenişim var ama her zaman her istediğimiz olmuyor değil mi? İçerisinde 2 adet öykü bulunuyor. Ve ben bir soru ile başlamak istiyorum. Hayattan beklentiniz nedir? Bu soruyla başlamamın da temel sebepleri var tabi.
İnsanların çoğunun hayattan beklentileri vardır. Benim en çok duyduğum beklentiler maddi olarak paradır. Manevi olarak da huzur, mutluluk, sevgi gibi kavramlardır. Anlamsız kelimeler de yazabilirdim ama neyse ki iyi günümdeyim dermişim. Karşımıza çıkan 2 arkadaş ise hayattaki beklentileri biraz mutlu olmak olan insanlardır. Ancak bu mutluluk geldiğinde de ne yapacaklarını bilemezler. Artık bu tam bir gerçeklik içinde mi anlatılmış yoksa buradan belli, şu olsun da önümüze bakalım diyenlere karşı istedikleri olunca ne yapacaklarını bilememe hisleri mi bizlere yansıtılmış, bu tartışılır.
Bunun dışında bizi ne bekliyor diyorsanız Dostoyevski’nin her kitabında kendine yer edinen psikolojisi bozuk insanlar, ne yapacağını bilmeyenler, insanlara tepeden bakanlar... Kısaca ne ararsak var yine. Vasya Şumkof. İsmi garip arkadaşın yaşadıkları da öyle garip. Aslında sadece mutlu olmak isteyen, mutluluğun paylaştıkça çoğaldığını düşünen, mutluluğu düşünmenin bile onu yaşamak kadar güzel olduğuna inanan biri. Peki bu kadar mutluluğa düşkün biri, artık mutlu olamadığında neler yaşar? Ben yine bir fakir zengin çatışması olduğu kadar işçi burjuva çatışması gibi bir çatışma da hissettim bu eserde.
Bir de evhamlı bir adamın kendi kendine düşündükleri var ki, bu
Merhaba arkadaşlar. Mutlu pazarlar. Daha yeni Dostoyevski’nin Öyküler kitabında da okuma şansı bulduğum ‘Uysal Kız’ hikayesine yeniden ve kendini oldukça geliştiren (o beyaz kapaklı dönem neydi öyle) Can Yayınları baskısını okuma fırsatı buldum. Hem bir özet hem de konu itibariyle bir inceleme yapalım istiyorum. Aslında özet olarak gittiğimizde bir paragraf bile bize yeter. Hatta şöyle ki 16 yaşında bir kız çocuğu teyzeleriyle beraber yaşamaktadır. Bu teyzelere de 2 çift lafım vardı da neyse. Teyzelerin biri dul ve 6 çocuklu diğeri ise hiç evlenmemiş bir kadındır. Ancak ortak noktaları kıza eziyet etmeleridir. Yine de buna rağmen kızı kullanırlar ve okul okuduğu için kendi çocuklarına da eğitim verdirirler. Kız büyüdükçe de onu artık istemezler. Kız da bir rehinciye giderek sahip olduğu eşyaları satar ve gazeteye iş ilanı verir. Bu süreçte 50 yaşlarında şişman ve dul bir pedofili bu kıza göz koyar. Evlilikte yaşa çok takıntılıyım, olmasam da 50 yaşında bir adamla arasında 30 yaştan fazla olan bir kız arasında olacak ilişkiye başka türlü yaklaşamazdım.
Diğer yanda ise sürekli olarak rehin dükkanına eşya satan kızı gözlemleyen ve olayları bize anlatan rehinci de kızı kendine istemektedir. Kız iki adam arasında kalır ve tam olarak bizim genç kızlarımızın hatasına düşer. O da şudur, kendisini sevmeyen kendisini önemsemeyen oturup sohbet bile edemeyeceği adamı gider tercih eder. Sebep? Herhangi bir sebebi yok. Ah benim akılsız küçük kardeşlerim. Dünyada sevgiden daha değerli ne var ki? Hikaye ilerlediğinde bizler bu hiç konuşmayan çiftin hikayesine konuk olacak ve iletişimsizliğin ne boyutlara geldiğini göreceğiz. İleriki süreçte adam bir konuşmaya şahit olacak, kadın suçsuz olduğu halde onu suçlayacak ve olaylar çok kötü boyutlara gelecektir. Burada ilginç olan kadın
