Kendi Büyüklüğünün Altında Kalan Kitap
Çok değerli hocamın tavsiyesiyle kendisi bayılıyor gerçekten uzun zaman sonra korktuğum bu kitabı elime alıp okudum. Edebiyatın tarihinin en büyüklerinden biri olmasıyla beraber aynı zamanda sinema ve genel olarak tüm eğlence ürünlerinde çok büyük ağırlığı olan bir “franchise” LOTR. Yani biraz o meşhur “ağır taştır” durumu söz konusu. Filmlere dokunmadım her zaman çünkü ben sinema değil kitap sevdalısıyım ve kitabın çok daha iyi olacağını az daha tahmin edebiliyordum. Açıkçası geçmişte bundan başım yandı tma hatırlamıyorum ama bir kitapta bay üzmüşlerdi değişikliklerle beni Harry Potter’da da aynı durumu yaşadıktan sonra ben yönetmenin değil yazarın vizyonunu görmek istiyorum deyip bu kuralı kendime koydum. Peki ne oldu?
Ben fantastik seven bir insanım. Kendimi hep böyle düşündüm. Bu tuzağa düşme sebebim ise Skyrim oyunuydu. SKyrim benim favori oyunum her zaman parmakla işaret edeceğim oyundur. Öyle herkese oynayın demem ama keyifli vakit geçirmemi garanti edebilecek bir oyun olduğunu düşünürüm her zaman. Defalarca oynasam da sıkılmam bıkmam. 3-4 kere bitirdim ve hepsi 100 saate yakındır muhtemelen. Bu da açık ara onu en çok oynadığım oyun yapıyor. Skyrim’in uçsuz bucaksız topraklarını büyülerini dağlarını bayırlarını kılıç savaşlarını şövalyelerini hikayelerini her şeyini çok severim. Benim için en ev gibi hissettiren oyundur. Açıp içinde kitap okurum bıraksanız o kadar sarar beni. Peki Skyrim’de bu kadar hoşuma giden şey ne? Muhtemelen çok sandbox bir oyun olması. Oynadığım ilk lineer olmayan bir oyun ve her köşesinin de dolu olması hakkını vermesi. Her yeni bir yerde bir hikaye ile karşılaşmak ve bunları yaşamak. Ama ben her zaman fantastik dünyayı ve özellikle büyüleri çok sevdiğimi düşündüm. Büyüleri hala çok seviyorum. Gerçekliği, fiziği doğanın kurallarını
Zaman çarkı döner, Çağlar gelir ve geçer, efsaneleşen anılar bırakır. Efsaneler solarak mit olur ve onları doğuran çağ yeniden geldiğinde mitler bile unutulur. Üçüncü Çağ’da, kehanetler çağında, Dünya ve Zaman dengede durduğunda, olmuş olan, olacak olan ve olmakta olan, gölgenin karşısında düşebilir…
Zamanın şafağında, Yaratıcı olarak da bilinen tanrı, evreni ve tüm yaşamların ipliğini ören Zaman Çarkını oluşturdu. Çark, her biri bir çağı temsil eden yedi tane çubuktan oluşur ve Gerçek Kaynak’tan akan Tek Güç sayesinde döner. Esasen saidin ve saidar olarak bilinen eril ve dişil yarıları birbirini itip çekerek ahenk içinde hareket ederler. Çarkı döndüren güç de budur. Aes Sedailer Tek Güç şeklinde tabir edilen evrenin ve zamanın yaşam kaynağı olan olguyu yönlendirirler. Eski dilde Aes Sedai, ‘Herkesin Hizmetkârı’ anlamına gelmektedir.
Shai’tan yani Karanlık Varlık, Yaratıcı tarafından, yaratım anında hapsedilmiştir. Ancak, Efsaneler Çağı diye bilinen zamanda, bir Aes Sedai deneyi yanlışlıkla Karanlık Varlık’ın hapishanesine gedik açmış ve onun dünyaya dokunmasına olanak sağlamıştır. Asıl amacı zamanı ve gerçekliği yeniden yapmak olan Shai’tan’ın bu gayesine ulaşmak için zindanından tamamen özgür kalması gerekir. Onu zindanından kurtarmaları için yozlaşmış, hırslı ve güçlü hizmetkârlarını görevlendirmiştir. Çark, bu tehlikeye cevap olarak muazzam bir güç yönlendirici olan Ejder’i ışığın şampiyonu olması için seçmiştir.
Efsaneler Çağı’nda Karanlık Varlık’ın güçlerine karşı Aes Sedai’leri ve ittifaklarını komuta eden Lews Therin Telamon Ejder diye anıldı. On yıllık zorlu savaşın ardından Lews Therin ve yüz yoldaşı Karanlık Varlık’ın zindanına açılan gediği mühürleyerek, onu tekrar hapsetti. Ancak Karanlık Varlık’ın karşı saldırısı Saidin’i lekeledi ve tüm erkek Aes
Küçük Bir Yüzüğün Gölgesinde Büyük Bir YolculukEdebiyat
J. R. R. Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği, ilk bakışta büyücüler, elfler, cüceler, hobbitler ve karanlık güçlerle örülü bir fantastik macera gibi görünür. Fakat sayfalar ilerledikçe anlarız ki bu eser yalnızca Orta Dünya’da geçen bir yolculuğun değil, insanın güç karşısındaki sınavının, dostluğun karanlığa karşı direnişinin ve en küçük görülen varlıkların bile tarihin yönünü değiştirebileceğinin hikâyesidir. Tolkien, bir yüzüğün etrafında bütün bir dünyanın kaderini toplarken aslında bize şunu gösterir: Bazen en büyük savaşlar orduların çarpıştığı meydanlarda değil, bir kişinin içindeki teslim olma ya da direnme anında verilir.
1. Shire’ın Sessizliği: Sıradan Hayatın Kıymeti
Roman, savaşların ve karanlık güçlerin uzağında, huzurlu ve sade bir yaşam süren Hobbitlerin dünyasıyla başlar. Shire; yemeklerin, sohbetlerin, doğum günü kutlamalarının ve küçük alışkanlıkların değerli olduğu bir yerdir. Ancak bu sakin başlangıç, büyük felaketlerin çoğu zaman en huzurlu görünen kapıları da çalabileceğini hatırlatır. Tolkien burada sıradan hayatı küçümsemez; aksine onu korunması gereken en değerli şeylerden biri olarak sunar. Çünkü Frodo’nun yolculuğa çıkmasının sebebi macera arzusu değil, sevdiği dünyanın karanlığa teslim olmaması için aldığı ağır sorumluluktur.
2. Bilbo’nun Mirası: Masum Bir Eşyanın Karanlık Geçmişi
Bilbo’nun sahip olduğu yüzük ilk bakışta görünmezlik sağlayan tuhaf ve kullanışlı bir nesne gibidir. Fakat Gandalf’ın araştırmalarıyla bu yüzüğün sıradan bir eşya olmadığı, Sauron’un hükmetme arzusunun somutlaşmış hâli olduğu anlaşılır. Bu noktada yüzük, yalnızca büyülü bir nesne olmaktan çıkar; insanın içindeki iktidar isteğinin, sahip olma tutkusunun ve vazgeçememe zaafının sembolüne dönüşür. Onu tehlikeli yapan şey sadece düşmanın ona ulaşma
Yüzük Kardeşliği”, Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi üçlemesinin ilk kitabı ve bu destansı dünyanın kalbine açılan kapısı. Benim için bu kitap, sadece bir macera başlangıcı değil, aynı zamanda dostluğun, cesaretin ve kaderin anlamını anlatan derin bir hikâyeydi. Her satırında Orta Dünya’nın ruhunu, kadim bir dünyanın nefesini hissettim.
Hikâye, Shire’daki sakin ve huzurlu yaşamla başlıyor. Bilbo Baggins’in doğum günü partisi sırasında yüzüğün gizemli gücü ortaya çıkıyor. Bilbo, yüzüğü bırakıp ayrılınca, yüzük Frodo’nun eline geçiyor. Ancak Gandalf’ın araştırmaları sonucu bu yüzüğün Sauron’un Tek Yüzüğü olduğu anlaşılınca hikâye bir anda masalsı bir tondan, kaderle örülü karanlık bir destana dönüşüyor. Frodo, bu lanetli yüzüğü yok etmek üzere uzun ve tehlikeli bir yolculuğa çıkmak zorunda kalıyor.
Bu yolculukta ona üç yakın dostu eşlik ediyor: sadık Sam, neşeli Pippin ve cesur Merry. Shire’dan ayrılıp yabancı topraklara geçtiklerinde, hobbitlerin dünyaya ne kadar küçük ama bir o kadar da dirençli gözlerle baktıklarını görmek etkileyiciydi. Özellikle Sam’in her adımda Frodo’ya olan bağlılığı kitabın en duygusal damarlarından biri.
Rivendell’de kurulan Yüzük Kardeşliği ise kitabın adını taşıyan ve hikâyenin merkezine oturan birlik. Aragorn, Boromir, Legolas, Gimli, Frodo, Sam, Merry, Pippin ve Gandalf’tan oluşan bu dokuzlu, tek bir amaç uğruna bir araya geliyor: Yüzüğü Mordor’a götürüp yok etmek. Farklı ırklar, farklı geçmişler ve kimi zaman çatışan gururlar, bu kardeşliğin içinde hem dostluğu hem de insanın içindeki çatışmayı temsil ediyor.
Yolculuk boyunca farklı karakterlerin iç dünyaları yavaş yavaş açılıyor. Aragorn’un geçmişinden gelen asil ama hüzünlü yükü, Boromir’in insan doğasının zaaflarını yansıtan gururlu ama trajik karakteri, Legolas ve Gimli’nin birbirine
“İki Kule”, J.R.R. Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi üçlemesinin ikinci kitabıdır ve bir köprü eser niteliği taşır. Bir yandan Yüzük Kardeşliği’nin dağılmasının ardından karakterlerin ayrı yollara düşmesini anlatırken, diğer yandan üçüncü kitapta yaşanacak büyük yüzleşmeye giden yolu hazırlar. Bu kitapta birlik değil, bölünme vardır; fakat bu bölünme, her karakterin kendi içsel gücünü ve kaderini bulmasının da başlangıcıdır.
Roman, Yüzük Kardeşliği’nin bozulduğu noktadan başlar. Boromir, Frodo’nun Yüzük’ü kendisinden sakladığını öğrenince dayanamaz ve Yüzük’ü almaya çalışır. Bu olay, Frodo’nun yolculuğunu yalnız sürdürme kararına neden olur. Ancak Sam, sadakatinden ödün vermez ve onunla birlikte gider. Böylece Yüzük taşıyıcısının yolculuğu ayrı bir hatta devam ederken, Aragorn, Legolas ve Gimli de Boromir’in son anlarına tanıklık eder ve Merry ile Pippin’i kaçıran Uruk-hai’lerin peşine düşer.
Bu noktadan sonra roman iki büyük hikâye hattına ayrılır: biri savaş ve sadakat ekseninde, diğeri içsel yolculuk ve kötülükle mücadele ekseninde ilerler.
Aragorn, Legolas ve Gimli’nin macerası hem aksiyon hem karakter derinliği açısından romanın ilk kısmını taşır. Üçlü, iz sürerken birbirleriyle dostluk bağlarını güçlendirir. Farklı ırkların (insan, elf, cüce) geçmişteki ayrılıklarını aşarak ortak bir amaç için bir araya gelmeleri, Tolkien’in dünyasında umut ve birliğin simgesidir. Üçlü, Rohan topraklarına vardığında ilk kez Rohan halkını ve Kral Théoden’i görürüz. Kral, kötü niyetli danışmanı Gríma Solucandil’in (Wormtongue) etkisi altındadır; aklı bulanmış, gücü tükenmiştir. Gandalf’ın gelişiyle bu büyü bozulur. Gandalf artık “Ak Gandalf”tır, Moria’daki düşüşten sonra daha bilge ve güçlü bir hâlde dönmüştür.
Rohan’ın yeniden güçlenmesiyle birlikte Saruman’ın tehlikesi öne
Yüzüklerin Efendisi, ister sevin ister sevmeyin, (fantastik) türünde önemli bir eser. Kurulan orta dünya, canlılar, her şeyiyle en ince ayrıntısına kadar düşünülüp uğraşılmış bir roman.
Tolkein her şeyi en ince ayrıntısına kadar düşünüp; bunları öyle güzel, açıklayıcı ve imgelemesi kolay bir şekilde yazıya dökmüş ki; buna hayran kalmamak elde değil. Çizmiş olduğu harita ile anlatılan yerleri, izledikleri rotayı takip etmek öyle kolay ve keyifliydi ki...
Kitabı okumaya karar verdiğim zaman, kime sorsam hep aynı şeyi duydum: Ağır akan bir kitap, Orta Dünya, elfler, cüceler vs. vs. bunları okumak, aklında tutmak çok zahmetli. Çok fazla isim var, akında tutmak çok zor. İsimleri akılda tutmak, özellikle benim gibi isim hafızanız kötüyse akılda tutmak biraz gerçekten zorluyor, ama kim olduğunu ya da neresi olduğu bir şekilde anlıyorsun. Ben filmleri hiç izlemeden hatta film afişlerine dahi bakmadan önce kitabı okumaya başladım ve dediğim gibi Tolkein her şeyi en ince ayrıntısına kadar yazdığından, yerleri ve kişileri hayal etmesi çok kolay.
İlk kitap, Yüzük Kardeşliği; her şeye atılan ilk adım. Hobbitleri, buçuklukları, tanıyorsun. Küçük halkın aslında ne kadar yürekli, güçlü olduklarını, az biraz görüyoruz. Frodo'nun Shire'dan ayrılışı, ayrıkvadi ve Yüzük Kardeşliği'nin oluşturulması (Boromir'i Divan'da ilk gördüğüm andan itibaren sevmemiştim...) Lorien ve cüce Gimli'nin elf Legolas ile yakınlaşması ve Yüzük Kardeşliği'nin dağılışı: Benim bu kitapta okumayı en sevdiğim bölümlerdi. Özellikle Sam'in her daim Frodo'nun peşinden ayrılmaması, davet edilmemesine rağmen her yerde onu takip etmesi... İlk kitapta okumaktan en keyif aldığım yerler buralardı. Boromir'in güce karşı olan nefsine ve Yüzük'ün gücüne karşı koyamayışı, Frodo'ya saldırması ve bundan anında pişman olması...