Sefa Demir
@bowerick
9 okur puanı
Eylül 2021 tarihinde katıldı
Reklam
EthicaFelsefe
"...mükemmel şeyler nadirdir ve bir o kadar da zor bulunur."
Bu kitabın son cümlesidir. Spinoza'nın bize kanıtlamak istediği, kitabı okuduktan sonra bu cümleyle anlam kazanır. Yani demek istediği odur ki: Eğer zorunlu olarak var olan mutlak tözün, zorunlu olarak var ettikleri olarak onun yani Tanrı'nın tözünden zorunlu olarak çıkan aklın kılavuzluğunda hareket ettiğimiz müddetçe mutlu mesut yaşayıp gitmemiz lazımdır. Akıl ile hareket ettiğimiz müddetçe insanlar olarak ihtilafa da düşmeyiz çünkü akıl en mantıklısını ister ve en mantıklısı da töze en yakın olandır. Dolayısıyla tek olan en mantıklı olan ise, hepimiz duyguların karmaşasıdan çıkıp o biricik mantıklı olana ulaştığımız müddetçe aramızda bir farklılık kalır mı? Spinoza'ya göre kalmaması gerekir ama bu en mantıklı olana ulaşmak da zor olduğu için ihtilaflar da var olmaya devam edecektir.
Kitap beş bölümden oluşur ve Spinoza, oluşturacağı argümanların kanıtlamalarını Eukleides teoremine göre matematiksel bir şekilde oluşturur. Spinoza'ya göre Eukleides'in geometri için oluşturduğu bu yöntem, metafizik, epistemoloji, fizik, psikoloji ve ahlak gibi alanlar için de uygundu ve başyapıtını da bu yönteme göre tasarladı. Bu yönteme kitaptan bir örnek verilecek olursa, Spinoza, Tanrı'yı kanıtlamak için argümanlar üretiyorsa bunu matematikteki gibi aksiyom kullanarak ön kabullerle yapıyor. Çünkü Tanrı'yı kanıtlamak için somut kanıtlar kullanamayacağımız için bir takım fenomenlerin varlığını baştan kabul etmemiz lazımdır. Kitabı ilk bölümü olan "TANRI" başlıklı bölüm de bu sistem temelindeki argümanlarla oluşturulur ve Spinoza, mutlak tözün kanıtlarıyla beraber niteliklerini tanımlamaya girişir. İlk bölümün en temel ve yukarıdaki ilk paragrafı da anlamlandıran argümanlarında birisi şudur:
"Tanrısal doğanın
Bu kitap, Hegel'in verdiği derslerin daha sonraları derlenip toparlanmış halinden oluşmaktadır.
İlk başta Hegel'in felsefesinin ana özelliğinden biraz bahsedeyim. Diyalektik rasyonalizm, Hegel’in felsefesinin yapı taşıdır. Hegel’e göre hakikat ve varlık iki karşıt unsurdur, yani tez ve anti tezi oluştururlar. Hakikat olarak idealar tek başlarına var olsalar bile varlıkla (olgusal olanla) birleşip sentezi yani insan tinini(akıl) oluşturmadan tek başınalıkları bir şey ifade etmez. Hegel'i diğer rasyonalist filozoflardan ayıran özellik burada ortaya çıkar. Hakikat, varlıkla bir olup beşeri düzeyde tini oluşturduktan sonra zamansallaşır. Dolaysıyla zamansallaşan hiçbir düşüncenin ya da kavramın değişmez bir geçerliliği yoktur. Ama yine de ideal olan mutlak, tabii gerçeklikten daha gerçektir, çünkü beşeri varlıkla birleşip insan tinini oluştursa bile içinde hakikati barındırır.
''... evrensel sanat gereksinimi, insanın içsel ve dışsal dünyayı, içerisinde kendi özünü yeniden tanıdığı bir nesne olarak, kendi tinsel bilincine yükseltme yönündeki akılsal gereksinimidir.''
Hegel'in estetik kavramı ''güzel''in idealinden oluşur. Bir sanat eseri, ideal olanı barındırmadığı müddetçe salt doğa taklididir ve salt doğa taklidi, içinde duyusal ögeler barındırsa da ideal güzellik olmaktan uzaktır. Çünkü Hegel'e göre sanat eseri yapmamızdaki amaç yukarıda alıntıladığım gibi akılsal gereksinimlerimizden ortaya çıkar. Yani salt doğanın tinsel bir amaçlılığı olmadığı için ideal güzelliği de var olamaz
''Bu duyusal şekiller ve sesler, sanatta, sırf kendileri ve kendi dolayımsız şekilleri adına değil, ama bu şekil içerisinde daha yüksek tinsel ilgilere doyum sağlama amacıyla ortaya çıkarlar, çünkü onlar tindeki bir sesi ve bir yankıyı bilincin bütün derinliklerinden dışarıya çağırma
Estetik - Güzel Sanat Üzerine Dersler - IGeorg Wilhelm Friedrich Hegel · Payel Yayınları · 2012266 okunma