burak
@brkzzkrb
Kırklareli, 1992
51 okur puanı
Şubat 2022 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Althusser bu kitabında Marksizmin "Devlet egemen sınıfın baskı aracıdır" söylemine bir güncelleme getiriyor ve devletin sadece baskı ile değil aynı zamanda insanların rızasına dayalı olarak da yönetimi sağladığını belirtiyor. Yazara göre söz konusu rıza, "devletin ideolojik aygıtları" ismini verdiği okul, aile, din, medya gibi kurumlar aracılığıyla imal edilir. İnsanlar özgür olduklarına dair bir yanılsama içindedir; aslında aidiyetle, alışkanlıkla, inançla sisteme entegre olurlar, boyun eğerler. Bu bize o kadar doğal gelir ki, hür irademizle, hiçbir etki altında kalmadan rıza gösterdiğimizi zannederiz.
Hükümetin el değiştirmesiyle yeni yönetim baskı aygıtları (polis, mahkeme vb) üzerinde kontrolü sağlayabilir ama devletin ideolojik aygıtlarını aynı kolaylıkla kontrol altına alamaz. Bu aygıtlar bir günde değil, nesiller boyunca şekillenerek güncel haline ulaşır. Kültürel kökenleri, özerk yapıları vardır; tek bir merkeze bağlı değillerdir.
Ayrıca yazar, rıza üretim araçları içerisinde özellikle okula vurgu yapıyor. Eskiden kilisenin sahip olduğu işlevi modern çağda okul yerine getirir, artık toplumları okul yönlendirir. İdeolojiyi içselleştirecek bireyler yaratmak okulun görevidir.
Günümüzde "yaa insanlar buna nasıl inanıyor, bunu nasıl destekliyor" sorularına cevap bulmamızı sağlayan bir kitap. Ayrıca şunu da belirtmeliyim ki ben de, sen de ideolojik aygıtların etkisinden muaf değiliz. Çünkü hepimiz hayatı ideolojik aygıtların bizi şekillendirdiği şekilde görüyoruz, yorumluyoruz. Bu durumun farkında olmak otomatikman bu etkiden kurtulmak anlamına da gelmiyor.
Kitabın dili ağır değil, çok fazla anlaşılmaz terim veya soyut fikir yok. Kitabın konusu, Marksizmin görüşleri üzerine inşa edildiğinden Marksizmle ilgili temel birkaç hususa ilişkin
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Kitap özetle "ulus"un doğal olmadığını, insanlar tarafından "hayal edilmiş" bir yapı olduğunu söylüyor. Millet ve milliyetçilik kavramlarının binlerce yıllık geçmişe sahip olduğu düşünülse de bunlar aslında modern zamanlarda belirli sosyal ve kültürel koşulların ürünü olarak türemiş ve yaygınlaşmış fikirlerdir. Uluslar "hayal edilmiş cemaatler"dir, çünkü bu topluluğun içindeki bireyler birbirlerini tanımasalar da ortak bir aidiyet duygusuyla birbirlerine bağlı hissederler. Ancak bu aidiyet duygusu, "öyle hayal ettim oldu" gibi basit bir süreçle değil; tarihsel, ideolojik ve teknolojik gelişmelerin ışığında ortaya çıkmıştır.
Kitapta dil ve matbaa gibi unsurlara özel bir önem veriliyor. Matbaanın yaygınlaştığı modern çağda, aynı dili konuşan geniş kitleler aynı gazeteleri, romanları okumaya başlamış ve bu ortak deneyim, aralarında bir “biz” duygusunun filizlenmesine neden olmuştur. İşte bu ortak hayal, ulusun temelini oluşturur. Ulus fikri bir kere ortaya çıktıktan sonra "kopyalanabilir" hale gelmiş ve dünyanın dört bir yanına yayılmıştır.
Kitap soyut düşüncelerden ibaret değil, ulus fikrinin ortaya çıkması ve yayılması ile ilgili çok fazla örnek var; Endonezya, Vietnam gibi ülkeler üstünden anlatıyor süreci. Bu örnekler bazen detaylı olduğundan biraz yorabiliyor ama ana fikri kavrayınca taşlar yerine oturuyor. Anlatımı çok soyut ve ağır değil ama yine de dikkatli okumayı gerektiriyor.
Bilim adamı yönüyle tanıdığımız Einstein'ın hayata ve dünyaya bakışı hakkında bilgi edinmemizi sağlayan; din, siyaset, sosyoloji gibi çeşitli konularda kısa yazılarından oluşan bir kitap. Ağır bir dili yok, okuması ve anlaması kolay bir yapıt. Yıllar geçse, kişiler ve ülkeler değişse de, dünya düzeni ilkel çağlardan modern çağa dek benzer olgular etrafında döndüğü için, yazılmış olduğu döneme dair önemli tespitler içermekle birlikte bu tespitlerin bir çoğunun günümüz için de geçerli olduğunu söyleyebilirim.
Dediğim gibi yorucu bir kitap değil ve Einstein gibi bir dehanın dünyaya ve topluma dair düşünceleri hakkında fikir edinilebilecek bir eser. Okunmasını tavsiye ederim.
