-- spoiler --
Gazap Üzümleri'nin incelemesini tam olarak yapabilmek için yüzlerce cümle ile insandan, ekonomiden, bencillikten, devletlerden, politikadan, açlıktan, reformlardan.. ve daha nice olgudan bahsetmek gerekir elbette. Ben sadece dikkatimi çeken bir noktaya değinmek istiyorum.
Kitap boyunca yollarda araç kullanan insanlar, karşılarına çıkan her türden hayvanı ezmekte bir sakınca görmüyordu. Hatta, bunun için özellikle uğraşıyor, tekerleri tam üstünden geçecek şekilde ayarlamaya çalışıyorlardı. Al, özellikle ezdiği bir yılan için, ondan tiksindiğini ve görmeye bile dayanamadığını söylemişti. Yanlış hatırlamıyorsam tek bir noktada Tom bir hayvanı ezmekten çekinmişti sadece.
Bu küçük bir ayrıntı gibi gelmedi bana. Çünkü bu duruma birçok kez değinmişti yazar. Üzerine düşününce, Kaliforniya'lı insanların "Oki" sözüyle aşağıladıkları göçmenlere bakış açısı ve tavrıyla, hayvanları bile isteye ezenlerin o hayvanlara bakış açısı ve tavrı arasında epey benzerlikler olduğunu fark ettim. İki grup da karşı tarafı, önemsiz, pis, iğrenç ve gereksiz olarak görüyordu. Zarar verdiğinin bir can taşıdığını ve acı çekebileceğini hiç düşünmeden vicdansız bir tavır sergiliyorlardı, hatta bundan keyif bile alabiliyorlardı.
Demek ki mesele zenginlik ya da fakirlik değil. Mesele, senin gücün varken, senden daha güçsüz olanlara takındığın tavır. İnsanlık ya da zalimlik meselesi..
Kitap boyunca yola çıkan bir hayvana karşı merhamet gösteren tek insanın Tom olması da düşündürdü beni. Yani 2 kişinin katili olan, bir nevi hapishane kaçkını (şartlı tahliye kurallarına uymadığı için böyle söylüyorum), toplumun dışladığı, korktuğu, bulsalar öfkeyle öldürecekleri Tom olması da manidar değil mi sizce?
Merhamet, suç, adalet, insanlık kavramlarını tekrar düşündüren bir kitaptı benim için.