Eserde Arapların işgali anlatılıyor. Din adı altında yapılan zulümler, yoksulların elinden her şeyinin alınması, kadınların cansız bir eşya gibi görülmesi, küçük kız çocuklarına yapılan işkenceler sahneye taşınıyor. Zerdüşt inancının hakim olduğu bir coğrafya arap istilasına maaruz kalıyor. Yeni sahipler ülkenin zenginliklerin yağmalayıp halkını da din değişmek zorunda bırakıyorlar.
Cefer Cabbarlı eserde dokuzuncu yüzyılı anlatsa da, kaleme aldığı zamanlar da yine ülke esaret altında. Belki buna da bir gönderme olabilir. Ki zaten eser yazarın hapishaneden çıkışından sonra yazılmış.
Kitaptaki şiirsel hava hemen fark ediyor ve akıp gidiyor yazılar.
Dikkatimi çeken bir şey daha vardı. Elhanın savunduğu fikirler özellikle sonlara doğru iyice ideolojik hal almaya başladı. Bir nevi sağ sol çatışması gibi. Yanlış anlamış da olabilirim
Kur'an Tarihi üzerine okumalar yaparken bütünlüklü bir okuma olması adına İslam Tarihi'ni de bir göz okuyayım dedim. Elimdeki kitapları eritiyorum. Yıllar yılı okuduğumuz diğer kaynaklar olsun, kulak dolma bilgiler olsun zaten pek çok şey biliyormuşuz. Fakat Sünni tarihten çok Şii'lerin tarihi hakkında daha az bilgimiz var. Bu kitap biraz olsun o eksikliği gideriyor.
Özellikle kitabın Oniki İmamcılar ve Nizariye (Hasan Sabbah'ın İsmailiye tarikatı) bölümlerini okudum. Alevilik hakkında daha kapsamlı bir okuma yapacağım için o bölümleri üstünkörü okudum.
Kitabı okuyunca temelde şunu anlıyorsunuz. Şiilik tamamen eskatoloji, mehdinin gelişi ve Batıni bilgiler üzerine kurulu. Çok fazla bölünme var. Kimi grup on iki imama inanıyor. Kimisi dördüncü imamdan sonrasını tanımıyor (Zeydiler). Kimisi Cafer Sadık'un oğlu İsmail'den sonrasını tanımıyor (İsmaililer). Ve herkes kendi imamının Mehdi olarak geleceğine inanıyor. Takiye kavramını çok sık duyuyoruz. Sünnilerden ve diğer devletlerden zulüm görmemek için kendi inançlarını gizleme olgusu.
Şiilik ile Sünnilik arasındaki mücadele sadece siyasi olarak değil, itikadi olarak da çok derin ayrılıklara sebep olmuş. Oruç ayları, namaz vakitleri, inanç ritüelleri, halifelere olan bakış açısı... Özellikle İslam'ın ilk yüzyılı hakkında günümüze gelen çok az yazılı kayıt var. Bu yüzden Şiilik ve Sünnilik arasındaki ayrışmaların temel sebeplerini daha detaylı bilemiyoruz. Bu yüzden de yüzlerce yıldır uzlaşma sağlanamıyor.
Reklam
Əsərin baş qəhrəmanı, sənət uğruna öz mənliyindən qurban verən Oktaydır. O xalqına çox bağlıdır. Bütün etdikləri xalqının ziyalanması, və onların yalanlarla əhatə olunmuş dünyada biraz da olsun həqiqəti görmələri üçündür. Bu səbəbdən o Elin oğludur, yəni ki, Oktay Eloğlu.
Əsər tək kəlimə ilə möhtəşəm idi. Bir gəncin teatr sənəti uğrunda apardığı mübarizə və cahil kəsimin bütün inadlarına rəğmən hədəfindən dönməməsi. İnsan belə əsərlər oxuyanda, bəzi məqamları günümüz ilə müqayisə edəndə ona gülünc gəlir, məsələn Xanımların səhnədə çıxışına, teatra getməsinə, başıaçıq gəzməsinə icazə verilməməsi kimi şeyler. Amma bir tərəfdən də, vaxtilə belə şeylərin həqiqətən olduğunu bilmək insanı incidir. Çünki bu diyar, neçə dahilərin, sənətkarların və ədiblərin yuvası olmuşdur. Belə bir xalqa ancaq inkişaf və tərəqqi yaraşır. Vaxtilə ədiblərimiz bu uğurda daima mübarizə aparıb, hətta bəziləri bunun uğrunda öz canından keçiblər. Lakin çevrilib günümüzə baxanda, belə cahilliklərin hələ də davam etməsi insanı məyus edir. Amma ki, bəzən də düşünürsən ki, hərkəs özünün layiq olduğu həyatı yaşayır, Ömər Xəyyam demişkən;
Cəlladına aşiq olmuşsa bir millət,
İstər əzan, istər zəng dinlət.
Etiraz etmirsə sürü kimi illət.
Layiqdir ona hər cür zillət...
Bir zamanlar maarifliyə aşiq olan xalq, indi cəlladı olan cəhalətə aşiqdir çox təəssüf ki...
Dilarə- Cəfər Cabbarlı
"Bəzən ən böyük həqiqətlər ən kiçik kitabların içinə sığır. Cəfər Cabbarlının 'Dilarə' hekayəsini bitirdikdən sonra bir daha anladım ki, klassiklərimizin dadı, onların illər keçsə də köhnəlməyən o dərin səmimiyyəti həqiqətən bir başqadır.🩵
'Mini Klassika' seriyasından olan bu kiçik kitab mənə çoxdan unudulmuş, bəlkə də gündəlik qayğılar arasında arxa plana atdığımız bir həqiqəti xatırlatdı: Alim olmaq asandır, amma insan olmaq... əsl çətinlik burdadır.
Hekayədəki Aslanın fədakarlığı, təmənnasız sevgisi və qarşılığında gördüyü o soyuq münasibət insanı dərindən düşündürür. Biz çox vaxt uğur qazanmağı, dərəcələr əldə etməyi, elmin zirvəsinə qalxmağı hədəfləyirik. Amma Cabbarlı bizə pıçıldayır ki, əgər o elmin içində vicdan yoxdursa, əgər o bilik bizi daha mərhəmətli birinə çevirmirsə, deməli, bir yerlərdə nəsə çatışmır.
Kitab rəfinizdə mütləq yer almalı olan, həcmi kiçik, amma mənəvi yükü dağlar qədər böyük olan bir əsərdir. Oxuyun, oxutdurun və ən əsası, içimizdəki o 'insanlığı' heç vaxt itirməyin."
#cəfərcabbarlı #klassikler #kitabtövsiyəsi
Cəfər Cabbarlın sevdiyim Azərbaycan yazıçısıdır.Solğun çiçəklər pyesini də çox bəyənirəm.Bu nəşriyyatda Solğun çiçəklər və Vəfalı Səriyyə pyeslərin birləştirmişdilər.Solğun çiçəklər mənə daha çox təsir edən,daha çox personajlarla bağ qura bildiyim əsərdi
"İmam-ı Cafer Sadık Buyruğu", Alevi-Bektaşi inanç sisteminin ritüellerini, ahlaki ilkelerini ve toplumsal örgütlenme modelini yazılı bir çerçeveye oturtan en temel kurucu metinlerden biridir. Sırf teolojik bir rehber olmanın ötesinde bu eser, merkezi devlet otoritesinin ve ortodoks hegemonyanın dışında kalan kırsal toplulukların kendi içlerindeki sosyo-ekonomik dayanışmayı nasıl sağladıklarının tarihsel bir belgesidir. Özellikle "musahiplik" (yol kardeşliği) gibi kurumlar üzerinden mülkiyetin ve emeğin ortaklaştırılmasına dair sunduğu referanslar, metnin komünal bir ahlak felsefesi barındırdığını gösterir. Anadolu'nun senkretik kültürel yapısı içinde sözlü geleneğin yazıya dökülmüş bu hali, ezilen tabakaların ve ötekileştirilmiş grupların kendi inançsal meşruiyetlerini tarihsel bir silsileye dayandırma çabasının somut bir yansımasıdır. Din sosyolojisi bağlamında incelendiğinde bu çalışma, Anadolu halk İslam'ının direniş dinamiklerini ve resmi ideolojiye karşı geliştirilen sivil toplumsal etiği kavramak adına ufuk açıcı bir kaynaktır.
Reklam
Reklam