Nîqaşeke Kurt û Kurmancî li ser Helbestê
"Helbest tiştekî wiha ye ku bê wê nabe, lê xwezî min bizanibûya çima bê wê nabe."
-Jean Cocteau
Silav ji miriyên helbestê re :)
Piştî xwendina vê pirtûkê baştir têgihiştim ku çi xezîneyek heye di edebiyata kurdî de. Min zewqeke mezin girt ji xwendina vê berhema kurt û kûr. Berhem, cureya hevpeyvînê ye ku di navbera sê nivîskarên kurd de pêk tê: Çîdem Baran, Fewzî Bîlge û Ehmed Ronîar. Ç. Baran dipirse, her duyên din jî dibersivînin. Hevpeyvîn di derheqê helbestê û hûrgiliyên wê de ye. Ç. Baran, bi berhema Platon a bi navê ÎON dest bi hevpeyvînê dike û di pirsa ewil de dixwaze nîqaşê bibe ser vê yekê: gelo meriv di helbestê de dikare li aqil bigere yan na? Helbet bersivên maqûl digire û bi vî awayî suhbeteke xweş di navbera wan de geş dibe, li ser çima û çawabûna helbestê.
Tişta sereke ya min ji vê hevpeyvînê fêhm kir ev e: helbest di her serdemê de ji pirsgirêkên civakî re bûye bersiv, bûye neynika civakê, bûye gazin û hawara miletan. Ne mumkin e meriv helbestê ji civakê û meseleyên civakî bişo. Li gorî rewşa serdeman ruh û wateya helbestê jî tim guheriye, hîn jî diguhure, teşeyên nû digire û serdanpê polîtîk e. Meriv dikare bibêje helbest gava xwedî helwest be bi kêr tê, wekî din ji xwe her kes dinivîse.
Helbest çima tê nivîsandin û çawa tê xwendin. Helbestvanan çima exleb di temenekî ciwan de xwe kuştine. Îlham çi ye û çawa tê helbestvanan, mijarên sereke yên helbestan çi bû ne...û pirsên dîtir. Hemî jî xwedî bersivên ronîker in.
Ji bo helbestvanan jî dikarim bibêjim gelek navên girîng ên cîhanî derbas dibin, ji wan navan çend mînak: Mayakovskî, Trîstan Tzara, Lorca, Fatma Savci, Bîlge Sumer, Nûroj Mûnzûr, Rojen Barnas, Dost Çiyayî, Selma El Caysî, Slvya Plath, Berçema Mişrîtan, Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran, Ehmedê Xanî, Baba Tahirê Uryan, Mestûre Xanim, Charles
Di romana 'Bavê Min ê Mitirb' de: tebeqeyên jiyana civakê, ya kesan û girseyan, hevberkirina dem, cîh, war û bajarên du welatan; vederkirin, cudadîtina mirovan a ji civakê û evînên bi keresat, di pêvejoya windabûn û gera li kesekî mitirb de, bi vegotinên cuda dibin yek û bi pênûsa M. Çiya Mazî derdikevin pêş çavan. (Weşanên Aryen)
...
Paragrafek ji romanê:
"Erê... Heger aniha ev dêya min be, way diçe mala . Lê belkî dêya min neçûya malê û berê xwe biguheranda ber bi perê bajêr ve bimeşiya. Belkî biçûya heta mala Zeryayê. Û tew belkî berê, wê û zirneciyê xort ê mitirb soz dabûna hevdu û li wir hevdu bidîtana, belkî di wê tariya ku ketiye erdê de Zeryayê çayek ji wan re çêbikira û bi kêf vexwarana. Û piştî wê, bi lezgîni bihata li deriyê textînî ku ser wî sackirî bixista û dapîra min Îkramê bihata derî li qîza xwe vekira.... Belê... Li pey xeyala dêya xwe di nav çarşiya bajarê F’yê re hatibûm li ber mala xwe sekinîbûm, ew mala ku deh salan ez tê de bi dapîr û kalikê xwe re bê navber jiyam, dû re çûm lîseya bi razanî ya dewletê..."
***
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Amontillado Fıçısı, Edgar Allan Poe’nun klasikleşmiş kısa öykülerinden biri. Gotik atmosferi ve gerilim dolu yapısıyla tanınan Poe, bu öyküde yine karanlık bir intikam hikayesini ustalıkla işliyor.
Hikayenin iki ana karakteri var: Montresor ve Fortunato. Montresor, kendisine yapılan bir hakareti affedemeyen ve intikam peşinde koşan bir adam. Fortunato ise kibirli ve biraz saf bir karakter. Montresor, Fortunato’nun Amontillado denilen değerli bir şaraba olan merakını kullanarak onu aldatıp yer altındaki bir mahzene çekiyor. Burada intikamını oldukça planlı bir şekilde alıyor. Poe’nun kalemiyle bu olay, tekinsiz bir labirent gibi anlatılıyor; duvarların daraldığını, havanın soğuduğunu hissediyorsun.
Öyküde özellikle Montresor’un psikolojik derinliği dikkat çekiyor. Sıradan bir intikamcı değil, her adımını titizlikle planlayan, soğukkanlı bir karakter. Onun iç dünyasını anlatırken Poe, bizi de karakterin karanlık zihnine çekiyor. Hikayenin sonundaki soğuk teslimiyet duygusu, okuru oldukça etkiliyor. Fortunato’nun farkında olmadan içine düştüğü durum ise hem üzücü hem de ürpertici.
Edebi açıdan, Poe’nun dilinin yoğunluğu ve atmosfer yaratma becerisi göz kamaştırıcı. Öykü boyunca, dar koridorlar, nemli duvarlar ve giderek artan bir korku hissi çok etkili şekilde resmediliyor. Özellikle son sahne, okuyucuyu hem gerilim dolu bir merak içinde bırakıyor hem de psikolojik olarak sarsıyor. Poe, bu öyküsünde insan zihninin karanlık taraflarına derin bir bakış atıyor.
Amontillado Fıçısı, intikamın soğuk bir yemek olduğunu anlatan, etkileyici ve unutulmaz bir öykü. Poe’nun ustaca işlediği gerilim, karakterlerin çatışması ve öykünün karanlık atmosferi seni tam anlamıyla içine çekiyor. Poe’yu keşfetmek isteyenler için mükemmel bir başlangıç noktası!
Amontilla FıçısıHikaye-Öykü
İntikam temalı ve nerede geçtiği belirsiz olan öyküde ana karakterin nedenini belirtmeden düşman olarak belirttiği birisinden nasıl intikam aldığını görüyoruz. Hakkında çok fazla teori vardır. Sadece araştırarak bile tatmin olabilirsiniz.
It contains suspense, suspense and fear. It has two main characters. The story of two friends trying to steal. The main character longing for the past. His friend is also sick.
10/10
2021 11. kitabı
Kitabê J. Îhsan Esparî de şîîrî derheqê sînayîş, tarîx, eşq, waştî ûsn. de ameyê nuştene. Her şîîre de heta her çeku de yew hostayî esta. Mi nêzana ke ez binê kamcîn rêzan xêz bikera, kamcînan xêz nêkera. Her çeku hişê merdimî de xo erzena cayêk û uca de manena. Heyanî heyan uca de, cayê xo de...
Kitabî de nameyê homayan, şexşîyetanê muhîman, bajaran tam cayê xo de reyna bi baldarî û hostayîyêka bêhempa ameyê şuxulnayene.
Resmê ke ca bi ca kitabî xemilnenê zî çimê merdimî kenê mird û merdimî danê fikirîyayîş.
Eke şima hema nêwendo, şima rê pêşnîyazê mi ca de peyda bikerê û tehmê nê şîîran ra memanê.
