Somut durumu temel çelişkiyle ilişkilendiren dolayım, kuramsal ve kavramsaldır. Buna karşılık, bu ilişkilenmeyi pratiğe yansıtan dolayım, ideolojik, siyasal ve örgütseldir.
Kanımca Marx'ın yönteminin en önemli özelliklerinden biri, somut karşıtlıkların, ancak belirli bir soyutlama ve kuramsallaştırma sonucunda çelişki olarak kavranabileceklerini öngörmesidir. Buna karşılık, kuramsal düzeyde ifade edilebilen karşıtlıklar da ancak pratikte, insan etkinliği ile çözümlenmektedir.