Maskalarımız, divarlarımız və Jane Austen..1000Kitap
Bəzi kitablar var ki, bitirdikdən sonra onu dərhal rəfə qoya bilmirsən. Saatlarla əlində tutub divara baxırsan, içindəki o personajlarla sağollaşmaq sənə ağır gəlir. "Qürur və qərəz" mənim üçün məhz belə bir təcrübə oldu.
Bu günlərdə hamımız sanki bir maska taxırıq, qürur maskası. Özümüzü qorumaq üçün divarlar hörürük, insanları mühakimə edirik, amma Austen mənə göstərdi ki, o divarların arxasında əslində çox incə və anlaşılmağa möhtac bir ruh gizlənir. Elizabethin o dikbaşlığı, heç kimə əyilməyən ruhu əslində özünə olan hörməti idi. Darcynin o soyuq və təkəbbürlü duruşu isə əslində özünü ifadə edə bilməyən, qəlbi sevgi ilə dolu bir adamın sığınacağı imiş.
Məni ən çox sarsıdan nə oldu, bilirsinizmi? İki insanın bir-birini tanıması üçün əvvəlcə özlərini tanımalı olduqları həqiqəti. Elizabeth öz səhv mühakimələrini (qərəzini) qəbul edəndə, Darcy isə öz ailə və cəmiyyət təkəbbürünü (qürurunu) qurban verəndə əsl möcüzə baş verdi.
Bu kitabı oxuyarkən həm ağrıdım, həm gülümsədim, həm də dəfələrlə öz həyatımı sorğuladım: "Görəsən mən kimə qarşı qərəzliyəm? Hansı qürurum məni həqiqi xoşbəxtlikdən uzaq tutur?" Bu hekayə sadəcə 1800-cü illərin İngiltərəsinə aid deyil. Bu, bu günün, sabahın, hər birimizin hekayəsidir. Sevmək üçün cəsarət, dəyişmək üçün isə böyük bir qəlb lazımdır.
Kitabda çox gözəl dialoqlar var, amma bir etiraf var ki, orada zaman dayanır. Darcy-nin bütün o soyuq divarlarını söküb atdığı, ruhunu çılpaqlığı ilə ortaya qoyduğu o an:
"Əbəs yerə mübarizə apardım. Faydası yoxdur. Hisslərimi boğa bilmirəm. Sizi nə qədər çox sevdiyimi və sizə necə ehtirasla bağlandığımı deməyə icazə verin"
Balaca bir qeyd:
Əgər bu kitabın buraxdığı o "klassik və zərif" dadı sevdinizsə, Charlotte Brontë-nin "Ceyn Eyr" əsərini də mütləq oxumağınızı tövsiyə edərdim. Orada da bənzər
Ceyn Eyr mənim üçün sadəcə bir kitab deyil, bir dikbaşlıq dastanına çevrildi.
Ən çox təsir edən nə oldu bilirsiz? Onun Roçesterə olan sevgisi yox, öz ləyaqətinə olan sadiqliyi. ''Getsəm öləcəm, qalsam yox olacam'' dediyi o fırtınalı gecədə, tək-tənha yola çıxmaq üçün sarsılmaz bir iradə lazımdır. Ceyn sübut etdi ki, dünya səni nə qədər kənara itələsə də, ruhun azaddırsa sən hamıdan ucasan. O, qalib gəldi amma döyüşərək yox, sadəcə özü olaraq.
Həyat seçimlərdən ibarətdir və bu seçimlər, fərqində olsaq da olmasaq da, taleyimizi formalaşdırır. Jane Eyre romanı məhz bu həqiqəti insanın içinə işlədə-işlədə anladan əsərlərdən biridir. Burada həyat hadisələrdən ibarət deyil; həyat, insanın verdiyi qərarların mənəvi nəticəsidir. Jane Eyre-in hekayəsi balaca, məsum balaca bir qızın qəddar və amansız dünyaya açılan baxışları ilə başlayır. Uşaqlıq illərindən etibarən onun qarşısına çıxan haqsızlıqlar insanın qəlbini parçalayır. İnsan istər-istəməz soruşur: Niyə həyat balaca bir uşağa qarşı bu qədər zalımdır? Bu qədər tənha qalmaq, sevilməmək, alçaldılmaq bir uşaq qəlbinin daşıya biləcəyi yük deyil. Amma Jane daşıyır. Jane uşaq yaşlarından həyatın acısını dadır və bu acı onun ruhunu korlamır, əksinə, saflaşdırır. Çünki həyatın şirinliyini dərk etmək üçün insan əvvəl acını tanımalıdır. Jane-in Rochester ilə münasibəti əsərin ən mürəkkəb və düşündürücü xəttidir. Burada sevgi var, amma bu sevgi asan və rahat deyil. Jane-in qarşısında ağır bir sual dayanır: xoşbəxtliyi səhvlər üzərində qurmaq olarmı? O, sevdiyi halda belə yanlış bir həyatın parçası olmağı rədd edir. Çünki Jane üçün xoşbəxtlik vicdanla ziddiyyət təşkil edə bilməz. Seçim burada özünü göstərir. Jane rahatlığı yox, doğru olanı seçir. Amma insanın qəlbinin aid olduğu bir məskən var. Jane hara getsə də, hansı yolu seçsə də, ruhu həmişə öz həqiqi yerini tanıyır. İnsan bəzən fiziki olaraq uzaqlaşa bilər, amma qəlbin məxsus olduğu yerdən ruh heç vaxt ayrılmır. Jane-in həyatındakı bütün yollar onu sonda yenə öz aid olduğu yerə gətirib çıxarır. Əsərdə təsadüflərin rolu da düşündürücüdür. Hadisələr ard-arda təsadüf kimi görünə bilər. Amma sual yaranır: bunlar sadəcə təsadüfdürmü, yoxsa taleyin oyunu? Mənə görə, Brontë burada demək istəyir ki, insan taleyinin ən mühüm
Jane Eyre. Əsrlərin sevimli əsəri. İlk dəfə bu əsəri mənim üçün çox əziz olan müəllimim - Dr.Mammadovun stolu üzərində görmüşdüm. Düşünmüşdüm ki, məndə mütləq oxuyacam. Və məhz bugün – tam 4 il sonra bu qiymətli əsəri oxumaq qismət oldu.
Əsər bir xanımın həyatından bəs edir. O xanım ki, uşaqlığında valideyn nəvazişindən uzaq yaşamış, gəncliyində isə taleyin sərt üzləri qarşısında bitməyən sınaqlardan keçmişdir.
Dünyada saysız-hesabsız kitablar var, lakin çox azı tapılar ki, hər səhifəsində bir həyat dərsi olsun. “Jane Eyre” məhz belə nümunələrdəndir. Bu dramı oxuyan zaman onun hər sətrində dərin bir hikmət tapmaq olar.Düşünürəm ki, dünyadakı bütün kitablar yox olub yalnız bircə kitab qalmalı olsaydı, “Jane Eyre” bəşəriyyəti tərbiyə etməyə, onu mənəvi cəhətdən formalaşdırmağa və hər bir oxucuya həyatın mahiyyətini izah etməyə kifayət edərdi. Bu romanın gücü təkcə hadisələrində deyil, insan ruhuna toxunan, onu düşünməyə vadar edən düşüncələrindədir.
Burada insanın ailə nəvazişinə olan ehtiyacından tutmuş, müxtəlif cəmiyyətlər arasındakı sosial fərqlərə qədər bir çox mövzulara toxunulmuşdur. Müəllif göstərir ki, insanın dəyəri sərvəti, təhsili, mənsub olduğu cəmiyyət və ailələr ilə deyil, mənəvi yüksəkliyi, əxlaqi prinsipiallığı ilə ölçülür.
Roman həm də əsl sevgi və sadiqliyin nə olduğunu ən saf şəkildə təqdim edir. Jane Eyre öz hekayəsində nə olursa olsun, insanın özündən və öz həqiqətlərindən imtina etməməsini, vicdanın səsinə qulaq verməyi oxucuya aşılayır.
Bu əsər yalnız bir roman deyil, ruhu tərbiyə edən, insana özünü tanıdan, mənəvi yüksəlişə səsləyən bir məktəbdir. Onu oxuyan hər kəs həyatına bir neçə yeni həqiqət, bir qədər cəsarət və kifayət qədər mənəvi zənginlik qatacaq.
P.s. Bundan əlavə əsəri oxuduğum zaman Azərbaycan dilinin gözəlliyinə bir daha heyran
Dünya klassikasında bir çox oxuyucunun ən sevdiyi olan o əsər.....
Oxuduğum və mənə ən çox təsir edən kitablardan biri oldu. Sözün düzünü desəm heç bir kitab bu qədər təsir etməmişdi,taa ki Ceyn Eyrə qədər. Əsər baş qəhrəman olan Ceynin valideyinlərini itirdikdən sonra dayısının himayəsinə qalması ilə başlayır. Çox keçməmiş dayısı da vəfat edir və dayısı arvadının himasinə qalır. Əri ölərkən Ceynə yaxşı baxacağını vəd etməsinə baxmayaraq, heç də vədinə sadiq qalmır. Dayısı arvadının evində gördüyü münasibətə dayana bilyən Ceyn kiçik yaşlarında evi tərk edib məktəb oxumaq istəyir. Dayısı arvadı isə bu istəyinə əsasən, onu yatılı məktəbə yollayır. Bundan sonra isə, gələcəkdə onun təhsil həyatı, iş həyatı və ən əsas da sevgi münasibəti gözləyir. Sonluğun isə xoşbəxt bitməsi bu kitaba vurulmaq üçün başqa bir səbəbdir. 
Ülkər Babayeva 
Ceyn Eyr 
Charlotte Brontë
Ülkər Babayeva Ceyn Eyr Charlotte Brontë
Jane Eyre Charlotte Brontë
Son zamanlar oxuduğum kitablar kifayət qədər ağır və bir o qədər xoşbəxt sonluqla bitməyən kitablardan idi. (Əslində, elə kitabları daha çox sevirəm.) Onların ardından xoş sonluqla bitən bir kitabı oxumaq xoşbəxt etdi, nə yalan deyim. Favori kitabım olmasa da, çox sevdiklərimdən oldu, mütləq oxunması gərəkən əsərlərdən biri və başlıcasıdır.
Əsər Ceyn Eyr'in ta uşaq yaşlarından yetkinlik dövrünə qədər olan bir zaman dilimini ehtiva edir. Kifayət qədər maraqlı süjet xətti ilə diqqət çəkir, oxucunu intizarda saxlayır. Təsvirlərin gözəlliyi isə sözlə ifadə oluna bilməz. Hər bir səhnəni hiss edib, real şahidi olursunuz sanki. Bu nəşrdən oxuduğum ilk kitab olsa da, tərcümə keyfiyyətli idi, üz qabığının gözəlliyini demirəm hələ...
~ Hər kəsə xoş mütaliələr!
• Kitabla qalın...'